IV SA/Wr 610/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Masternak – Kubiak Protokolant Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w postaci zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 10, art. 61, art. 123 kpa oraz art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), dalej ustawa, Kierownik Zespołu Pracy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. odstąpił od żądania od J. M. zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w postaci zasiłku stałego od dnia 1 listopada 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. w kwocie 682,50 zł. W uzasadnieniu wskazano, iż J. M. znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej, ma znaczny stopień niepełnosprawności, jego źródłem dochodu są świadczenia z pomocy społecznej oraz zasiłek pielęgnacyjny, wobec czego żądanie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia stanowiłoby nadmierne obciążenie w budżecie strony, w związku z czym uwzględniono wniosek pracownika socjalnego o odstąpienia od żądania zwrotu zasiłku . Od wydanej decyzji J. M. wniósł odwołanie kwestionując zasadę wyliczenia zasiłku stałego, to jest zmniejszenia jego wysokości o kwotę przyznanego dodatku mieszkaniowego. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 8 ust. 1, art. 6 pkt 16, art. 104 ust. 3 ustawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że J. M. nie posiada własnych świadczeń rentowych, decyzją Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia 24 października 2007 r. i z tego tytułu ma przyznany zasiłek stały, który od dnia 1 października 2006 r. wynosił 324 zł ( w tym komornicze potrącenia alimentacyjne w kwocie 194,40 zł), pobiera także zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Wskazano dalej, że decyzją z dnia [...] r. Nr [...] przyznano w/w zasiłek stały ustalając wysokość zasiłku od dnia 1 listopada 2005 r. do dnia 30 listopada 2005 r. - w kwocie 294,50 zł, a od dnia 1 grudnia 2005 r. do dnia 24 października 2007 r. - w kwocie 418 zł. W niniejszej decyzji przyznającej zasiłek stały J. M. pouczony został, iż stosownie do art.109 ustawy jako osoba korzystająca z pomocy społecznej jest obowiązany poinformować organ o każdej zmianie w jego sytuacji osobistej czy dochodowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczenia. Niemniej jednak pobierając zasiłek stały J. M. nie poinformował Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o zwiększeniu dochodu o kwotę 144 zł miesięcznie (kwotę zasiłku pielęgnacyjnego). Zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 144 zł miesięcznie na okres od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 października 2007 r. został przyznany stronie decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...] r. Nr [...]. Wyrównanie zasiłku pielęgnacyjnego Urząd Miejski w W. wypłacił w grudniu 2005 r. Ponadto decyzją z dnia [...] r. J M. przyznano dodatek mieszkaniowy w kwocie 24,63 zł miesięcznie na okres od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca 2006 r. Z chwilą zwiększenia dochodu, otrzymania przez stronę zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku mieszkaniowego, zaszła konieczność zmiany wysokości pobieranego przez niego zasiłku stałego. Powyższa sytuacja wiązała się ze zmiana decyzji o przyznaniu J. M. zasiłku stałego (tj. decyzji z dnia [...] r. Nr [...]) stosownie do art.106 ust.5 ustawy. Kryterium dochodowe zgodnie z ustawą o pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej do września 2006 r. wynosiło 461 zł, a dochód J. M. wynosił: od dnia 1 listopada 2005 r. do dnia 30 listopada 2005 r. - 310,70 zł (tj. dodatek mieszkaniowy w wysokości 40,50zł, zasiłek okresowy w wysokości 126,20 zł, dodatek pielęgnacyjny w wysokości 144 zł); od dnia 1 grudnia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. w wysokości 184,50zł (tj. dodatek mieszkaniowy w wysokości 40,50 zł, dodatek pielęgnacyjny w wysokości 144 zł); od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 marca 2006 r. w wysokości 168,63 zł (tj.zasiłek pielęgnacyjny 144 zł, dodatek mieszkaniowy 24,63 zł). Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] organ l instancji zmienił od dnia 1 listopada 2005 r. w/w decyzję przyznającą zasiłek stały (z dnia [...] r.), ustalił wysokość zasiłku stałego: od dnia 1 listopada 2005 r. do dnia 30 listopada 2005 r. w wysokości 150,30 zł , od dnia 1 grudnia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. w wysokości 256,30 zł, od dnia 1 stycznia 2006 r. do 30 września 2006 r. w wysokości 292,40 zł, od dnia 1 października 2006 r. do dnia 30 września 2007 r. w wysokości 324 zł, od dnia 1 października 2007 r. do dnia 24 października 2007 r. w wysokości 250,80 zł. W listopadzie 2005 r. J. M. pobrał zasiłek w kwocie 294,50 zł, a powinien pobrać zasiłek w wysokości 150,30 zł, zaś od grudnia 2005 r. do marca 2006 r. w/w pobrał zasiłek w kwocie po 418 zł, a winien pobrać po 292,40 zł. Zdaniem organu odwoławczego w myśl art. 109 ustawy, osoba korzystająca z pomocy społecznej jest obowiązana niezwłocznie poinformować organ, który przyznał świadczenie o każdej zmianie w jej sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Jednocześnie stosownie do art. 98 ustawy świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. Świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji majątkowej lub osobistej. J. M. nie poinformował o zmianie swojej sytuacji materialnej (do czego był zobowiązany i był pouczony o powyższym obowiązku) w następstwie czego pobrał łącznie kwotę 682,50 zł zasiłku stałego, która jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi. Sprawa żądania zwrotu nienależnie pobranego zasiłku stałego za okres od dnia 1 listopada 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. w kwocie 682,50 zł rozstrzygnięta została decyzją tut. Kolegium z dnia [...] roku Nr [...], na którą J. M. wniósł skargę . W myśl art. 104 ust.4 ustawy w przypadkach szczególnych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu. Z brzmienia cytowanego przepisu wynika, że podjęcie przez organ właściwy działań przewidzianych w tym przepisie ma charakter uznaniowy i uzależnione jest od stwierdzenia przez ten organ zaistnienia przesłanki polegającej na wystąpieniu w sytuacji strony szczególnych okoliczności. Oznacza to, że warunkiem wydania decyzji niewadliwej jest wnikliwe i szczegółowe zbadanie sprawy w kontekście występowania wyżej wymienionej przesłanki. Z wnioskiem o odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranego zasiłku stałego wystąpił pracownik socjalny. Wnioskiem tym wszczęte zostało postępowanie w w/w zakresie . Bezspornym jest także i to, że J. M. znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Jest osobą samotną, nie posiada świadczeń rentowych, jest osobą bezrobotną, ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności i z tego tytułu otrzymuje zasiłek stały, spełnia zatem przesłanki do przyznania świadczeń z pomocy społecznej, wysokość dochodu to kwota 324 zł zasiłku, przy czym z tego potrącane są zobowiązania komornicze w wysokości 194,40 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł . Te fakty bezspornie wskazują, iż żądanie zwrotu kwoty 682,50 zł nienależnie pobranego zasiłku stałego stanowiłoby znaczne obciążenie dla zobowiązanego. Zachodzą zatem przesłanki art. 104 ust.4 ustawy, co uzasadnia odstąpienie od takiego zwrotu. Uznano, że decyzja organu l instancji jest korzystna dla strony i jest zgodna z cytowanymi wyżej przepisami. Wskazano, że J. M. nie kwestionuje odstąpienia od żądania zwrotu pobranego zasiłku stałego lecz zarzuca przyznanie pomocy "na niby", skoro z jednej strony przyznany jest dodatek mieszkaniowego, a z drugiej strony o taką kwotę dodatku mieszkaniowego zmniejsza się zasiłek stały. W każdej sytuacji zwiększenie dochodu (np. o dodatek mieszkaniowy) wnioskodawcy otrzymującego zasiłek stały wiąże się (zgodnie z art. 8 i art. 37 ustawy) z ponownym jego wyliczeniem. Zarzuty strony nie mają jednak wpływu na rozpatrzenie kwestii stanowiącej przedmiot prowadzonego postępowania. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł J. M.. Podał, że o ile wypłaconą mu kwotę pobierał nielegalnie to wnosi o przekazanie sprawy do Prokuratury celem rozpatrzenia przez Sąd karny. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zwanej dalej ustawą. Zgodnie z jej art. 109 osoby i rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie poinformować organ, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Stosownie do art. 98 ustawy świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. W myśl art. 104 ust. 4 ustawy w przypadkach szczególnych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu. Nie budzi wątpliwości, że J. M. nie poinformował organu pomocy społecznej o zmianie swojej sytuacji materialnej (do czego był zobowiązany i o czym był pouczony), w następstwie czego pobrał łącznie kwotę 682,50 zł zasiłku stałego, która jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi. Wystąpienie z wnioskiem przez pracownika socjalnego o odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranego zasiłku stałego spowodowało wszczęcie postępowania w tym zakresie. Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo ustaliły, iż w omawianej sprawie zachodzą przesłanki wymienione w art. 104 ust.4 ustawy, co uzasadnia odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranego zasiłku. Decyzja organu l instancji jest korzystna dla skarżącego i jest zgodna z cytowanymi wyżej przepisami. Zgodnie bowiem z ustaleniami organów pomocy społecznej skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Jest osobą bezrobotną, samotną, nie posiada świadczeń rentowych, ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności i z tego tytułu otrzymuje zasiłek stały, spełnia zatem przesłanki do przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Dochód skarżącego stanowi kwota 324 zł zasiłku, przy czym z tego potrącane są zobowiązania komornicze w wysokości 194,40 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł . Z powyższego wynika, iż żądanie zwrotu od skarżącego kwoty 682,50 zł nienależnie pobranego zasiłku stałego stanowiłoby znaczne obciążenie dla zobowiązanego. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje, nie naruszyły prawa. W związku z tym, stosownie do art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak na wstępie.