IV SA/Wr 599/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA - Henryk Ożóg Sędzia WSA - Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 marca 2009 r. ze skargi P. K. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej I. uchyla decyzję I i II instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. z 2004 r. Nr 214, poz. 2416 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595), Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w P. uznała P. K. za zdolnego do czynnej służby wojskowej przyznając mu kat. "A". Komisja rozpoznała u poborowego astmę oskrzelową sporadyczną - § 35 pkt 6, zał. Nr 2 do w/w rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2004 r., zwanego dalej załącznikiem do rozporządzenia. W złożonym odwołaniu P. K. zakwestionował wydane orzeczenie. Podał, że od 2005 r. choruje i leczy się na alergię która objawia się częstymi bólami głowy, dusznościami które nasilają się gdy przebywa w zakurzonych pomieszczeniach, swędzeniem oraz łzawieniem oczu i uczuciem zatkanego nosa. Zdaniem skarżącego, organ nie zapoznał się z przekazanymi przez niego dokumentami, m.in. testami alergologicznymi robionymi w Centrum Alergologii w P. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 29 ust. 1 w związku z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 21, poz. 205.) oraz § 3 ust. 7, § 4 ust. 8, § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określania ich siedzib, zasięgu działania i właściwości oraz § 22 ust.1 i 2, § 23 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu wskazano, iż w świetle zgromadzonej dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej, nie stwierdzono nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i dlatego utrzymano je w mocy. Podano dalej, że ze zgromadzonej dokumentacji medycznej oraz wykonanych dla potrzeb orzeczniczych badań lekarskich specjalistycznych nie wynika by aktualny stopień nasilenia schorzeń ze strony układu oddechowego upośledzał sprawność ustroju w stopniu uzasadniającym uznanie skarżącego za niezdolnego do czynnej służby wojskowej. Organ odwoławczy uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie organu I instancji, który wskazał u skarżącego schorzenie układu oddechowego w postaci astmy oskrzelowej sporadycznej, ustalonej na podstawie dokumentacji medycznej w postaci kserokopii testów skórnych z dni 18 lipca 2006 r., 20 września 2007 r. oraz 27 czerwca 2008 r., dokumentacji medycznej z Gabinetu Specjalistycznej Praktyki Lekarskiej w M., która zdaniem organu, potwierdza ustalenia rozpoznane przez badających dla potrzeb orzeczniczych lekarzy specjalistów (alergologa + spirometria, pulmonologa + spirometria), za mieszczące się w zakresie pojęciowym § 35 p. 2 załącznika, co kwalifikuje w Gr I badanych (poborowi) do kategorii "A" - zdolności do czynnej służby wojskowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu P.K. powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji i wniósł o uchylenie obu decyzji. Skarżący podkreślił, że wskazane w uzasadnieniu decyzji badanie alergologiczne nie zostało wykonane. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Do kompetencji sądu administracyjnego należy kontrola orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej będącego decyzją administracyjną organu wojskowego pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z postanowieniami art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. W świetle powyższego, kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich orzekających o zdolności do służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia kandydata, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana kwalifikacja zdolności kandydata do określonej służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie zasad określenia zdolności do służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach. Rozstrzyganie o zdolności do czynnej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Nie ulega wątpliwości, że w sprawach ustalenia zdolności do służby wojskowej zasadnicze znaczenie ma kwestia zebrania odpowiednich danych co do wiedzy medycznej. Wprawdzie istotą orzecznictwa wojskowych komisji lekarskich nie jest stwierdzenie stanu zdrowia kandydata, ale dopiero pełna wiedza medyczna pozwala na rozstrzygnięcie o zdolności do służby wojskowej oraz o zakwalifikowaniu do odpowiedniej kategorii tej służby. Wojskowe komisje lekarskie, podejmują rozstrzygnięcie w indywidualnych sprawach, w zakresie spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych w przepisach orzeczeniami), które poddane są mocy obowiązującej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z jego art. 1 pkt 1. Przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, jako lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w k.p.a. W sprawach jednak nie uregulowanych w rozporządzeniu przepisy kodeksu znajdują zastosowanie w pełnym zakresie. Ustalając stan faktyczny w sprawie wojskowe komisje lekarskie są związane zasadami ogólnymi przyjętymi w k.p.a., w szczególności zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kodeksu, z której wynika obowiązek wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz właściwej jego kwalifikacji prawnej. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach wraz z załącznikiem nr 2 - wykazem chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa (Dz. U. Nr 151, poz. 1595), zwanego w dalszej części tego uzasadnienia rozporządzeniem. Według § 14 tego rozporządzenia orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby - także obserwacji szpitalnej, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w § 6. Z przepisu § 17 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia wynika, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. Przepis art. 107 § 3 k.p.a. zaś stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 k.p.a. (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 §1 k.p.a.). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie jak i orzeczenie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, która w rozpoznaniu stwierdza astmę oskrzelową w dokumentacji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano przepis § 35 pkt 6 zał. do rozporządzenia. Należy wskazać, że organy orzekające powołały się na przepis § 35 do rozporządzenia wyróżniające w pkt 6 astmę oskrzelową sporadyczną (epizodyczną) kwalifikującą do kategorii zdrowia "A" lub "D". Przy ogólnie sformułowanych w przepisach prawa przesłankach zaliczenia do kat. "A" albo do kat. "D" ("łagodne", "umiarkowane"" nieznacznie upośledzające", "znacznie upośledzające") na organie orzekającym spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia swego rozstrzygnięcia. Nie wystarczy zatem wymienić, rodzaju przeprowadzonych badań i stwierdzonej jednostki chorobowej, ale trzeba także wyjaśnić jakie konkretne spostrzeżenia w toku danego badania zadecydowały o stwierdzeniu danej jednostki chorobowej ( por. wyrok NSA z 8 września 1999r sygn. akt. III SA 673/99, LEX nr 47319). Ponadto zgodnie z objaśnieniem do załącznika rozporządzenia, organ rozpoznając astmę oskrzelową sporadyczną (§ 35 pkt 6) winien rozpoznanie swoje oprzeć na podstawie dokumentacji medycznej z co najmniej 24- miesięcznej obserwacji choroby zawierającej badania czynnościowe oraz wyniki diagnostyki alergologicznej. Należy wskazać, że Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w P. oparła swoje rozstrzygnięcie na podstawie analizy przedstawionej dokumentacji, oceny lekarzy specjalistów oraz bezpośredniego własnego badania. Jednak w zakresie rozpoznanej astmy oskrzelowej, badanie czynnościowego układu oddechowego wykonano spirometrem PNEUMO RS przez "[...]" sp. z o.o. w K., tylko w dniu 14 lipca 2008 r. o różnych godzinach. Organ II instancji powołuje się wprawdzie na wyniki testów skóry z dnia 18 lipca 2006 r., 20 września 2007 r. oraz 27 czerwca 2008 r. jednak powyższe badania dotyczyły badań alergologicznych, natomiast w aktach sprawy nie ma wyników, ani informacji na temat przeprowadzonych innych badań wykonanych pod kątem rozpoznanej u skarżącego astmy oskrzelowej epizodycznej. W tym stanie rzeczy należało uznać, iż organy dokonując oceny powyższych badań w okresie mniejszym niż 24 miesiące, nie wyjaśniły w sposób odpowiadający zasadom procedury administracyjnej ( art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) wszystkich okoliczności sprawy i nie wykazały, że stan zdrowia skarżącego pozwala na odbycie czynnej służby wojskowej. Reasumując należy stwierdzić, iż w sytuacji, gdy omawiane rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową, której zaistnienie przy odpowiednim nasileniu kwalifikuje poborowego do kat. "A" - zdolny do czynnej służby wojskowej, bądź np. "D" jako niezdolnego, organ orzekający ze szczególną starannością powinien uzasadnić swoje rozstrzygnięcie oraz w sposób prawidłowy przeprowadzić badania (we właściwym okresie). Jest to niezbędne zarówno do tego aby przekonać stronę o słuszności orzeczenia, ale i do tego aby umożliwić sądowi kontrolę zaskarżonego orzeczenia ( por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). W związku z tym, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu. Zgodnie z art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany. W niniejszej sprawie nie orzekano w przedmiocie wykonania zaskarżonego orzeczenia, gdyż orzeczenie o przydatności (lub braku przydatności) do służby wojskowej nie posiada samodzielnego przymiotu wykonalności.