IV SA/Wr 605/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi R. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia wniesionego na zawiadomienie o wszczęciu przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J. G. postępowania dotyczącego ustalenia czy miało miejsce pobranie nienależnych świadczeń I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz radcy prawnego E. M. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 roku, sygn. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. stwierdziło niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez R. B. (dalej: skarżącego) na zawiadomienie o wszczęciu przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J. G. postępowania w przedmiocie ustalenia, czy miało miejsce pobranie nienależnych świadczeń w formie zasiłku okresowego oraz czy istnieją podstawy do ustalenia obowiązku zwrotu nienależnych świadczeń. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że zawiadomieniem z dnia 30 czerwca 2011 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J.G. poinformował skarżącego w trybie art. 61 § 4 k.p.a. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia, czy miało miejsce pobranie nienależnego świadczenia w formie zasiłku okresowego oraz ustalenia, czy istnieją podstawy do nałożenia obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia. Jednocześnie organ pierwszej instancji poinformował o uprawnieniu strony do składania wniosków, wyjaśnień i innych wniosków dowodowych w sprawie. Pismem z dnia 1 lipca 2011 r., określonym jako zażalenie, skarżący zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G., zgłaszając zastrzeżenia odnośnie zasadności wszczęcia przez organ pierwszej instancji postępowania w przedmiocie ustalenia czy w sprawie miało miejsce pobranie nienależnego świadczenia. Orzekając o niedopuszczalności zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. wskazało, na przepisy art. 61 § 4 k.p.a., art. 134 k.p.a. i art. 144 k.p.a., uznając na ich podstawie, że zawiadomienie strony w trybie art. 61 § 4 k.p.a. o wszczęciu postępowania przez organ administracyjny nie może stanowić przedmiotu odwołania lub zażalenia, nie ma bowiem formy decyzji czy postanowienia. Kolegium uznało, że z treści pisma strony z dnia 1 lipca 2011 r., oznaczonego jako "zażalenie na wszczęcie postępowania z dnia 26 czerwca 2011 r." wynikało, że R. B. zgłaszał zastrzeżenia odnośnie zasadności wszczęcia przez organ pierwszej instancji postępowania w przedmiocie ustalenia, czy w sprawie miało miejsce pobranie nienależnego świadczenia. Kolegium wskazało także na brak podstaw do ingerowania przez organ odwoławczy w postępowanie prowadzone przez organ pierwszej instancji do momentu, dopóki organ ten nie rozstrzygnie sprawy w trybie decyzyjnym, a strona postępowania nie zaskarży rozstrzygnięcia. W stosunku do powyższego postanowienia, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł R. B., zarzucając brak wnikliwego rozpoznania zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał w całości swoje stanowisko, wyrażone w treści zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do treści skargi organ wskazał, że rozpatrując sprawę wszelkie istotne okoliczności zostały wzięte pod uwagę, a decyzja została wydana na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dowodów z dokumentów oraz obowiązujących przepisów prawa materialnego i procedury. Jednocześnie podkreśliło, że brak jest podstaw do ingerowania przez organ odwoławczy w postępowanie prowadzone przez organ pierwszej instancji do momentu, dopóki organ ten nie rozstrzygnie sprawy w trybie decyzyjnym, a strona postępowania nie zaskarży rozstrzygnięcia. Dlatego też w ocenie organu brak było podstaw do potraktowania pisma jako zażalenia i rozpatrzenia sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w trybie odwoławczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a.- sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane oznacza, że skarga musi zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, wniesiona skarga nie jest zasadna, bowiem kontrolowane postanowienie nie uchybia prawu. Jako podstawę niedopuszczalności zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. wskazało art. 134 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 61 § 4 k.p.a. Zgodnie z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. Natomiast zgodnie z art. 144 k.p.a., w sprawach nie uregulowanych w rozdziale 11 "Zażalenia", do zażaleń mają odpowiednio zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Powyższe wskazuje, że w przypadku wystąpienia określonej przesłanki, rozpatrując zażalenie organ odwoławczy winien stwierdzić jego niedopuszczalność. Jeżeli organ odwoławczy stwierdzi niedopuszczalność zażalenia, to wydaje w tej kwestii ostateczne postanowienie, które kończy postępowanie w sprawie. Wniesienie zażalenia każdorazowo nakłada na organ odwoławczy obowiązek zbadania jego dopuszczalności z przyczyn o charakterze podmiotowym i przedmiotowym. W rozpatrywanej sprawie, przedmiotem zażalenia skarżącego było zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, przewidziane w art. 61 § 4 k.p.a. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, poza ściśle przewidzianymi wyjątkami – które w sprawie nie występują – nie przewidują wydania odrębnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wszczęcia postępowania. Także przepisy prawa materialnego, ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1326 ze zm.), reagujące kwestie przyznania zasiłku okresowego, nie przewidują szczególnej formy wszczęcia postępowania w tym zakresie. Powyższe oznacza, że zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania z urzędu, przewidziane przez przepis art. 61 § 4 k.p.a., ma formę pisemną nie jest jednak postanowieniem czy też decyzją, o których mowa w kodeksie postępowania administracyjnego. W tym stanie, jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, zawiadomienie z dnia 27 czerwca 2011 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia, czy miało miejsce pobranie nienależnych świadczeń w formie zasiłku okresowego oraz czy istnieją podstawy do ustalenia obowiązku zwrotu nienależnych świadczeń, jest niedopuszczalne z przyczyn o charakterze przedmiotowym. Skarżący bowiem zaskarżył pisemne powiadomienie o wszczęciu postępowania z urzędu, przewidziane przez przepis art. 61 § 4 kpa, na które nie służy zażalenie. Podniesione przez skarżącego okoliczności, co do celowości wszczynania postępowania w powyższej sprawie, mogą zostać zbadana dopiero po wydaniu decyzji rozstrzygającej istotę sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.