IV SA/Wr 60/17

WyrokWSA we Wrocławiu2017-06-13

Skład orzekający: Lidia Serwiniowska, Ewa Kamieniecka, Henryk Ożóg

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenia rodzinne wypłacone na podstawie decyzji, która następnie została stwierdzona nieważnością z powodu zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, mogą zostać uznane za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeśli osoba pobierająca świadczenia świadomie wprowadziła organ w błąd, nie informując o zatrudnieniu członka rodziny za granicą?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że świadczenia rodzinne mogą zostać uznane za nienależnie pobrane, jeśli osoba pobierająca świadczenia świadomie wprowadziła organ w błąd, nie informując o istotnych okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczeń, takich jak zatrudnienie członka rodziny za granicą i osiąganie dochodu. W przypadku, gdy strona została prawidłowo pouczona o obowiązku informowania o takich zmianach i mimo to zataiła istotne fakty, można przypisać jej winę za nienależne pobranie świadczeń. Sąd podkreślił, że obowiązek zwrotu świadczeń dotyczy sytuacji, gdy można przypisać osobie pobierającej świadczenie określone cechy dotyczące stanu świadomości lub określone działania, a nie tylko obiektywne istnienie "nienależnego świadczenia".
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji uznającą świadczenia rodzinne wypłacone skarżącej w okresie od września 2007 r. do sierpnia 2008 r. za nienależnie pobrane. Organ uznał, że skarżąca świadomie wprowadziła w błąd organ, nie informując o zatrudnieniu męża za granicą od marca 2006 r. i osiąganym przez niego dochodzie, co miało wpływ na prawo do świadczeń. Skarżąca wniosła skargę do sądu, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, twierdząc, że mąż nie osiągnął dochodu z zarejestrowanej firmy za granicą i że działała w dobrej wierze, a także podnosząc zarzut przedawnienia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Ewa Kamieniecka, sędzia NSA Henryk Ożóg, Protokolant st. asystent sędziego Anna Rudzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2017 r. sprawy ze skargi J. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane i zobowiązania do ich zwrotu oddala skargę w całości. Decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518; dalej: ustawa), po rozpatrzeniu odwołania J.I. (dalej: strona, odwołująca się, skarżąca) od wydanej z upoważnienia Marszałka Województwa D. decyzji Zastępcy Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych D. Ośrodka Polityki Społecznej we W. z dnia [...] września 2016 r. ([...]), uznającej wypłacone stronie w okresie od dnia 1 września 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r., na podstawie decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r. ([...]), świadczenia rodzinne w łącznej kwocie 1444,00 zł za nienależnie pobrane i zobowiązującej stronę do ich zwrotu łącznie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych - do dnia całkowitej spłaty zadłużenia, zakwestionowane rozstrzygnięcie utrzymało w mocy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że wnioskiem z dnia 27 lipca 2007 r. strona wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na córki: M. i M. wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez M. I. Wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta Z. decyzją p.o. Zastępcy Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...] sierpnia 2007 r. ([...]), przyznano stronie wnioskowane świadczenie. Marszałek Województwa D. ustalił, że od dnia 14 marca 2006 r. w sprawie mają jednak zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Decyzją z dnia 8 marca 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. stwierdziło zatem nieważność decyzji z dnia 22 sierpnia 2007 r. przyznającej stronie świadczenia. Wydaną z upoważnienia Marszałka Województwa D., w wyniku rozpatrzenia wniosku strony z dnia 27 lipca 2007 r., decyzją Zastępcy Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Dolnośląskiego Ośrodka Polityki Społecznej we W. z dnia [...] lipca 2011 r. ([...]), odmówiono przyznania jej wnioskowanych świadczeń, tj. zasiłku rodzinnego na córki wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez jedną z córek. Następnie, pismem z dnia 10 sierpnia 2016 r. ([...]), organ pierwszej instancji zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie nienależnie pobranych świadczeń. W wyniku przeprowadzonego postępowania, oznaczoną na wstępie decyzją, organ pierwszej instancji uznał świadczenia rodzinne w łącznej kwocie 1444,00 zł, wypłacone stronie w okresie od dnia 1 września 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r., na podstawie decyzji z dnia 22 sierpnia 2007 r., za nienależnie pobrane i zobowiązał stronę do ich zwrotu łącznie z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że aby uznać, iż w sprawie doszło do nienależnie pobranych świadczeń, w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy, konieczne jest wykazanie, że wystąpiła jedna z przesłanek wskazanych w tym przepisie. Organ podkreślił, że prawodawca, przygotowując urzędowe wnioski o przyznanie świadczeń rodzinnych, zamieścił w nich wszelkie niezbędne informacje. W związku z tym, z formalnego punktu widzenia, osoba korzystająca ze świadczeń rodzinnych ma możliwość zapoznania się z wszelkimi informacjami w tym zakresie i składając podpisy potwierdza fakt ich przyswojenia. Przy realizowaniu obowiązków ustawowych wnioskodawca powinien również zachować należytą staranność. Jeżeli zainteresowana miała wątpliwość związaną z treścią pouczenia, to powinna ją niezwłocznie wyjaśnić z pracownikiem urzędu. Świadomym wprowadzeniem w błąd jest sytuacja, w której osoba ubiegająca się o świadczenie dąży do wywołania mylnego wyobrażenia organu o stanie jej uprawnień lub się na to godzi, podając nieprawdziwe fakty lub zatajając istotne dla sprawy okoliczności. Organ stwierdził, iż w świetle materiałów znajdujących się w aktach sprawy są podstawy do przyjęcia, że strona świadomie wprowadziła go w błąd, ponieważ w dniu składania wniosku o świadczenia rodzinne, tj. 27 lipca 2007 r., wnioskodawczyni miała możliwość uzyskania stosownych informacji od pracownika organu na temat szczególnych okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Zarówno we wniosku, jak i pouczeniu decyzji przyznającej świadczenia, strona została zobowiązana do niezwłocznego poinformowania podmiotu wypłacającego świadczenia rodzinne w przypadku zmian mających wpływ na prawo do tych świadczeń, w tym: uzyskania dochodu. Składając wniosek strona oświadczyła, że dane, które podała są prawdziwe. Można więc przyjąć, że wnioskująca była świadoma tego, że nie informując o pracy męża za granicą, zataja zarazem okoliczność mającą wpływ na prawo do świadczeń w Polsce. Organ przyjął zatem, że w sprawie zaistniała sytuacja nienależnie pobranych świadczeń, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy, a w związku z tym należało zobowiązać stronę do ich świadczeń. Od tej decyzji strona złożyła odwołanie. Podała, iż w marcu 2006 r. mąż zarejestrował firmę w A., jednak z otrzymanych informacji wynikało, że zasiłek rodzinny na córki się mu nie należy. W związku z tym podjęła decyzję o ubieganiu się o zasiłek w Polsce. W roku 2011, A. wypłaciła im zasiłki rodzinne wstecz, za lata 2006-2008. Oświadczyła, że podjęła decyzję o nieinformowaniu o tym fakcie instytucji w Polsce, myśląc, że "Państwa w takich sprawach rozliczają się między sobą". Jak dalej podało Kolegium, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się, m. in., świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia (art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy). W zakwestionowanej decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie strony wystąpił przypadek nienależnie pobranych świadczeń, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy, ponieważ składając wniosek w dniu 27 lipca 2007 r., strona wiedziała, że jej mąż podjął zatrudnienie na terenie A., jednak nie poinformowała o powyższym fakcie organu właściwego. Analizując sprawę Kolegium wskazało, że aby stwierdzić, iż doszło do nienależnie pobranych świadczeń w świetle art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy, muszą zostać spełnione następujące warunki: 1) świadczenia zostały przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo 2) świadczenia zostały przyznane lub wypłacone w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Kolegium podzieliło ustalenia organu pierwszej instancji i wyprowadzone z nich wnioski. W ocenie organu odwoławczego - w świetle materiałów znajdujących się w aktach sprawy – w istocie są podstawy do przyjęcia, iż strona świadomie wprowadziła organ w błąd. Punktem wyjścia dla tego rodzaju ustaleń jest to, że mąż strony w marcu 2006 r. podjął zatrudnienie w A. Co zaś szczególnie istotne, na formularzu wniosku o przyznanie świadczenia znajduje się pouczenie, podpisane przez stronę (część V pkt 2 na str. 5 formularza wniosku), o obowiązku powiadomienia podmiotu realizującego świadczenia o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń. W pouczeniu tym stwierdzono, że powyższy obowiązek dotyczy "zwłaszcza informacji o uzyskaniu dochodu przez członka rodziny". Strona, składając wniosek, nie podała, że jej mąż (ponad cztery miesiące wcześniej), podjął pracę za granicą. Należy zatem przyjąć, że świadomie zataiła okoliczności istotne dla ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych. Należy zważyć, że podjęcie zatrudnienia powoduje osiąganie dochodu, od którego wysokości zależy prawo do świadczeń rodzinnych. Odwołująca się złożyła podpis pod oświadczeniem (str. 4 część V wniosku), że podane dane są prawdziwe i że w przypadku wyjazdu za granicę, zobowiązuje się do niezwłocznego poinformowania o tym fakcie organu właściwego. Strona miała zatem świadomość istotności danych dotyczących jej rodziny dla oceny prawa do świadczeń rodzinnych. Pomimo tego stosownej informacji organowi nie przedstawiła, zatajając tym samym istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. W aktach sprawy nie ma bowiem żadnej informacji o jakimkolwiek dochodzie uzyskanym przez męża strony. Organ odwoławczy przyjął więc, że w sprawie miał miejsce przypadek świadczeń nienależnie pobranych, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy, tj. przyznanych w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 30 ust. 2b ustawy). Odnosząc się zaś do twierdzeń odwołania, Kolegium wskazało, że świadczenia rodzinne przyznawane są na wniosek i to przede wszystkim osoby zainteresowane mają obowiązek podawać prawdę, w czasie składania wniosku, a następnie zgłaszać o zmianach, które mają wpływ na prawo do świadczeń. Nie jest zatem tak, jak chciałaby strona, aby państwa "rozliczały się między sobą", bez zainteresowania i aktywności osób korzystających ze świadczeń. W skardze na powyższą decyzję do tutejszego Sądu skarżąca wniosła o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w sprawie zaistniała sytuacja nienależnie pobranych świadczeń, z tego powodu, że świadomie zataiła informację, że jej mąż podjął pracę za granicą, co miało wpływ na prawo do świadczeń w Polsce; 2. przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art.art. 7, 8, 9, 11, 12, 13 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej, nieprzeprowadzenie pełnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów i nie podanie przyczyn, z powodu których argumentom skarżącej odmówiono wiarygodności oraz przewlekłe prowadzenie sprawy i brak podjęcia próby jej ugodowego załatwienia. Skarżąca podniosła, że twierdzenia organów orzekających są nieprawdziwe i bezpodstawne, bowiem informowała, że jej mąż, pomimo że zarejestrował firmę za granicą, nie osiągnął z tego tytułu w spornym okresie żadnego dochodu. Dlatego też była przeświadczona, że nie musi tego faktu zgłaszać i nie ma on wpływu na złożone przez nią oświadczenie. Brak informacji o sytuacji męża wynikał jedynie z jej interpretacji zasad wypełniania wniosku o wypłatę świadczeń. Skarżąca podniosła, że interpretacja ta nie miała ostatecznie wpływu na wysokość wykazanego dochodu, zatem fakt zarejestrowania przez męża firmy w A., z której nie osiągnął dochodu nie miał żadnego wpływu na jej uprawnienia do świadczeń rodzinnych. Zdaniem skarżącej istotnym jest to, że jej mąż poinformował organ zagraniczny o wypłaconych w Polsce świadczeniach, w związku z tym zostały one w spornym okresie obniżone. Od początku działała zatem uczciwie i w dobrej wierze. Dlatego twierdzenie organu, że świadomie wprowadziła go w błąd jest krzywdzące i nieprawdziwe. Tym bardziej, że organ nie podjął czynności wyjaśniających na czym polegał jej błąd i czy w związku z tym jest możliwe ugodowe załatwienie tej sprawy. Dokonane założenie wiąże się z niesłusznym pociągnięciem jej do odpowiedzialności, a także z podwójnym de facto jej ukaraniem, gdyż nie dość, że niesłusznie zostanie zobowiązana do zwrotu należnych jej świadczeń wraz z wysoką kwotą odsetek, to zostanie pozbawiona możliwości starania się o wypłatę tych świadczeń za granicą. Skarżąca poniosła również zarzut przedawnienia roszczenia o zwrot pobranych świadczeń. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. 2016, poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tj.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.). Na mocy art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji na zasadach wyżej wskazanych i stwierdził, że skarga nie jest zasadna, ponieważ w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani postępowania. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1518), dalej ustawa. W sprawie ustalono bezspornie, że mają do niej zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W takim przypadku, stosownie do art. 23a ust. 9 ustawy to marszałek województwa ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Z kolei, przepis art. 30 stosuje się odpowiednio. W ustępie 1 statuuje on obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Zgodnie natomiast z ust. 2 pkt 2 art. 30 ustawy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Organ pierwszej instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie doszło do nienależnego pobrania zasiłków rodzinnych wraz z dodatkiem w oparciu o przesłankę określoną w art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy, ponieważ strona świadomie wprowadziła w błąd organ orzekający, nie informując o fakcie zatrudnienia ojca dzieci od marca 2006 r. na terenie A. Tym samym, skarżąca nie poinformowała organu o dochodzie męża i nie udokumentowała go, pomimo prawidłowego pouczenia o takim obowiązku. Z treści art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy wynika, że przesłanka w nim opisana odnosi się do sytuacji, gdy strona na etapie ubiegania się o świadczenie świadomie wprowadziła w błąd organ poprzez przedłożenie sfałszowanych dokumentów, złożenie nieprawdziwych zeznań lub też w inny sposób. W każdym z przewidzianych w tym przepisie przypadków wprowadzenia w błąd, istotny jest element świadomości. Wprowadzenie w błąd ma dotyczyć okoliczności istotnych dla przyznania prawa do świadczenia pieniężnego, a nie jakichkolwiek. Konsekwencją świadomego wprowadzenia w błąd organu przez stronę ma być bowiem nienależne pobranie nienależnego świadczenia. Powyższa analiza wyraźnie wskazuje, że przesłanka ta dotyczy sytuacji, gdy od początku świadczenie miało charakter nienależny, a było wypłacane ze względu na wprowadzenie w błąd organu przez stronę, z zastrzeżeniem, że zachowanie strony miało charakter świadomy, gdyż ta okoliczność warunkuje nienależność pobrania. Przy czym wykazanie nienależności pobrania, wymaga wykazania negatywnego zachowania strony, ukierunkowanego na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych. Wynika to z faktu, że zgodnie z treścią art. 30 ust. 2 ustawy, obowiązek zwrotu został połączony nie z samym tylko pojęciem "nienależnego świadczenia", lecz z zaistnieniem "świadczenia nienależnie pobranego". Wskazane sformułowania nie są zaś pojęciami tożsamymi. W orzecznictwie zwraca się bowiem uwagę na to, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Zatem pojęcie to nie nawiązuje do świadomości i woli jakiejkolwiek osoby. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinionego zaniechania). Przyjmuje się ponadto, że obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych oświadczeń, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 826/09 i z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt I OSK 555/14; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd stwierdził, że organy orzekające ustaliły w sposób należyty, że istnieją przesłanki do żądania zwrotu pobranych przez skarżącą świadczeń rodzinnych, nie uchybiając w tym zakresie przepisom art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i innym k.p.a. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Nie ulega wątpliwości, że w przypadku przesłanki określonej w art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy został wykazany element świadomości w zakresie wprowadzenia w błąd. Tym samym ustalenia dowodowe poczynione przez organy dawały jednoznaczną podstawę do zakwalifikowania świadczeń pobranych przez skarżącą jako pobranych nienależnie. Znajdujący się w aktach sprawy formularz wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego, sformułowany był - zdaniem Sądu - w sposób czytelny i zawierał stosowne pouczenia. Wypełniony i własnoręcznie podpisany przez skarżącą formularz wniosku zawierał pouczenie o konieczności poinformowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do tego świadczenia, w tym zwłaszcza o uzyskaniu dochodu przez członka rodziny oraz wyjeździe członka rodziny poza granice RP. Składając wniosek o przyznanie świadczenia skarżąca swoim własnoręcznym podpisem potwierdziła fakt zapoznania się z warunkami uprawniającymi ją do uzyskania świadczenia oraz z treścią pouczenia zamieszczonego na druku wniosku, a przede wszystkim oświadczyła, że dane, które podała są prawdziwe. Informację o konieczności poinformowania organu o powyższych okolicznościach mających wpływ na przyznanie świadczenia zawierała również decyzja z dnia 22 sierpnia 2007 r. W świetle powyższego Sąd uznał, że skarżąca została prawidłowo pouczona o okolicznościach powodujących brak prawa do zasiłku. Złożenie przez nią podpisu pod pouczeniem załączonym do wniosku z dnia 27 lipca 2007 r. oraz oświadczenie (vide akta administracyjne), stanowi dowód na zrozumienie i przyjęcie do wiadomości treści tego pouczenia. Jak przyjmuje się w orzecznictwie żaden przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych nie nakłada na organ obowiązku ustalania, czy strona wnosząca o przyznanie świadczenia rodzinnego zrozumiała treść pouczenia, które podpisała. Takiej powinności organu nie da się także wyprowadzić z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1325/11). Z akt sprawy wynika, że z pouczeniem skarżąca zapoznała się we wskazanym wyżej dniu składając stosowny wniosek, natomiast świadczenia rodzinne pobierała od dnia 1 września 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r. Mimo takiego pouczenia skarżąca nie dopełniła obowiązku poinformowania organu o podjęciu zatrudnienia przez jej męża w marcu 2006 r. w A. i złożenia informacji o uzyskiwanym przez niego od tego czasu dochodzie, a jak ustaliły organy jego wysokość zdecydowała o odmownym załatwieniu wniosku z dnia 27 lipca 2007 r. W kwestii zaś pobrania przez skarżącą zasiłków rodzinnych jednocześnie w Polsce i w A. podkreślenia wymaga, że jest to niezgodne z zasadą kumulacji tego rodzaju świadczeń wyrażoną w Rozporządzeniu Rady (EWG) Nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.U.UE.L.1971.149.2 z dnia 1971.07.05), który utracił moc z dniem 1 maja 2010 r., a także z obowiązującym obecnie Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (we) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2004.166.1 z dnia 2004.04.30). Znajdujące zastosowanie w sprawie skarżącej polskie ustawodawstwo wyraźnie przewiduje, że w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania prawa do świadczeń rodzinnych, co stwierdził organ właściwy stosowną decyzją, takie świadczenie nie przysługuje. Tym samym, podnoszona przez skarżąca praktyka wypłacania przez instytucję austriacką świadczeń rodzinnych pomniejszonych o wysokość świadczeń polskich nie znajduje żadnego uzasadnienia i nie może zostać uwzględniona w postępowaniu przed organami polskimi. Żadnego uzasadnienia nie znajduje również podniesiony w skardze zarzut przedawnienia roszczenia z tytułu świadczeń nienależnie pobranych, gdyż do takowego w sprawie nie doszło. W myśl art. 30 ust. 5 ustawy decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. W sprawie okres ten w dniu wydania decyzji w tym przedmiocie jeszcze nie upłynął. Reasumując, Sąd stwierdził, że stan faktyczny sprawy będący podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia został ustalony przez organy w sposób prawidłowy. Dokonały one właściwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło