IV SA/Wr 601/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spraw.) Protokolant Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 listopada 2006r. przy udziale sprawy ze skargi J. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta Ś., na podstawie art. 4, art. 5, art. 6 i art. 14 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881) oraz art. 104 kpa, po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] r., odmówił przyznania J. U. prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci: T. U. i P. U., w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z powołanymi przepisami zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się. Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa wyżej jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym stopniu albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na częściowe pokrycie wydatków związanych z rozpoczęciem w szkole nowego roku szkolnego. Dodatek przysługuje raz w roku w związku z rozpoczęciem roku szkolnego w wysokości 90,00 zł na dziecko. Warunkiem przyznania prawa do dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego jest spełnienie warunku podstawowego czyli uzyskanie prawa do zasiłku rodzinnego co oznacza, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie może przekroczyć wysokości określonej w ustawie. Na podstawie wniosku i dokumentacji z dnia [...] r. w sprawie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków ustalono iż dochód rodziny z [...]r. w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł, co powoduje przekroczenie górnej granicy kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku rodzinnego. Z akt sprawy wynika, że w roku [...] PKO BP S.A Odział Regionalny we W. rozwiązał z J. U. stosunek pracy. Dokumentacja ukazuje również, że jeszcze w tym samym roku nabyła ona prawo do świadczenia przedemerytalnego. Nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony w [...]r. jeżeli jeszcze w tym samym roku osoba uzyskała inny dochód i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek, bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w [...] r. W myśl ustawy nie jest to utrata dochodu lecz zmiana źródła dochodu, która nastąpiła w danym roku kalendarzowym. W odwołaniu od powyższej decyzji J. U. wskazała, że w miesiącu [...] r. przedłożyła rozliczenie dochodów swoich i męża. Stwierdziła, że jej sprawa jest załatwiana szablonowo, nie indywidualnie, gdyż urzędnik, który przyjął od niej dokumenty we [...] r. z góry zakładał po wstępnym, krótkim sprawdzeniu załączników, że świadczenie rodzinne się nie należy. W związku z powyższym uważa swe odwołania za bezskuteczne, ponieważ rozstrzygnięcia są tylko kopiowaniem przepisów, które ona również wyszczególniła w odwołaniach, nie zaś wnikliwym i indywidualnym rozpatrywaniem. Zarzuciła, iż decyzja wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w dniu [...]r., została "przetrzymana w szufladzie Urzędu Miejskiego w Ś. przez prawie 30 dni tj. do dnia [...]r. /data wystawienia pisma/, a datą doręczenia do mnie [...]r." Wyjaśnienie motywów rozstrzygnięcia uzasadnia zaś "odfajkowaniem" kolejnego pisma, a nie wnikliwym rozpatrzeniem sprawy. Wskazała, iż w piśmie Prezydenta Miasta Ś. z dnia [...] r., jest mowa o interpretacji przepisu o utracie dochodu, tj. że przejście na świadczenie przedemerytalne nie jest utratą dochodu. Jednakże według niej jest to z pewnością utrata dochodu, gdyż z chwilą składania wniosku o zasiłek rodzinny, tj. w miesiącu poprzedzającym początek płatności zasiłku, dochód jej i męża podzielony na [...] osoby w rodzinie nie przekroczył kwoty 504 zł. Jednocześnie oświadczyła, że takie dochody miesięczne uzyskiwali od [...] r. do [...] r., co można dokładnie obliczyć. Stwierdziła, że nastąpiła utrata części jej dochodu czyli, że sytuacja dochodowa rodziny uległa pogorszeniu w porównaniu do ogólnego rozliczenia Urzędu Skarbowego za cały [...] rok /Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 05.03.2004r. (Dz. U. Nr 45, poz. 433), zgodnie z którym gdy po upływie roku kalendarzowego, z którego dochód rodziny stanowił podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, sytuacja dochodowa rodziny uległa pogorszeniu na skutek utraty dochodu przez członka rodziny, od dochodu rodziny odejmuje się kwotę utraconego miesięcznie dochodu /. W związku z powyższym jeszcze raz wniosła o prawne rozpatrzenie jej pisma, gdyż jest przekonana o słuszności swych odwołań. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzja z dnia [...]r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 5 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w dniu [...] r. J. U. zwróciła się z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci: P. U. i T. U. Podało, że organ I instancji w dniu [...] r. decyzją nr [...] odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych. Na skutek odwołania J. U., decyzja organu I instancji została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem na konieczność uwzględnienia przy jej rozpatrywaniu faktu, iż nastąpiła utrata dochodu. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję odmawiającą przyznania J. U. prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dwoje dzieci, stojąc na stanowisku, że nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony w [...] r. jeżeli jeszcze w tym samym roku osoba uzyskała inny dochód i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek. Z przedłożonych akt sprawy wynika, że z J. U. PKO BP S.A. Oddział Regionalny we W. rozwiązał z dniem [...] r. umowę o pracę (świadectwo pracy z dnia [...]r.). We wniosku odwołująca się wykazała wysokość utraconego dochodu: [...] zł. Decyzją z dnia [...]r. Starosta Ś. orzekł o przyznaniu jej świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] r. w wysokości [...] zł miesięcznie. W sprawie ma zatem miejsce utrata dochodu z tytułu utraty zatrudnienia oraz uzyskanie dochodu z tytułu otrzymania zasiłku przedemerytalnego. Wysokość utraconego dochodu wynosi [...] zł (utracony miesięczny dochód [...] zł x [...] miesięcy). Wysokość uzyskanego dochodu ustalona na podstawie PIT-40A i PIT-11 wynosi [...] zł. Ponieważ wysokość utraconego dochodu jest wyższa od uzyskanego, należało przyjąć, że w rozpatrywanej sprawie ma miejsce utrata dochodu w wysokości [...] zł ([...] zł – [...] zł), a miesięcznie [...] zł. Zatem miesięczny dochód rodziny po uwzględnieniu utraconego dochodu wyniósł w [...]r. [...] zł (miesięczny dochód wyliczony na podstawie zaświadczenia Urzędu Skarbowego: [...] zł - miesięczny dochód utracony [...] zł) a w przeliczeniu na osobę miesięcznie – [...] zł ([...] zł : [...] osoby). Kwota miesięcznego dochodu uprawniającego do zasiłku rodzinnego wynosi [...] zł (504 zł x [...] osoby). Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych - zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. W przypadku gdy dochód rodziny lub osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Najniższa wysokość miesięcznego zasiłku rodzinnego wynosi w okresie od [...] r. do [...] r. - 43,00 zł (art. 47 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Miesięczny dochód rodziny, po uwzględnieniu dochodu utraconego wynosi w rozpatrywanej sprawie [...] zł i jest wyższy od kwoty dochodu uprawniającego do zasiłku rodzinnego wynoszącej [...] zł. o [...] zł. Przekracza zatem kwotę odpowiadającą najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w obecnym okresie zasiłkowym. W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. U. zawarła argumentację powoływaną w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest zgodna z zasadami słuszności lub współżycia społecznego, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli m.in. stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./). Skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) Art. 5 ust. 1 tej ustawy stanowi, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł (ust.2). W myśl art. 3 pkt 23 w/w ustawy, gdy mowa jest w niej o utracie dochodu - oznacza to utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, (...). Z kolei zgodnie z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2005r., Nr 105, poz. 881) w przypadku utraty przez członka rodziny dochodu, od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu. Z dokonanej przez Sąd analizy akt sprawy wynika, iż miesięczny dochód rodziny skarżącej w roku branym za podstawę wyliczeń tego, czy spełnione zostało kryterium dochodowe pozwalające na przyznanie prawa do świadczenia rodzinnego, był wyższy niż to przewidują przepisy ustawy będącej podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie. Wskazać należy, iż organ odwoławczy słusznie ustalił, że w sprawie ma miejsce utrata dochodu z tytułu utraty zatrudnienia oraz uzyskanie dochodu z tytułu uzyskania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Właściwie też wskazał, że wysokość utraconego dochodu wynosi [...] zł, tj. utracony miesięczny dochód [...] zł x [...] miesięcy. Natomiast wysokość uzyskanego dochodu ustalona na podstawie PIT-40A i PIT-11 wynosi [...] zł. Skoro wysokość utraconego dochodu jest wyższa od uzyskanego, należało przyjąć, że w rozpatrywanej sprawie ma miejsce utrata dochodu w wysokości [...] zł ([...] zł – [...] zł), a miesięcznie [...] zł. Zatem miesięczny dochód rodziny po uwzględnieniu utraconego dochodu wyniósł w przedmiotowym okresie [...]zł (miesięczny dochód wyliczony na podstawie zaświadczenia Urzędu Skarbowego: [...] zł - miesięczny dochód utracony [...] zł), a w przeliczeniu na osobę miesięcznie – [...] zł ([...] zł : [...] osoby), a więc przekroczył kwotę 504,00 zł, tj. kryterium dochodowe określone dla takich przypadków jak rozważany. Reasumując, skoro nie zostało spełnione przewidziane ustawą kryterium dochodowe, wnioskowane świadczenia nie mogły zostać przyznane. Niemniej jednak rozpatrując niniejszą sprawę Sąd spostrzegł, że mimo stanowiska wyrażonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w decyzji z dnia [...] r. Nr [...], przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ I instancji je pominął. Wyliczył miesięczny dochód rodziny skarżącej w kwocie [...] zł na osobę, przy czym w żaden sposób nie wykazał, w jaki sposób tego wyliczenia dokonał. Nadto Sąd zauważył, że organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy po raz drugi zastosował przepis § 2 powoływanego rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005r. oraz błędnie zacytował treść przepisu § 17 tego rozporządzenia, aniżeli wymagało tego ówczesne jego brzmienie. Z kolei organ II instancji, rozpatrując odwołanie, kwestie te pominął, a także dokonał własnych ustaleń. Niemniej jednak dostrzeżone uchybienia pozostają bez wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie. Na marginesie, w kwestii wyjaśnienia skarżącej, dodać jeszcze trzeba, iż w toku postępowania, co prawda powołuje się ona na § 17 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2004r., Nr 45, poz. 433), którego ust. 1 stanowi, że w przypadku gdy po upływie roku kalendarzowego, z którego dochód rodziny stanowił podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, sytuacja dochodowa rodziny uległa pogorszeniu na skutek utraty dochodu przez członka rodziny, od dochodu rodziny odejmuje się kwotę utraconego miesięcznie dochodu. (...), jednakże rozporządzenie to uchylone zostało z dniem 1 października 2004r. ustawą z dnia 30 lipca 2004r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2004r. Nr 192, poz. 1963). Ponieważ Sąd orzeka na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania kontrolowanej decyzji powyższy przepis prawa w tej sytuacji nie może znaleźć zastosowania. Wobec tego co powiedziano wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wydane w niniejszej sprawie decyzje mogą pozostać w obrocie prawnym. W związku z tym, stosownie do art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu, co orzeczono w sentencji wyroku.