IV SA/Wr 615/12

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnej ustanowionej z urzędu M. W. – M. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu radcy prawnej, ustanowionej z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w wysokości 180 zł, podwyższone o stawkę podatku VAT w kwocie 41,40 zł, czyli ogółem 221,40 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 20 lutego 2013 r. oddalił skargę. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 3 kwietnia 2013 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Dnia [...] Okręgowa Izba Radców Prawnych we W. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu radcę prawnego M. W. – M. Pismem z dnia 15 maja 2013 r. pełnomocnik z urzędu sporządziła skargę kasacyjną od wspomnianego wyroku Sądu. W skardze tej wniosła o zasądzenie według norm przepisanych kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, która nie została opłacona. Postanowieniem Sądu z dnia 23 maja 2013 r. przywrócono termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 1615/13 oddalił skargę kasacyjną . W uzasadnieniu tego wyroku stwierdzono, że wniosek o pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym przekazano do rozpoznania wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu. Z protokołu rozprawy przed NSA wynika, że żadna ze stron nie stawiła się. Następnie pismem z dnia 15 lutego 2015 r. pełnomocnik z urzędu wniosła o przyznanie wynagrodzenia w postępowaniu kasacyjnym w podwójnej wysokości z uwagi na bardzo duży nakład pracy (akta sprawy były bardzo obszerne). Dodała, że koszty pomocy prawnej udzielonej stronie w postępowaniu kasacyjnym nie zostały uprzednio pokryte. Pismem referendarza sądowego z dnia 30 marca 2015r. wezwano pełnomocnik z urzędu do złożenia oświadczenia czy koszty pomocy prawnej nie zostały opłacone zarówno w całości jak i w części. Pismem z dnia 3 kwietnia 2015 r. pełnomocnik odpowiedziała, że koszty te nie zostały uprzednio pokryte w całości. Pismem referendarza sądowego z dnia 13 kwietnia 2015 r. ponownie wezwano pełnomocnik do złożenia oświadczenia, czy koszty pomocy prawnej nie zostały opłacone zarówno w całości jak i w części, na które pełnomocnik nie odpowiedziała. Pismem z dnia 24 października 2015 r. pełnomocnik z urzędu poinformowała Sąd, że wykonuje zawód w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Stosownie do art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.); dalej; rozporządzenia. Przepis § 15 rozporządzenia stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4 oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Zgodnie z § 16 rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. W tym miejsce zauważyć należy, iż pełnomocnik z urzędu złożyła wymagane oświadczenie pismem z dnia 3 kwietnia 2015 r. Z treści § 14 ust. 2 pkt 2 lit. "b" rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia kasacji 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam radca prawny w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Stawka minimalna określona w pkt 1 wynosi w niniejszej sprawie 240 zł (§ 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" ). Wynagrodzenie radcy prawnego za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, który nie brał udziału w postępowaniu przed sądem I instancji, wynosi zatem 75% stawki minimalnej, czyli 180 zł (75 % x 240 zł). Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1 (za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego), sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Pojęcie opłaty określa § 1 pkt 1 rozporządzenia, z którego wynika, iż obejmuje ono opłaty za czynności radców prawnych przed organami wymiaru sprawiedliwości. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i sług; Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). Należało zatem przyznać radcy prawnemu ustanowionemu z urzędu wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną, obejmującą sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, w kwocie 180 zł - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług obejmującą kwotę 41,40 zł (23% x 180) - w łącznej wysokości 221,40 zł (wynagrodzenie: 180 zł + podatek VAT: 41,40 zł =221,40 zł). Nieuzasadniony jest natomiast wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie wynagrodzenia w pozostałym zakresie, przekraczającym wysokość stawki minimalnej, przede wszystkim z tego względu, że żądana kwota obejmująca dwukrotność stawki minimalnej, czyli 360 zł (180 x2) przekracza maksymalną kwotę opłat, jaką może zasądzić sąd na rzecz pełnomocnika z urzędu, uregulowaną w treści § 15 pkt 1 rozporządzenia, a więc w niniejszej sprawie kwotę 270 zł (180 zł x150 % = 270 zł), z którego jednoznacznie wynika, że w przypadku, gdy pomoc prawna jest świadczona przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, sąd podwyższa opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych. Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa w § 2 st. 1 rozporządzenia, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-4, przy czym rozdział 4 w § 14 ust. 2 określa stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasądzając natomiast opłatę za czynności pełnomocnika z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy radcy prawnego, a także charakter sprawy i wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (§ 2 ust. 1). Ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych za poszczególne czynności lub za udział w poszczególnych postępowaniach dokonał precyzyjnego rozważenia i uwzględnienia wszelkich okoliczności charakterystycznych dla danego typu spraw. W przyjętych stawkach minimalnych oddana została wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił możliwość uwzględnienia przez sąd pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pełnomocnika procesowego (post. Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt III AKz 643/09, LEX nr 553823). Zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, że nie ma powodów do podwyższenia stawki wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, gdy jego aktywność w wypełnianiu obowiązków w toku całego postępowania nie przekracza granic zwykłej staranności (post. SA w Krakowie z dnia 13 września 2006 r., II AKz 350/06, KZS 2006/10/21). W świetle powyższego, przyjąć trzeba, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zasądzenia wynagrodzenia wyższego od stawek minimalnych, ponieważ pełnomocnik nie wskazał żadnych szczególnych okoliczności wymagających zwiększonego nakładu pracy ani też na czym miałaby polegać jej szczególna aktywność, o której mowa w orzecznictwie uzasadniająca przyznanie wynagrodzenia w podwyższonej wysokości. Okoliczności tej nie stanowi twierdzenie pełnomocnik dotyczące obszernych akt postępowania. Aktywność pełnomocnika z urzędu przejawiła się bowiem w przejrzeniu akt sprawy w dniach 16, 22, 23 i 24 kwietnia 2013 r. oraz sporządzeniu i wniesieniu skargi kasacyjnej i wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Z tych względów, na podstawie art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit "b" w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, należało orzec jak w sentencji.