IV SA/Wr 591/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Protokolant Aleksandra Siwińska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 marca 2008 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi W. Sz. kwotę 292,80 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) zł w tym 22% VAT od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Decyzją nr [...] z dnia [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L. zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. przyznał M. C. świadczenie pieniężne w formie zasiłku celowego na zakup artykułów żywnościowych od 1 marca 2007r. do 30 marca 2007r. w kwocie 300 zł. Jako podstawę prawną niniejszej decyzji powołał art. 3 pkt. 1 ppkt .c, art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2007r. o ustaleniu programu wieloletniego "pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259) Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 2006r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25, poz. 186) w związku z art.4, art. 7, art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 czerwca 2004r. (Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz. 593). W uzasadnieniu decyzji wskazał, że decyzję [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło poprzednio wydaną decyzję dyrektora MOPS w L. nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania z urzędu zasiłku celowego na zakup żywności w miesiącu marcu 2007r. w kwocie 300 zł. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji nie uzyskał zgody M. C. na udzielenie pomocy ponadto przed wydaniem decyzji należało przeprowadzić wywiad środowiskowy. Rozpoznając ponownie sprawę organ zgodnie z zaleceniem organu odwoławczego przeprowadził wywiad środowiskowy w dniu 19 czerwca 2007r. W trakcie wywiadu pracownik socjalny ustalił, iż sytuacja życiowa w jakiej zainteresowany się znajduje, uprawnia go do pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup żywności. Ponadto organ uzyskał zgodę beneficjenta do udzielenia wsparcia w powyższe j formie. Pomoc tę zresztą zainteresowany odebrał 30 marca 2007r. W odwołaniu z dnia 19 lipca 2007r. skarżący wyraził niezadowolenie z powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją nr [...] z dnia [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w części w jakiej przyznano zasiłek celowy w okresie od 1 marca do 30 marca 2007r., i w tym zakresie umorzyło postępowanie pierwszej instancji – w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że kwestie związane z udzieleniem pomocy na dożywianie regulują przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania " (Dz. U. Nr 267, poz. 2259) oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25, poz. 186 ze zm.). Po myśli art. 3 pkt. 10 powołanej ustawy realizowane są działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywienia osobom i rodzinom znajdujących się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Zasiłek ten jest świadczeniem o charakterze uznaniowym. Prawodawca nie określił w sposób ścisły przesłanek jego przyznania oraz wysokości. Rozstrzygając sprawę zasiłku celowego właściwy organ uwzględnia zarówno sytuację życiową osoby ubiegającej się o to świadczenie jak i własne możliwości finansowe. Odwołujący się jest osobą bezdomną; od listopada 2006r. nocował w hotelach, obecnie wynajmuje lokal za kwotę 350 zł miesięcznie. Strona jest osobą chorą i bierną zawodowo, zaliczoną do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do listopada 2009r. i otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie oraz zasiłek stały w wysokości 324 zł. W okresie od 26 października 2006r. do 6 listopada 2006r. przebywał w szpitalu w L. w związku zawałem mięśnia sercowego. Strona prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie ponosi wydatków na leczenie. Organ I instancji na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego uznał, że należy wspomóc wnioskodawcę z urzędu w zakresie pokrycia kosztów zakupu artykułów żywnościowych w kwocie 300 zł. Nadto w toku postępowania uzyskał zgodę strony na przyznanie takiej pomocy. Według Kolegium pomoc ta powinna zaspokajać potrzeby strony w zakresie zabezpieczenia potrzeb żywnościowych. Twierdzenie takie uzasadnia fakt, że odwołujący się ma stały dochód, a ponadto jest stale objęty pomocą ośrodka, który mu przyznaje pomoc na zaspokojenie innych potrzeb bytowych – np. w czerwcu 2007r. otrzymał zasiłek w kwocie 350 zł na pokrycie kosztów wynajmu mieszkania, w maju kwotę 200 zł na zakup żywności. Nadto należy wziąć pod uwagę także realia pomocy społecznej i jej ograniczone możliwości finansowe choć organ I instancji tego argumentu nie powołał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, to kolegium ma wiedzę z innych spraw dotyczących strony, że Ośrodek dysponował w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" kwotą 1.092.200 zł. Pomocą w ramach tego programu objęto 2.329 osób. Z pomocy w formie posiłków korzysta 1.090 osób, natomiast pomoc w formie pieniężnej w postaci zasiłku celowego na zakup żywności przyznano 642 rodzinom (1732 osobom). Obecnie wydatkowano już kwotę 691,195 zł . Zatem na realizację planu dotacji na okres lipiec - grudzień 2007 r. pozostało 400.805 zł i kwota ta musi zabezpieczyć pokrycie kosztów posiłków dla dzieci, uczniów oraz dorosłych, w celu ograniczenia zjawiska niedożywienia. W związku z ograniczonymi środkami zwrócono się do Wojewody D. o zwiększenie dotacji o 300.000 zł. Osobom prowadzącym jednoosobowe gospodarstwa domowe udzielana jest pomoc w postaci zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości 50 zł, dla rodzin 70 zł, najwyższa kwota wynosiła 500 zł. Wysokość zasiłku uzależniono od struktury rodziny i jej dochodów. Powyższe dane wskazują, że ilość osób potrzebujących jest znaczna, środki finansowe ograniczone, co wymusza podział i ograniczenie kwoty pomocy. Pomimo tego przyznano odwołującemu się z uwagi na trudną sytuację życiową zasiłek celowy w kwocie 300 zł. Według organu odwoławczego, była to kwota adekwatna do potrzeb strony i możliwości pomocy społecznej, która objęła odwołującego się wszechstronną pomocą w ramach zabezpieczenia także innych potrzeb. Mając powyższe okoliczności na uwadze Kolegium uznało, że organ I instancji nie naruszył uznania administracyjnego. Według kolegium pozbawione jest podstawy prawnej orzeczenie organu przyznające stronie prawo do zasiłku celowego w okresie od 1 marca do 30 marca 2007r. albowiem jest ono przyznawany na określony cel. W skardze na powyższą decyzję strona zarzuciła naruszenie art. 67 ust. 1, art. 68 ust. 3 i art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 3 ust. 1 art. 15 pkt 1 i art. 100 ust. 1 ustawy z 12 czerwca 2004r. o pomocy społecznej i wniosła o "bezwzględne odrzucenie" decyzji i nakazanie zwrotu rzeczywiście poniesionych kosztów na zakup niezbędnej żywności w miesiącu marcu 2007r. – w kwocie 450 zł . W uzasadnieniu skargi odwołujący się podniósł, że 23 marca 2007r. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności, jednakże wniosek ten do chwili obecnej nie został rozpoznany, a zaskarżona decyzja opisuje inne zdarzenia –czym celowo wprowadzono w błąd. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracji zważył, co następuje: Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] mocą, której utrzymano w mocy decyzję organu I instancji w zakresie jakim przyznano z urzędu zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 300zł oraz uchylono decyzję w części w jakiej przyznano zasiłek celowy w okresie od 1 marca do 30 marca 2007r. i w tej części postępowanie umorzono. Skarga wskazuje numer decyzji i datę jej wydania, zarzuca organom naruszenie art. 67 ust. 1, art. 68 ust. 3, art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 3 ust. 1, art. 15 pkt 1a i art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) i zawiera wniosek o "odrzucenie "decyzji - ale nie wskazuje na czym polega uchybienie wskazanych przepisów. W uzasadnieniu skargi strona odwołując się do wniosku z dnia 23 marca 2007r. i podkreśla, że nie został do dnia złożenia skargi rozpoznany a decyzja wskazana w skardze wskazuje (celowo) inne zdarzenia. Zgodnie z art. 134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawę prawną. Przepis powyższy oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) który stanowi, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę zgodności z prawem aktów administracyjnych – nakładają na sąd obowiązek ustalenia czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa- czy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego niezależnie od granic zarzutu. Uchylenie decyzji administracyjnej lub stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy ( art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej upsa. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią art. 3 pkt 1 c oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259) zwanej dalej ustawą. Powołane przepisy określają warunki uzasadniające udzielenie beneficjentowi pomocy w ramach wskazanego programu. Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. c ustawy z 29 grudnia 2005r. w ramach programu są realizowane działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienianych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej- w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym. Po myśli zaś art. 5 ust. 1 tej ustawy pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom lub rodzinom o których mowa w art. 3 pkt. 1 jeżeli dochody osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Niekwestionowany stan faktyczny ustalony przez organ II instancji daje podstawę do stwierdzenia, że skarżący spełnia warunki do przyznania pomocy w ramach wskazanego wyżej programu .Jest bowiem osobą samotną, chorą i niepełnoprawną, zaś jego dochód nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust.1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej- kwoty 477 zł. Po myśli art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. do udzielenia pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednie przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielenia świadczeń z pomocy społecznej. Ostatnio wymieniona ustawa w art. 102§2 stanowi iż pomoc społeczna może być udzielona z urzędu. Zatem przepis ten dał organowi I instancji legitymację do udzielenia skarżącemu pomocy finansowej na żywność. Inną sprawą, rozpoznawaną odrębnie jest ewentualny wniosek skarżącego, o którym mowa w skardze, noszący datę 23 marca 2007r. nie był i nie mógł być przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu. Trafnie stwierdza organ II instancji, że decyzja wydana na podstawie wymienionej ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. jest decyzją uznaniową. Żaden przepis tej ustawy nie określa pomocy, czy też warunków decydujących o jej wysokości. Zatem wartość przyznanego świadczenia zależy od uznania organu wydającego decyzję. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłoszonych potrzeb, które należy rozumieć w kontekście ogólnej liczby ubiegających się o pomoc. Ośrodki pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi. Posiadane środki muszą być rozdzielone pomiędzy osoby wymagające wsparcia. Tym samym nie ulega wątpliwości, że organy nie mogą zabezpieczyć wszystkich osób ubiegających się o pomoc, jak też udzielić świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Sądowa kontrola uznania administracyjnego polega na badaniu zachowania granic uznania, ale także na szczególnie dokładniej analizie postępowania dowodowego poprzedzającego decyzję i realizację zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Badanie dokonane w wyżej wskazanym zakresie daje Sądowi podstawę do uznania, że organy przy wydawaniu decyzji nie przekroczyły granic uznania, a postępowania dowodowe - co wskazano już wyżej, zostało przeprowadzone wnikliwie i doprowadziło do ustalenie sytuacji zdrowotnej i finansowej strony ale także możliwości finansowych organów udzielających pomocy i potrzeb występujących na terenie objętych właściwością organu udzielającego pomoc. Ocena tych ustaleń faktycznych jak i faktu udzielania skarżącemu co miesiąc na inne potrzeby wsparcia finansowego przez organy pomocy społecznej oraz faktu otrzymania przez stronę stałego dochodu w kwocie 477 zł – sfinalizowana "przyznaniem zasiłku pieniężnego na żywność" w kwocie 300 zł według Sądu jest prawidłowa. Wskazana przez organ II instancji kwota, którą dysponują organy – tj. na 2007 rok 1.093 00 zł jest istotnie niewielka do przedstawionych liczb osób potrzebujących. Organ wskazał też, iż wydatkował do lipca 2007r. kwotę ponad 600 tyś złotych wypłacając w przeważającej części świadczenia kilkudziesięciozłotowe; wyjaśnił także na co jest przeznaczona pozostał kwota uzyskana w roku 2007 (dofinansowanie na zakup żywności dla dzieci). Zatem organ ustalił sytuację majątkową i zdrowotną skarżącego zaś z drugiej strony przedstawił możliwości finansowe pomocy społecznej w kontekście uzyskanych środków i zgłaszanych potrzeb – i wyważając te okoliczności przyznał skarżącemu pomoc pieniężną na zakup żywności, a decyzja ta we wskazanym stanie faktycznym nie przekracza granic uznania. Tym samym nie zostały naruszone wskazane w skardze art. 3 i 15 pkt. 1 i art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, które nakazują uwzględnienie uzasadnionych potrzeby które mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, a także art. 67 ust. 1, art. 68 ust. 3 i 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Mając powyższe na uwadze w oparciu o art. 151, art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie §18 ust. 1 pkt 1 lit. c, §1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 8 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielenia z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).