IV SA/Wr 603/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA: Henryk Ożóg /spr./ po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 listopada 2004 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 29 czerwca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego oddala skargę. Na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 39 ust. 1, 2 i art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zwanej dalej ustawą, art. 104 i art. 108 kpa Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. Ś. odmówiła A. G. przyznania zasiłku celowego na zakup żywności oraz odmówiła mu przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności. W uzasadnieniu podano, że A. G. w dniu 4 maja 2004 r. wniósł do GOPS w Ś. Ś. podanie o udzielenie pomocy finansowej na zakup żywności. Na podstawie aktualizacji wywiadu u osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej przeprowadzonego w dniu 12 maja 2004 r. ustalono, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z matką. Zarejestrowany jest w PUP od 12 grudnia 2002 r. bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Posiada orzeczony lekki stopień niepełnosprawności, okresowo do 30 kwietnia 2006 r. Źródłem utrzymania rodziny jest świadczenie emerytalne matki w wysokości 654, 40 zł netto miesięcznie. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91 przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15, tj. ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo – wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych. Zatem kryterium dochodowe zgodnie z ustawą dla rodziny A. G. wynosi – 632 zł (tj. na osobę w rodzinie wynosi 316 zł) a posiadany miesięczny dochód rodziny netto wynosi – 654, 40 zł (na osobę w rodzinie wynosi – 372, 20 zł) i przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie o kwotę – 11,20 zł. Zgodnie z art. 41a pkt 1 ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy. Organ I instancji nie dopatrzył się jednak w omawianej sytuacji żadnej szczególnej okoliczności uzasadniającej udzielenia specjalnego zasiłku celowego, który może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobom i rodzinom przekraczającym kryterium dochodowe. Podkreślono, że ilość osób i rodzin kwalifikujących się do świadczeń pomocy społecznej, nie posiadających żadnych środków utrzymania jest znaczna i w pierwszej kolejności Ośrodek zaspokaja potrzeby tych osób i rodzin. W odwołaniu od tej decyzji A. G. wskazał, że mieszka razem z matką . Mają tylko jeden pokój. Brak jest łazienki. Matka otrzymuje emeryturę w kwocie 654, 40 zł, Odwołujący się choruje. Ma mieć operację kręgosłupa. Przez miesiąc jeździł na rehabilitację, płacąc za dojazd 6 zł, co wyniosło 180 zł. Na energię elektryczną wydają 76, 30 zł, wywóz śmieci i wodę 30 zł, na gaz 27 zł, na lekarstwa 100 zł. Decyzją z dnia 29 czerwca 2004 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 39 ust. 1 i art. 41 pkt 1 ustawy utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że A. G. wystąpił o udzielenie mu zasiłku celowego na zakup żywności. Warunkiem uzyskania zasiłku celowego jest osiąganie przez osoby ubiegające się dochodu nieprzekraczającego 316 zł na osobę w rodzinie (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy). Odwołujący się prowadzi gospodarstwo domowe z matką. Dochód rodziny stanowi świadczenie rentowe jego matki w kwocie 654, 40 zł. Na osobę przypada więc kwota 327, 20 zł przekraczająca kryterium dochodowe, co uniemożliwiło przyznanie stronie zasiłku celowego. Zgodnie z art. 41 pkt 2 ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach może być przyznany osobom o dochodach przekraczających kryterium dochodowe specjalny zasiłek celowy. Zdaniem organu w sprawie nie zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek. Kolegium podziela to stanowisko. A. G. poprzednio ponosił pewne wydatki na dojazdy na rehabilitację. Obecnie nie wskazuje na żadne wydatki o szczególnym charakterze, które miałyby być przez niego ponoszone. Konieczność poddania się operacji nie oznacza konieczności ponoszenia na ten cel jakiś znacznych wydatków. Z kolei ponoszone przez rodzinę odwołującego się opłaty i kwota przeznaczona na zakup leków (zresztą nie udokumentowana) swymi rozmiarami także nie dają podstawy do uznania ich za szczególnie uzasadniony przypadek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. G. wskazał, że przeprowadzono mu zabieg nogi, która po tym zabiegu się nie goi i w związku z tym nie może mieć operacji kręgosłupa. Matka nie może mu pomóc, bo choruje na serce i ma duże ciśnienie. Skarżący oczekuje pomocy na leki i dojazd do chirurga. Za leki płaci 100% i nie wszystkie może wykupić, bo go nie stać. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie uzasadniając jak w decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy. Zgodnie z jej art. 39 pomoc społeczna może mieć formę zasiłku celowego. Według powyższego przepisu prawa w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jest to wyliczenie przykładowe, co oznacza że zawarte w powyższym przepisie prawa wyliczenie nie ma charakteru zamkniętego. Kryteria natomiast uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zostały ściśle określone w przepisie art. 8 ustawy. Przepis ten ogranicza dostęp do świadczeń społecznych, wprowadzając tzw. kryterium dochodowe. Pomoc społeczna nie została tym samym oparta na zasadzie powszechności. Przepis art. 2 ust. 1 omawianej ustawy jednocześnie stanowi, że celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Z przepisu tego wynika kolejne ograniczenie zakresu działania organów pomocy społecznej – mają one jedynie pomagać w działaniu osób zmierzających do poprawy swej sytuacji życiowej, a nie gwarantować źródła utrzymania (art. 2 ust. 1 ustawy). Należy dodać, że w myśl art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Inaczej mówiąc, możliwe do spełnienia jest tylko to, na co pozwalają środki w chwili załatwienia sprawy. Oczywiście nie wyklucza to wniesienia ponownego wniosku o zasiłek, jeśli tylko zostaną spełnione przez ustawodawcę ustawowe przesłanki do jej otrzymania, a ośrodek pomocy społecznej będzie dysponował środkami, o jakich traktuje przytoczona norma prawna. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie". Z akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z matką. Dochód rodziny stanowi świadczenie rentowe jego matki w kwocie 654, 40 zł. Na osobę przypada więc kwota 327, 20 zł – przekraczająca wymienione kryterium dochodowe, co uniemożliwiło przyznanie A. G. zasiłku celowego. Zgodnie z art. 41 ust. 2 ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach może być przyznany osobom o dochodach przekraczających kryterium dochodowe specjalny zasiłek celowy. Jak słusznie uznały organy orzekające taki szczególnie uzasadniony przypadek w omawianej sprawie nie zaistniał. Istotnie, A. G. ponosił pewne wydatki na dojazdy na rehabilitację, jednakże dotyczyło to okresu sprzed daty wydania decyzji pierwszoinstancyjnej. W skardze podaje, że dojeżdża do chirurga. Jak słusznie zauważyło Kolegium wydatki na ten cel nie są zapewne zbyt duże. Jak sam pisze w odwołaniu bilet na autobus kosztuje 6 zł. W odwołaniu A. G. podaje, że na lekarstwa wydaje 100%. W skardze twierdzi, że nie stać go na wykupienie niektórych lekarstw. Nie przedstawia jednak żadnych rachunków, które wskazywałyby na ponoszone przez niego wydatki na leki, ani nawet recept, których nie był w stanie zrealizować. Należy także zauważyć, że skarżący wystąpił do organu pomocy społecznej z wnioskiem o udzielenie zasiłku celowego na zakup żywności. Dopiero w skardze pisze, że oczekuje zasiłku na zakup leków i dojazd do chirurga. W świetle powyższego uznać należy, że wydane w sprawie decyzje w niczym nie naruszają przepisów prawa materialnego będącego podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Skargę zatem należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).