IV SA/Wr 595/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Sędziowie : Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant : Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu E. M. kwotę 295,20 ( słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23% VAT od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J.G. decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] na podstawie art. 8 ust. 1, art. 9, art. 106 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz.U. z 2009, Nr 175, poz. 1362 ze zm.) – dalej: ustawa Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 127, poz. 1055 ze zm.) oraz art. 104, 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej: k.p.a. postanowiono ustalić wysokość zasiłku stałego od lipca 2011 r. do dnia 31 grudnia 2011 r. w kwocie 184,24 zł miesięcznie. Od stycznia 2012 r. wysokość świadczenia ustalić odrębną decyzją. Uzasadniając decyzję organ podał, że prawo wnioskodawcy do zasiłku stałego ustalone zostało decyzją z dnia 4 października 2010 r. zgodnie, z którą wysokość na kolejne okresy ustalana jest odrębną decyzją, po przeprowadzeniu aktualizacji wywiadu środowiskowego i ustaleniu sytuacji finansowej. Zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały ustala się w wysokości – w przypadku osoby samotnie gospodarującej – różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł. Na podstawie wywiadu środowiskowego ustalił, że wnioskodawca spełnia ustawowe warunki do udzielenia pomocy pieniężnej w formie zasiłku stałego. Faktyczny dochód zainteresowanego wynosi 292,76 zł. Do dochodu zaliczono świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 153 zł i dodatek mieszkaniowy w kwocie 139,76 zł. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł zainteresowany. Zarzucił jej naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i wliczenie do dochodu zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł – co spowodowało zaniżenie zasiłku stałego. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz przepisów wskazanych przez organ I instancji, po rozpoznaniu odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko podało, że ostateczną decyzją z dnia 4 października 2010 r. skarżący ma ustalone prawo do zasiłku stałego w związku z jego niepełnosprawnością. Z tego tytułu ma też prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 września 2010 r. do 30 września 2013 r. Organ I instancji wysokość zasiłku stałego ustala w okresach półrocznych, gdyż w takich okresach zmienia się sytuacja dochodowa wnioskodawcy otrzymującego w takich okresach dodatek mieszkaniowy. Ustalono, że zainteresowany gospodaruje samotnie a na jego dochód składają się: zasiłek pielęgnacyjny – 153 zł i dodatek mieszkaniowym – 139,76 zł – łącznie 292,76 zł. W tych warunkach organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję przyznającą zasiłek stały w kwocie 184,24 zł. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku, lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy zasiłek stały ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy kryterium dochodowe wynosi kwotę 477 zł (osoby samotnie gospodarującej). Na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzających złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do tak ustalonego dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczonych w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Organ wskazał, że dochód odwołującego się obliczony według wskazanych przepisów wynosił 292,76 zł, zaś zasiłek stały musiał wynieść 184,24 zł (477,25+292,76 zł). Z powyższego wynika że organ I instancji zasadnie przyznał zasiłek stały w oznaczonej kwocie. Dodał też, że niezasadne są zarzuty odwołującego się, że zasiłek pielęgnacyjny nie powinien być uwzględniony przy ustalaniu dochodu. Nie ma takiego przepisu prawa, na który powołuje się skarżący. Skargę na powyższą decyzję wniósł zainteresowany. Zarzucił, że organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego bo oceniły tylko dowody, które potwierdzały trafność rozstrzygnięcia, a pominęły inne dowody. Podniósł, że zasiłek stały został zaniżony albowiem do jego dochodu wliczony został bezpodstawnie zasiłek pielęgnacyjny. W związku z powyższymi zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i nakazanie wypłaty zasiłku stałego we właściwej kwocie wraz z odsetkami i wyrównaniem. Pełnomocnik skarżącego ustanowiony w sprawie zarzucił decyzjom naruszenie art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez wyznaczenie daty końcowej zasiłku stałego. W związku z tak przedstawionym zarzutem wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji. Uzasadniając zarzut podał, że w decyzji o przyznanie zasiłku stałego nie wskazuje się okresu na jaki świadczenie jest przyznawane (określa się tylko datę początkową). Natomiast w zaskarżonej decyzji organu I instancji, podano datę końcową przyznania zasiłku stałego, co jest błędne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając swój wniosek przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości kontrolując działalność administracji publicznej oraz rozstrzygając spory kompetencyjne i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządów kolegiów odwoławczych i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy), w postępowaniu sądowoadministracyjnym badaniu podlega zatem prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafności wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. Sąd administracyjny nie bada więc czy zaskarżona decyzja organu administracji publicznej jest słuszne lecz czy nie narusza obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej"; osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie"; rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Natomiast stosownie do treści art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej - za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszając o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ponadto w myśl art. 8 ust. 4 powołanej wyżej ustawy, do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; zasiłku celowego; pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; wartości świadczenia w naturze; świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Stosownie zaś do art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje: pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Natomiast zgodnie z treścią art. 37 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały ustala się w wysokości: w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy miedzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 477 zł miesięcznie. Z zebranego materiału dowodowego w sprawie wynika, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, a występując z wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego, wskazał, że od dnia 1 stycznia 2010 r. – w związku ze zmianą ustawy o pomocy społecznej - do dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej nie wlicza się dodatku pielęgnacyjnego. Twierdzenia te są nietrafne. Istotnie z dniem 1 stycznia 2010 r. przepis regulujący sposób obliczania dochodu osoby ubiegającej się o zasiłek został zmieniony, bowiem do tego dnia obowiązywał w następującym brzmieniu: " do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r.", jednakże nowe brzmienie tego przepisu przytoczone powyżej, nie pozwala na niezaliczenie do dochodu osoby wnioskującej o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej zasiłku pielęgnacyjnego. We wskazanym przepisie ustawodawca enumeratywnie wyliczył przychody, które na potrzeby ustalenia spełniania kryterium dochodowego nie podlegają zaliczeniu do dochodu ustalonego zgodnie z przepisem art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Enumeratywne wyliczenie zawarte w analizowanym przepisie ma niewątpliwie charakter zamknięty, a taka konstrukcja – na co zasadnie zwraca uwagę organ odwoławczy – nie pozostawia organom przyznającym świadczenia, na jakąkolwiek uznaniowość w zakresie ustalania dochodu strony, w tym również wykraczanie poza katalog przychodów w nim określonych i niezaliczenie do dochodu strony zasiłku pielęgnacyjnego. Zatem przyznanie skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego od dnia 1 lipca 2011 r. w wysokości 184,24 zł miesięcznie, przy uwzględnieniu dodatku mieszkaniowego w kwocie 139,70 zł. miesięcznie oraz zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł jest w świetle przytoczonych wyżej przepisów jest prawidłowe. Z kolei podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania nie został przez stronę w żaden sposób skonkretyzowany i poparty stosownymi argumentami, a Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w całokształcie jej okoliczności prawnych i faktycznych nie stwierdził, aby naruszała ona przepisy prawa materialnego czy też procesowego w sposób rażący lub w sposób, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy. Dodać też należy, że postanowienia art. 37 ustawy uzasadniają określenie wysokości zasiłku w poszczególnych okresach a to z uwagi na treść ust. 2, który uzależnia jego wysokość od uzyskiwanych dochodów. Dochody te, ich wysokość jest w przypadku strony znana na okres 6 miesięcy, taki jest bowiem cykl przyznawania dodatków mieszkaniowych. Stwierdzenie powyższego oznacza, że zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.