IV SA/Wr 609/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Julia Szczygielska po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. R. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 2014 r. umarzającego postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (pkt I sentencji) i odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu (pkt II sentencji) w sprawie z wniosku Z. R. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 322/14 odrzucającym skargę Z. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...]w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia: I. odmówić zmiany postanowienia Sądu z dnia [...]r. w pkt I sentencji umarzającym postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych; II. zmienić postanowienie Sądu z dnia 3 grudnia 2014 r. w pkt II sentencji w ten sposób, że postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem Sądu z dnia 3 grudnia 2014 r. umorzono postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (pkt I sentencji) i odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu (pkt II sentencji). W jego uzasadnieniu wskazano, że skarżącemu nie przysługuje prawo pomocy w powyższym zakresie z uwagi na to, że nadużywa on prawa do przyznania mu prawa pomocy. Stwierdzono m. in., że skarżący w okresie od 2009 do 2014 r. wniósł do IV Wydziału tutejszego Sądu 431 skarg i wniosków wszczynających postepowanie. W większości rozpoznanych spraw skargi zostały odrzucone, a więc nie doszło do ich merytorycznego rozpoznania. W tym samym okresie skarżący założył także 240 wniosków o przyznanie prawa pomocy. Skarżący złożył również wnioski o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowania sądowe, a także wnioski o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania. Składał również wielokrotnie wnioski o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, przy czym po wyznaczeniu przez Naczelny Sąd Administracyjny innego Sądu np. w Gliwicach, w Opolu, celem rozpoznania spraw, skarżący wnosił o wyłączenie również i tych Sądów. W postanowieniu tym stwierdzono, że powyższe okoliczności oraz charakter rozstrzygnięć poddanych kontroli sądowej, gdzie większość skarg została odrzucona dowodzą, że celem skarżącego nie jest faktyczna obrona swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym lecz inicjowanie postępowań sądowych. Podkreślono, że prawo pomocy stanowi formę realizacji prawa do sądu i nie może być przyznane podmiotowi, który ze swojego prawa czyni nienależyty użytek. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 15 grudnia 2014 r. W dniu 18 grudnia 2014 r. skarżący złożył wniosek o zmianę tego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie, w tym ustanowienie adwokata, z uwagi na nowe okoliczności. W jego uzasadnieniu podniósł, że we wspomnianym postanowieniu Sąd stwierdził, iż niedostatecznie uzasadnił swoją sytuację materialną i bytową, aby uzyskać pomoc w pełnym zakresie. Podał, że domaga się ustanowienia adwokata z urzędu do sprawy o wznowienia postępowania. Udział adwokata jest niezbędny w celu uniknięcia niebezpieczeństwa dla zdrowia lub życia i wynika z przestępstwa, które jest oczywiste i nie budzi wątpliwości. Przestępstwo to polega na próbie wymuszenia przez pracownika MOPS we wrześniu 2012 r. podpisania niekorzystnego kontraktu socjalnego, gdyż Prezydent Miasta nie zagwarantował mu środków na jego realizację. Przestępstwo to wpływa na rozstrzygnięcie Sądu, gdyż odmawiając podpisania kontraktu został pozbawiony środków do życia. Nie posiada środków na opłacenie czynszu i mediów więc zarządca wszczął postępowanie sądowe o sygn. IX C 1101/14 o eksmisję, a zakład energetyczny dodatkowo wystąpił do komornika o ściągnięcie zasądzonej przez referendarza sądowego w Lublinie zaległości z tytułu energii elektrycznej. Ponadto Sąd odmówił rozpoznania skargi na komornika, a Sąd Rejonowy VI Wydział Karny nałożył grzywnę za domniemaną kradzież, której nie jest w stanie uiścić. Do pisma tego dołączył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 18 grudnia 2014 r., w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata i wskazał że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Ostatni dochód jaki otrzymał obejmuje stypendium z PUP w kwocie 988 zł. Wydatki związane z utrzymaniem wynoszą: czynsz 500 zł, gaz 100 zł, prąd 100 zł, koszty wyżywienia 6000 zł, koszty leczenia 6000 zł. Zadłużenie na rzecz gminy wynosi 2.000 000 zł. Podał, że posiada mieszkanie kwaterunkowe o powierzchni 25,30 m2 i nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów i papierów wartościowych. W formularzu tym dodał, że udział adwokata w sprawie o wznowienie jest obowiązkowy i niezbędny w celu uniknięcia niebezpieczeństwa dla zdrowia i życia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.); dalej p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Postanowienie w sprawie prawa pomocy należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i uzasadniać zmianę lub uchylenie postanowienia. W przypadku spraw dotyczących prawa pomocy, zmiany powyższych okoliczności muszą skutkować pogorszeniem sytuacji materialnej wnioskodawcy, uzasadniającym zmianę uprzednio wydanego postanowienia (post. NSA z dnia 29 lipca 2014c r. sygn. akt II GZ 336/14, LEX nr 1495210). Mając na uwadze treść pisma skarżącego z dnia 18 grudnia 2014 r. i zakres wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonego na urzędowym formularzu, który został dołączony do tego pisma, przyjąć należy, iż skarżący wniósł o zmianę postanowienia Sądu z dnia 3 grudnia 2014 r. poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżący jako nowe okoliczności uzasadniające zmianę postanowienia Sądu z dnia 3 grudnia 2014 r. m. in. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, powołał brak środków finansowych na opłacenie czynszu i mediów, który spowodował wszczęcie postępowania sądowego o sygn. IX C 1101/14 o eksmisję oraz egzekucję komorniczą z tytułu zaległych opłat za energię elektryczną. W tym miejscu wskazać należy, iż okoliczności te znajdują potwierdzenie w aktach sprawy o sygn. akt IV SA/Wr 909/14, do których skarżący wraz ze skargą przedłożył zawiadomienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w J. G. z dnia [...]r. [...]o wszczęciu wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego z tytułu zaległości za energię elektryczną w kwocie 459,91 zł (należność główna) powiększonej o dodatkowe koszty, z którego wynika, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych sporządzonych przez Sąd Rejonowy [...]VI Wydział Cywilny z dnia 19 marca 2014 r. sygn. akt VI Nc-e 226577/14 i z dnia 3 lipca 2014 r. sygn. kt VI Nc-e 226577/14. Do akt tych skarżący złożył również wezwanie z Sądu Rejonowego we W. z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt IX C 1101/14 do osobistego stawiennictwa w celu przesłuchania w sprawie z powództwa Gminy W. – Zarząd Zasobu Komunalnego o roszczenia z umowy najmu lub dzierżawy. Jako nowe okoliczności skarżący wskazał również odmowę rozpoznania skargi na komornika oraz wymierzenie kary grzywny przez Sąd Rejonowy VI Wydział Karny za kradzież. Nadmienić należy, że wskazane wyżej postanowienie Sądu z dnia 3 grudnia 2014 r. zostało wydane, po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 listopada 2014 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. W postanowieniach tych rozpoznawano wniosek skarżącego z dnia 21 października 2014 r. o przyznanie prawa pomocy, złożony po wydaniu postanowienia Sądu z dnia 13 października 2014 r. odrzucającego skargę o wznowienie postępowania. W poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 21 października 2014 r. skarżący podał, że jest osobą samotną, bezrobotną, zmuszoną głodować, nie osiąga dochodów i nie otrzymuje renty ani alimentów. Nie posiada majątku, a jedynie mieszkanie kwaterunkowe o powierzchni 25,30 m2. Opłaty związane z utrzymaniem wynoszą: czynsz 500 zł, gaz 100 zł, prąd 100 zł, wyżywienie 6000 zł, leczenie 6000 zł, zadłużenie 2000 000 zł. W ocenie Sądu, powołane przez skarżącego, w piśmie z dnia 18 grudnia 2014 r., nowe okoliczności dotyczące postępowania egzekucyjnego z tytułu opłat za energię elektryczną oraz toczącego się postępowania sądowego o zapłatę należności z tytułu najmu lokalu przyczyniły się do pogorszenia sytuacji finansowej skarżącego i tym samym uzasadniają zmianę postanowienia Sądu z dnia 3 grudnia 2014 r. w pkt II sentencji odmawiającym przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata mimo, iż odmowa ta została uzasadniona nadużyciem prawa do przyznania prawa pomocy. Sąd miał przy tym na uwadze, że skarżący w niniejszej sprawie wniósł o przyznanie prawa pomocy, po wydaniu przez Sąd postanowienia z dnia 13 października 2014 r. odrzucającego skargę o wznowienie postępowania sądowego. Skarżący złożył wniosek o zmianę postanowienia i przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie, a więc i w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych. Ponownie wskazać należy, iż skarżący nie ma obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, gdyż jest zwolniony z tego obowiązku na podstawie art. 239 pkt 1 lit. "a" p .p. s. a., z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych zostało umorzone w pkt I sentencji postanowienia Sądu z dnia 3 grudnia 2014 r. na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1 i pkt 2 tego przepisu. Sąd nie ocenia zatem, czy skarżący spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, skoro korzysta on z tego z tego zwolnienia z mocy prawa. Tym samym Sąd nie mógł wydać rozstrzygnięcia przyznającego prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z tych względów Sąd w pkt I sentencji niniejszego postanowienia, odmówił zmiany postanowienia z dnia 2 grudnia 2014 r. w pkt I sentencji, w którym umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż skarżący jest zwolniony z tych kosztów z mocy prawa. W tej sytuacji Sąd zmienił postanowienie z dnia 3 grudnia 2014 r. jedynie w pkt II sentencji odmawiającym przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu w ten sposób, że w pkt II sentencji niniejszego postanowienia postanowił przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Zwolnienie skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z mocy prawa i przyznanie w niniejszym postanowieniu Sądu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu oznacza, że skarżący korzysta z prawa pomocy w pełnym zakresie zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku o zmianę postanowienia. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 165 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.