IV SA/Wr 594/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. P. na decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Krzyki z dnia 11 sierpnia 2023 r. nr 0225-SWW. .2023 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 5 lipca 2023 r. postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącemu kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Przedmiotem skargi B. P. (dalej: skarżący) jest decyzja organu pierwszej instancji tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Krzyki z dnia 11 sierpnia 2023 r., nr 0225-SWW. .2023 (dalej również: decyzja) w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej na wniosek złożony przez skarżącego w dniu 5 lipca 2023 r. W decyzji zawarte zostało pouczenie, że od wydanej decyzji przysługuje prawo do wniesienia odwołania do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Krzyki (dalej: organ). W odpowiedzi na skargę z dnia 20 września 2023 r. organ wniósł o jej oddalenie, wskazując dodatkowo, że w sprawie nie został wyczerpany tryb odwoławczy od zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza jej analiza pod kątem dopuszczalności. Innymi słowy, sąd zobowiązany jest do zbadania, czy w danej sprawie nie zachodzą podstawy do odrzucenia skargi, wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 52 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Stosownie natomiast do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Oznacza to zatem, że w sprawach, w których od decyzji organu pierwszej instancji przysługuje odwołanie, przedmiotem skargi skierowanej do sądu administracyjnego może być tylko decyzja organu odwoławczego – orzekającego wskutek wniesienia odwołania. Powołane art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. statuują zasadę pierwszeństwa trybu administracyjnej kontroli postępowania organu administracyjnego w stosunku do kontroli sądowej. Sąd administracyjny nie może bowiem zastępować organu odwoławczego, a ponadto jego działanie nie może naruszać zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, która gwarantuje stronie prawo domagania się dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administrujące. W konsekwencji przyjęcie przedstawionej zasady powoduje, że niedopuszczalne jest wniesienie skargi na decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji (tak m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 lipca 2022 r. sygn. akt IISA/Po 462/22, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 110/22). Zatem dopiero wskutek złożenia przysługującego stronie środka odwoławczego uzyskuje ona prawo zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięcia wydanego po jego rozpatrzeniu. Również w doktrynie przyjmuje się, że rationis legis dla przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a. jest zasada prymatu załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym przed postępowaniem sądowoadministracyjnym. Oznacza ona, iż kontrola sądowa jest elementem wieńczącym system weryfikacji działań lub bezczynności administracji publicznej, a nie pierwszym czy też dominującym ogniwem tego systemu (Brzeziński B, Tarno J.P., Sądowa kontrola administracji w sprawach podatkowych. IV letnie warsztaty doktoranckie Łódź 30 czerwca - 2 lipca 2010 r., LEX 2011). Z uwagi na powyższe, odnosząc się do niniejszej sprawy, podkreślenia wymaga, że w decyzji skarżący został pouczony o prawie wniesienia odwołania od niej do organu wyższego stopnia, z którego to prawa nie skorzystał. Należy bowiem zauważyć, że art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.) odsyła do przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 dalej: k.p.a.) w przypadku wydania decyzji w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie z przepisami k.p.a. właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (art. 127 § 3 k.p.a.). W przypadku zatem decyzji wydanych przez naczelnika urzędu skarbowego ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.) w art. 13 § 1 pkt 2 lit. "a" przewiduje, że dyrektor izby skarbowej jest organem odwoławczym odpowiednio od decyzji naczelnika urzędu skarbowego albo naczelnika urzędu celno-skarbowego. Skoro zatem w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest doręczona skarżącemu decyzja organu pierwszej instancji, w stosunku do której skarżący nie skorzystał z przysługującego mu prawa do wniesienia środka odwoławczego, to skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w związku z art. 52 § 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji postanowienia. Zawarte w punkcie II sentencji postanowienia orzeczenie o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego w kwocie 200 zł znajduje swoją podstawę prawną w treści art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.