IV SA/Wr 599/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca) Protokolant: Starszy Referent Sądowy Katarzyna Kiermacka po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 lutego 2022 r. sprawy ze skargi S. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania usług opiekuńczych oraz ustalenia odpłatności za te usługi oddala skargę w całości. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. Skarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (dalej: SKO, Kolegium) utrzymało w mocy - wydaną z upoważnienia Prezydenta W. - decyzję z [...] o przyznaniu stronie (S. Ś.) usług opiekuńczych oraz o ustaleniu za te usługi odpłatności. Z akt sprawy wynika, że ww. decyzją organ pierwszej instancji: 1) przyznał stronie usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania na okres od 23 do 30 listopada 2020 r. (w wymiarze 5 dni roboczych w tygodniu, w ilości po dwie godziny dziennie) oraz na okres od 1 grudnia do 21 grudnia 2020 r. (w wymiarze 5 dni roboczych w tygodniu, w ilości po jednej godzinie dziennie), w zakresie: pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opieka higieniczna i pielęgnacja; 2) ustalił stronie koszt jednej godziny usług opiekuńczych w wysokości 12,60 zł. Od decyzji strona wniosła odwołanie, nie kwestionując ustaleń faktycznych, ani nie wskazując, na czym miałoby polegać naruszenie prawa przez organ. SKO utrzymało w mocy skarżoną odwołaniem decyzję. Uzasadniało, że strona spełniła warunki dla przyznania jej pomocy w formie usług opiekuńczych, określone w art. 50 ust. 1, 2, 3 i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm. - dalej: u.p.s.). Wskazało, że to rada gminy określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze /.../, jak również tryb ich pobierania (art. 50 ust. 6 u.p.s.). Motywowało, że odpłatność za usługi strony ustalono na podstawie uchwały Nr [...] Rady Miejskiej W. z dnia [...]. Dalej SKO przedstawiło szczegółowe wyliczenie odpłatności dla strony, jako osoby samotnie gospodarującej. Dostrzegło, że organ pierwszej instancji uwzględnił w całości żądanie strony co do zakresu i wymiaru usług. W skardze (uzupełnionej pismem procesowym) strona zaskarżyła decyzję SKO w całości. Wniosła o przesłuchanie na rozprawie świadka w osobie jej syna (D. Ś.). Zarzuciła SKO "dużo fałszu i kłamstwa". Wskazała, że nie miała kontaktu z MOPS. Stwierdziła, że nie zawarto z nią umowy w zakresie pomocy, mimo że wielokrotnie domagała się jej zawarcia. Podniosła, że nie wystawiono jej żadnych faktur i rachunków oraz że kilkakrotnie informowano ją, że pomoc będzie bezpłatna. Na rozprawie pełnomocnik strony oznajmił, że zaskarżył decyzję, gdyż nie otrzymał umowy i faktur oraz z uwagi na brak komunikacji z organem w tym przedmiocie. Oświadczył, że nie kwestionuje samej odpłatności za usługi. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej odrzucenie, ew. oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdził, że nie wystąpiły podstawy do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tej decyzji. Decyzja ta znajduje bowiem podstawy w prawie materialnym, jej wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym. Zgodnie z art. 50 ust. 1 u.p.s., osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić (art. 50 ust. 2 ustawy). Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (art. 50 ust. 3 ustawy). Świadczenie usług opiekuńczych może polegać, m.in., na robieniu zakupów, porządków, przygotowaniu posiłków, ubieraniu, karmieniu, czy pomocy w utrzymaniu higieny. W myśl art. 50 ust. 5 u.p.s., ośrodek pomocy społecznej, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia. Rada gminy określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania (art. 50 ust. 6 ustawy). Zgodnie z § 5 ust. 1 uchwały Nr [...] Rady Miejskiej W. z dnia [...] w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi (Dz. Urz. Woj. D. poz. 3268 ze zm.), osoba zobowiązana do odpłatności nie ponosi odpłatności za korzystanie z usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych, jeżeli dochód świadczeniobiorcy jako osoby samotnej lub samotnie gospodarującej albo dochód świadczeniobiorcy na osobę w rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego określonego w ustawie. Gdy dochód osoby samotnie gospodarującej przekracza 320% ustawowego kryterium dochodowego, które to kryterium wynosi 701 zł, i nie przekracza 350% ustawowego kryterium dochodowego (tj. powyżej 2.243,20 zł do 2.453,50 zł) - odpłatność w procentach wynosi 70% (§ 4 ust. 1 pkt 1 uchwały). Odpłatność za jedną godzinę usług opiekuńczych stanowi określony w § 4 ust. 1 pkt 1 uchwały iloczyn odpłatności w procentach dla danego poziomu dochodu w odniesieniu do kryterium dochodowego z ustawy oraz odpowiednio wysokości pełnej odpłatności za jedną godzinę usług opiekuńczych, o której mowa w ust. 4 (§ 4 ust. 2 uchwały). Zgodnie z § 4 ust. 4 pkt 1 uchwały, pełna odpłatność za jedną godzinę usług opiekuńczych wynosi 1,5% najniższej emerytury (wynoszącej 1.200 zł) w przypadku usług świadczonych od poniedziałku do piątku. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że strona jest osobą samotnie gospodarującą, a jej dochód wynosi 2.245,37 zł. Biorąc pod uwagę dochód strony i powołane wyżej regulacje strona powinna uiścić opłatę za jedną godzinę usług opiekuńczych świadczonych w dni robocze w wysokości 12,60 zł [70% x (1200 zł xl,5%)]. Uwzględniając to, że w listopadzie 2020 r. zrealizowano na rzecz strony usługi w ilości 7 godzin, a w grudniu 2020 r. w ilości 13 godzin, strona obowiązana jest uiścić kwotę 252 zł (20 godzin x 12,60 zł) na rachunek bankowy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. lub w kasie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. Strona posiada przy tym zasoby i możliwości pozwalające jej na poniesienie opłaty za usługi opiekuńcze w wysokości 252 zł. Słusznie podnosi SKO, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 u.p.s.). Organy pomocy społecznej w miarę swoich możliwości wspierają potrzebujących w ich trudnej sytuacji życiowej. Nie są jednak w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają przy tym charakter subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Powyższe oznacza, że osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów. Sąd zauważa, że organ gminy uwzględnił w całości żądanie strony co do zakresu i wymiaru usług oraz że strona nie kwestionuje samej odpłatności za usługi. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zauważa, że podstawą przyznania świadczeń z pomocy społecznej (w tym usług opiekuńczych) jest decyzja administracyjna organu, o czym stanowi art. 106 ust. 1 u.p.s. Natomiast rada gminy określa, w drodze uchwały, m.in. tryb ich pobierania (art. 50 ust. 6 u.p.s.). Z § 6 ust. 1 i 2 uchwały Nr [...] Rady Miejskiej W. z dnia [...] wynika, że podstawą określenia i wniesienia należnej opłaty za usługi opiekuńcze jest indywidualna decyzja administracyjna. Dlatego też strona bezpodstawnie domaga się faktury, rachunku czy też umowy. Ustosunkowując się do wniosku strony o przesłuchanie na rozprawie wskazanego przez nią świadka, Sąd stwierdza, że obowiązujące przepisy prawa nie dają sądowi administracyjnemu takiej możliwości. Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz stwierdzając, że wniesiona skarga nie miała usprawiedliwionych podstaw, Sąd zobowiązany był do jej oddalenia na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), o czym orzeczono jak w sentencji.