IV SA/Wr 595/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 marca 2007 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa– Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adw. L. K. kwotę 292, 80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., na podstawie art. art. 1, 3, 4, 5, 8, 14, 20 ust. 3, art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881) oraz art. 104 kpa, odmówił przyznania B. K. świadczenia rodzinnego w formie zasiłku rodzinnego na dziecko – M. K. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia przez to dziecko roku szkolnego, jako powód podając przekroczenie przez wnioskodawczynię kryterium dochodowego. W motywach podjętego rozstrzygnięcia wskazał, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób wyraźny i jednoznaczny określają warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych, w tym również zasiłków rodzinnych i dodatków do zasiłków rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń (art. 1 ustawy). Zgodnie z art. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka (art. 4 ust. 1), przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców, opiekunowi prawnemu lub faktycznemu dziecka (art. 4 ust. 2). Warunkiem przyznania tego świadczenia, jak i dodatków wskazanych w art. 8 ustawy, jest przede wszystkim nie przekroczenie określonego w ustawie kryterium dochodowego. Na mocy art. 5 ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 504 zł (ust. 1) lub 583 zł, gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne (ust. 2). Definicję dochodu rodziny określa przepis art. 3 pkt 2 ustawy. Zgodnie z nim ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny oznacza to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W okresie od września 2005r. do sierpnia 2006r. dochód ten ustala się na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w roku kalendarzowym 2004r. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, dochód rodziny B. K. (składającej się z dwóch osób) w 2004r. wyniósł [...] zł (brutto), a po odliczeniu zobowiązań (tzn. podatek dochodowy – 0 zł, składka na ubezpieczenie społeczne – [...] zł, na ubezpieczenie zdrowotne – [...] zł) [...] zł netto. Kwota ta w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Jednak zgodnie z art. 3 pkt 23 lit. c ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o uzyskaniu dochodu – oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło; W przypadku gdy członek rodziny uzyska dochód po upływie 2004r. lecz przed datą ustalenia prawa do zasiłku, dochód ten uwzględnia się w dochodzie rodziny. W przypadku strony uzyskaniem dochodu jest podjęcie zatrudnienia w [...] r.. W związku z powyższym do miesięcznego dochodu rodziny [...] zł ([...] : 12) należało doliczyć kwotę za pierwszy pełny przepracowany miesiąc – [...] zł. Łączny dochód to: [...] zł, na osobę: [...] zł, co przekracza kwotę [...] zł. Na mocy art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych istnieje możliwość udzielenia wskazanych świadczeń pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, jednak w sytuacji spełnienia łącznie trzech przesłanek: - dochód rodziny (art. 3 pk 2 ustawy) lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniająca daną rodzinę (504 zł lub 583 zł zwielokrotnioną stosownie do członków rodziny) lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu (43 zł – art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy) przysługującemu w okresie, na który jest ustalony, - zasiłek rodzinny przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym, - zasada równoważnika nie była już wykorzystana w poprzednim okresie zasiłkowym. Jednakże powyższa zasadna nie ma w przypadku strony zastosowania, gdyż [...] (2 x [...]) – [...](2 x [...]) = [...]>[...]. W odwołaniu od powyższej decyzji B.K. podniosła, że jej dochód w miesiącu lipcu wyniósł [...] zł, a nie [...] zł. Poza tym do miesiąca [...] r. miała na utrzymaniu syna – Ł. K., który dopiero we [...] r. zamieszkał z ojcem. Odwołująca się uważa za "bezpodstawne zabranie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego na M. K.". Wnosi o "sprostowanie i wypłacenie należnych pieniędzy". Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 5 ust. 1 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazało, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód na jedną osobą w rodzinie nie przekracza 504 zł lub 583 zł w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne (art. 5 ust. 2). Do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki wymienione w art. 8 pkt 1-7 ustawy. Przy ustalaniu uprawnień do świadczeń rodzinnych uwzględnia się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy). Definicja dochodu zawarta jest w art. 3 pkt 1 tej ustawy, który stanowi, że ilekroć jest w niej mowa o dochodzie - oznacza to przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W rozpatrywanym przypadku jest to dochód B. K. z [...]r. wykazany w stosownym zaświadczeniu Urzędu Skarbowego w kwocie [...] zł netto, co stanowi w skali miesiąca [...] zł. Zgodnie z art. 5 ust. 4a powoływanej ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny powiększonego o uzyskany dochód. Wysokość uzyskanego dochodu przyjmuje się na postawie wynagrodzenia za pierwszy pełny przepracowany miesiąc. Z akt sprawy wynika, że B. K. podjęła pracę w firmie A. w dniu [...]r., a jej wynagrodzenie za pierwszy pełny przepracowany miesiąc, tj. za [...]r. wynosiło [...] zł netto. Zatem, dla ustalenia uprawnień B. K. do zasiłku rodzinnego należy przyjąć dochód w wysokości [...] zł ([...] zł + [...] zł), co stanowi w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie (łącznie dwie osoby) [...] zł, tak jak ustalił organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji. Należy zauważyć, że w rozpatrywanym przypadku nie ma znaczenia fakt, iż przez część [...]r. odwołująca się utrzymywała również syna. Wykazany wyżej dochód na osobę w rodzinie B. K. – [...] zł, przekracza kryterium ustawowe upoważniające do uzyskania zasiłku rodzinnego o [...] zł, co wyklucza możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu B.K. podniosła, że jej dochód w [...]r. wyniósł [...] zł, co w skali miesiąca stanowi [...] zł. Podzielony zaś na 3 osoby to kwota [...] zł. Z kolei "przez 2 osoby to [...] + [...] = [...]", a więc na 1 osobę przypada [...] zł. Wskazała, iż nie wie skąd Kolegium wzięło swoje wyliczenia. Stwierdziła też, że organy orzekające ją oszukały. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Nadto dodało, że z akt sprawy nie wynika, by w rozpatrywanym przypadku występowała utrata dochodu, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Takiej kwestii nie podnosiła też B. K. w odwołaniu. Zatem, w przedstawionej sytuacji nie ma żadnej możliwości przyznania skarżącej oczekiwanych świadczeń rodzinnych na córkę. Ustawa z dnia 28 listopada 2003r. nie przewiduje też możliwości przyznania takich świadczeń w drodze uznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest zgodna z zasadami słuszności lub współżycia społecznego, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli m.in. stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./). Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), dalej: ustawa. Art. 5 ust. 1 ustawy stanowi, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Zgodnie z jej art. 3 pkt 1, ilekroć jest w niej mowa o: dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (...). Z dokonanej analizy akt sprawy niewątpliwie wynika, że B. K. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez M. K., złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. w dniu [...]r. We wniosku oświadczyła, że w skład jej rodziny wchodzi ona oraz jej córka M.. Wobec tego, że dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, czyli w myśl art. 3 pkt 10 ustawy okres od dnia [...] do dnia [...] następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 2 ustawy), w rozważanej sprawie jest to dochód za rok 2004. Według zaświadczenia wydanego przez właściwy Urząd Skarbowy skarżąca, we wskazanym wyżej roku podatkowym, uzyskała dochód w kwocie [...] zł netto, co w przeliczeniu na miesiąc daje kwotę [...] zł. W aktach sprawy znajduje się również umowa o pracę zawarta w dniu [...]r. pomiędzy A Sp. z o.o. , a B. K. oraz zaświadczenie o zarobkach uzyskiwanych z tego tytułu z dnia [...] r., z którego wynika, że w miesiącu [...] r.., tj. w pierwszym, pełnym przepracowanym przez skarżącą miesiącu, jej wynagrodzenie wyniosło [...] zł netto. W związku z powyższym, biorąc pod uwagę treść przepisu art. 5 ust. 4a ustawy, który stanowi, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24 (uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło – lit. c pkt 24 art. 3), prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny, osoby uczącej się lub dziecka powiększonego o uzyskany dochód, za podstawę do stwierdzenia, czy skarżąca spełnia kryterium dochodowe pozwalające na przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych we wnioskowanej postaci, należało przyjąć miesięczny dochód w wysokości [...] zł, tzn. [...] zł + [...] zł. Skoro zatem w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie daje to kwotę [...] zł, tym samym niewątpliwie przekroczone zostaje wyżej wskazane kryterium dochodowe. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, interpretacji przedstawionej przez organ nie można zarzucić naruszenia prawa, gdyż uwzględnia ona reguły jego prawidłowej wykładni. Organ trafnie dokonał wyliczenia dochodu rodziny skarżącej, a jego wysokość nie dawała podstaw do wydania innego rozstrzygnięcia. Sąd nie mógł natomiast przychylić się do wyliczeń dochodu dokonanych przez B. K. w skardze, gdyż są one błędne. Na wynik rozstrzygnięcia nie miał także wpływu zarzut skarżącej, iż przy wyliczaniu dochodu rodziny pominięto fakt, że przez część [...] r. miała ona na utrzymaniu syna – Ł. K.. Uwzględniając powyższe, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała prawo, w konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, orzekł jak w sentencji.