IV SA/Wr 615/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Radom, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi B.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 7 sierpnia 2023 r. nr SKO/RŚ-423/357/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. W dniu 9 stycznia 2023 r. B. G. złożył do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lubinie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem J. G. Do wniosku strona załączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Lubinie z dnia 17 grudnia 2020 r., zaliczające ojca strony do znacznego stopnia niepełnosprawności od 20 listopada 2020 r. (daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić) oraz stwierdzające konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji samodzielnej egzystencji. Decyzją z dnia 21 czerwca 2023 r. nr DR.5012.21189-92/23 Prezydent Miasta Lubina odmówił wnioskodawcy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organ pierwszej instancji wskazał, że niepełnosprawność ojca wnioskodawcy nie powstała przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole przed ukończeniem 25 roku życia. Ponadto organ pierwszej instancji wskazał, że żona wnioskodawcy S. G., mimo odrębnego zamieszkiwania, przyjeżdża do domu wnioskodawcy i przygotowuje obiady dla całej rodziny, czyli dla męża i jego rodziców. Natomiast mąż zawozi obiady swoim rodzicom. Dom wnioskodawcy zlokalizowany jest około 6 km od mieszkania rodziców, w którym przebywa matka wnioskodawcy (około 15 minut samochodem). Taki sam czas zajmuje droga do mieszkania siostry wnioskodawcy, gdzie przebywa ojciec wnioskodawcy. Wnioskodawca noce spędza we własnym domu jednorodzinnym. Ojciec wnioskodawcy wymaga pomocy przy przygotowywaniu posiłków, dozowaniu leków, porannej i wieczornej toalecie, ubieraniu się, dowożeniu i wizytach lekarskich, robieniu zakupów, sprzątaniu mieszkania, praniu. Taka opieka może być wykonywana o różnych porach dnia, dlatego brak jej charakteru ciągłego. Strona w zasadzie nie wykonuje przy ojcu czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z osobą ojca. Ojciec pozostaje sam w mieszkaniu, zwłaszcza w nocy. Porusza się samodzielnie po mieszkaniu przy pomocy kul, poza mieszkanie wychodzi zawsze w obecności drugiej osoby. Samodzielnie spożywa przygotowane posiłki, korzysta z toalety. Pomoc wnioskodawcy zasadniczo sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego. Mając na uwadze z jednej strony rodzaj i zakres opieki, a z drugiej strony osobne zamieszkiwanie wnioskodawcy i jego rodziców (dojazdy zabierają czas), nie jest konieczne, aby strona musiała całkiem zrezygnować z aktywności zawodowej. W odwołaniu od decyzji strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych przez nieuwzględnienie, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części tej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Strona zarzuciła również naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej nie miało miejsca w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, ponieważ ojciec nie wymaga opieki. Ponadto strona zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 w związku z art. 75 § 1 k.p.a. przez przyjęcie, że zakres opieki sprawowanej przez wnioskodawcę nie wyklucza możliwości zatrudnienia. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy decyzją z dnia 7 sierpnia 2023 r. nr SKO/RŚ-423/2023 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium wyjaśniło, że wniosek strony o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego powinien być rozpoznany z pominięciem niekonstytucyjnej normy art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, a to pociąga za sobą konieczność oceny warunków spełnienia kryteriów ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego bez odwoływania się do kryterium daty powstania niepełnosprawności. Zdaniem SKO, wnioskodawca nie spełnia jednak przesłanki niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Ojciec wnioskodawcy po mieszkaniu porusza się za pomocą kul ortopedycznych, zaś poza mieszkaniem przy pomocy balkonika. W ciągu dnia korzysta z toalety, natomiast na noc ma zakładane pieluchomajtki. Wnioskodawca pomaga ojcu przy kąpieli i ubieraniu się, porcjuje i podaje leki, podaje posiłki, towarzyszy przy wizytach lekarskich. Opieka sprawowana nad ojcem sprowadza się zasadniczo do pomocy przy czynnościach higienicznych, ubieraniu, podawaniu posiłków i leków, mierzeniu ciśnienia i temperatury. Ponadto strona robi zakupy, sprząta, pierze, prasuje, uzgadnia wizyty lekarskie, realizuje recepty i załatwia sprawy urzędowe. Natomiast szereg podstawowych czynności ojciec wykonuje samodzielnie: korzysta z toalety, porusza się po mieszkaniu przy pomocy kul, poza mieszkaniem przy pomocy balkonika, samodzielnie spożywa posiłki, i lekarstwa. Nie jest osobą leżącą i całkowicie niesamodzielną. Pomoc wnioskodawcy sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują. W związku z opieką nad rodzicami w dwóch osobnych mieszkaniach czas poświęcony ojcu jest krótszy niż rozmiar czasu potrzebny osobie, która wymaga opieki całodobowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 w związku z art. 75 § 1 k.p.a. przez przyjęcie, że zakres opieki sprawowanej przez wnioskodawcę nie wyklucza możliwości zatrudnienia. Skarżący zauważył, że wraz z upływem czasu osoba w podeszłym wieku wymaga jeszcze większej pomocy, wynikającej z degradacji jej zdrowia fizycznego i psychicznego. Ż każdym dniem możliwości samodzielnej egzystencji osoby starszej stają się jeszcze bardziej ograniczone. Zakres wsparcia, który skarżący musi zapewnić ojcu, w znacznym stopniu przekracza czynności, które polegają na zwykłym prowadzeniu gospodarstwa domowego. Skarżący nie musi pielęgnować ojca w sposób oczekiwany przez organ, jednakże czuwanie, troska o jego dobrostan także stanowi opiekę, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. Zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym ojcem uniemożliwia skarżącemu jakąkolwiek pracę zarobkową, nawet w niepełnym wymiarze. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615, dalej u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie pozostaje charakter sprawowanej przez stronę opieki nad niepełnosprawnym ojcem, a właściwie jego ocena pod kątem spełnienia ustawowej przesłanki warunkującej przyznanie stronie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie czy zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad ojcem rzeczywiście uniemożliwia skarżącemu podjęcie zatrudnienia. Wskazać trzeba, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki". Jednakże w orzecznictwie wskazuje się, że aby można było mówić o opiece, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. np. wyrok NSA z 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1146/20 i wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej jako "CBOSA"). Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA. Świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać osobom, które nawet w niepełnym wymiarze nie mogą w jakikolwiek sposób zarobkować z uwagi na intensywność sprawowanej opieki i zależność egzystencji osoby niepełnosprawnej od obecności opiekuna. Dlatego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo - skutkowy nie istnieje. Zatem organ administracji ma obowiązek, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ustalić czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka będąca przesłanką prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna mieć charakter szczególny, wymagający znacznego, stałego i niebudzącego wątpliwości zaangażowania, co powinno wynikać z okoliczności obiektywnych. "Stałość" opieki warunkującej świadczenie pielęgnacyjne musi być tego rodzaju, że ma być nieprzerwana i dlatego wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie. Należy też zaznaczyć, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości organów, że skarżący jest osobą zobowiązaną do alimentacji swojego ojca, legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz stwierdzającym konieczność opieki osób drugich. Ojciec strony został uznany za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji. Organ zakwestionował natomiast związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21). Jak wynika z administracyjnych akt sprawy, ojciec skarżącego choruje na przewlekłą zaporową chorobę płuc, nadciśnienie, dusznicę bolesną, miażdżycę, chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa, refluks żołądka. W załączonym do wniosku oświadczeniu skarżący wskazał, że rano pomaga ojcu przy porannej toalecie, myciu protezy zębowej, ubieraniu, przygotowuje śniadanie i podaje leki, mierzy ciśnienie. Potem sprząta, załatwia sprawy urzędowe i wizyty lekarskie, opłaca rachunki. Wykonuje masaż ciała, wychodzi z ojcem na spacery, ojciec ćwiczy na rowerze stacjonarnym lub Orbitreku. Przygotowuje ojcu obiad. Zapewnia ojcu rozrywki umysłowe, ojciec rozwiązuje krzyżówki i ogląda programy telewizyjne, grają w gry planszowe, przygotowuje ojcu podwieczorek. Robi zakupy i pranie. Wieczorem przygotowuje kolacje i podaje lekarstwa, sprząta w kuchni. Pomaga ojcu przy kąpieli, ścieli łóżko, mierzy ciśnienie, pomaga przy rozbieraniu i układaniu do snu. W oświadczeniu z dnia 15 lutego 2023 r. skarżący wskazał, że od początku 2023 r. zamieszkuje wspólnie z ojcem w domu skarżącego, natomiast matka zamieszkuje w mieszkaniu rodziców. Wyjaśnił, że dowozi matce wszystkie posiłki do jej mieszkania. W trakcie wywiadu środowiskowego z dnia 7 marca 2023 r. ustalono, że skarżący mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną S. G., a od początku 2023 r. zamieszkuje z nimi ojciec wnioskodawcy, który zajmuje pokój w domu wolnostojącym wnioskodawcy. Wnioskodawca towarzyszy ojcu w trakcie wizyt lekarskich, wykupuje recepty i podaje ojcu leki dwa razy dziennie. Pomaga ojcu w porannej i wieczornej toalecie, kąpieli w wannie, ubieraniu, przygotowuje i podaje posiłki, mierzy temperaturę i ciśnienie, pierze, prasuje, sprząta. Ojciec porusza się w mieszkaniu przy pomocy kul ortopedycznych, a poza mieszkaniem przy pomocy balkonika w towarzystwie syna. W dzień korzysta z toalety, na noc ma zakładane pieluchomajtki. Matka wnioskodawcy mieszka w swoim mieszkaniu i syn codziennie odwiedza matkę, dostarczając jej zakupy i posiłki. Wnioskodawcę wspiera w opiece nad ojcem żona wnioskodawcy (poza godzinami pracy zawodowej). W dniu 5 kwietnia 2023 r. wnioskodawca oświadczył, że od 16 marca 2023 r. ojciec przeniósł się do mieszkania siostry wnioskodawcy, nieobecnej w kraju. Również żona wnioskodawcy mieszka obecnie w swoim mieszkaniu. W trakcie przesłuchania w dniu 13 kwietnia 2023 r. strona wyjaśniła, że obecnie mieszka w swoim domu sam. Do 16 marca 2023 r. mieszkał z nim również ojciec, a na początku roku żona wróciła do swojego mieszkania. Wyprowadzka ojca miała związek z ubieganiem się przez wnioskodawcę o wydanie zaświadczenia o wysokości dochodu przypadającego na jednego członka rodziny w celu uzyskania dofinansowania z Programu "Czyste powietrze". Ojciec samodzielnie spożywa posiłki przygotowane przez wnioskodawcę i jego żonę. Żona co dwa, trzy dni przyjeżdża do domu wnioskodawcy i gotuje posiłki dla rodziców. Posiłki te zawozi rodzicom wnioskodawca. Strona przygotowuje ojcu leki w pojemnikach na tydzień. Ojciec sam je zażywa 2 razy dziennie. Wnioskodawca rano przyjeżdża do ojca i pomaga mu w porannej toalecie oraz przywozi kanapki. Ojciec korzysta w ciągu dnia z toalety, a na noc zakłada profilaktycznie pieluchomajtki. Następnie wnioskodawca jedzie do matki i przygotowuje jej śniadanie. Potem jedzie po zakupy, załatwia sprawy urzędowe. Przywozi rodzicom obiad. Pomaga posprzątać, zabiera rzeczy do prania. Wieczorem przygotowuje ojcu kolację (kanapki) i zagląda do matki. Na noc wraca do siebie do domu. Pomoc żony w opiece nad rodzicami wnioskodawcy jest jej dobrą wolą o zobowiązaniem moralnym wobec nich. W trakcie przesłuchania w dniu 27 kwietnia 2023 r. strona wyjaśniła, że ubiega się o wydanie zaświadczenia o wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu, przypadającego na jednego członka gospodarstwa domowego celem uzyskania dofinansowania do wymiany okien i drzwi. Ojciec wyprowadził się, aby jego obecność w domu wnioskodawcy nie przyczyniła się do negatywnego rozpatrzenia wniosku o wydanie zaświadczenia o wysokości dochodu. Obiady dla rodziców przygotowuje żona wnioskodawcy, a wnioskodawca rozwozi je rodzicom. Natomiast w trakcie przesłuchania w dniu 27 kwietnia 2023 r. żona wnioskodawcy podała, że przygotowuje posiłki dla teściów i męża z produktów zakupionych przez męża, które mąż dowozi rodzicom. Po przyjściu z pracy gotuje i sprząta w domu męża, a następnie wraca do swojego mieszkania. Z oceny stanu psychofizycznego, sporządzonego przez pracownika socjalnego z dnia 10 maja 2023 r. (podpisanego przez wnioskodawcę) wynika, że ojciec porusza się przy pomocy kul ortopedycznych i balkonika, samodzielnie przemieszcza się z łózka na krzesło i z powrotem, samodzielnie zmienia pozycję w łóżku i siada, myje się, kąpie i ubiera przy pomocy innych osób, korzysta z WC (tylko na noc pieluchomajtki), samodzielnie spożywa posiłki i leki dawkowane przez syna. W oświadczeniu z dnia 10 maja 2023 r. wnioskodawca podał, że zakupuje gotowe posiłki, gdyż żona już nie gotuje dla rodziców. W trakcie wywiadu środowiskowego z dnia 10 maja 2023 r. ustalono, że ojciec zamieszkuje w mieszkaniu córki, a wnioskodawca do niego codziennie przyjeżdża z Krzeczyna Wlk. Problemy zdrowotne ojca dotyczą układu pokarmowego, oddechowego i narządu ruchu. Wnioskodawca świadczy ojcu pomoc w zakresie czynności gospodarczych, przygotowuje posiłki, dawkuje leki, pomaga w porannej i wieczornej toalecie, ubieraniu oraz zakładaniu pampersa na noc, towarzyszy przy wizytach lekarskich jeden lub dwa razy w miesiącu. Wnioskodawca zakupuje gotowe obiady dla rodziców, ponieważ żona wyjechała z Polski. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że ojciec wnioskodawcy mieszka oddzielnie, porusza się po mieszkaniu za pomocą kul ortopedycznych, a na zewnątrz w trakcie spacerów przy pomocy balkonika. Samodzielnie zmienia pozycje w łóżku i przesiada się z łóżka na krzesło. Wnioskodawca pomaga ojcu przy codziennej toalecie i ubieraniu się. Ojciec samodzielnie spożywa posiłki, które przywozi i przygotowuje wnioskodawca (obiady gotowała żona wnioskodawcy lub wnioskodawca kupuje gotowe obiady, wnioskodawca robi kanapki). Samodzielnie zażywa dwa razy dziennie leki, przygotowane przez syna w organizerze. Skarżący sprząta, zabiera rzeczy do prania, robi zakupy, towarzyszy raz lub dwa razy w miesiącu przy wizytach lekarskich. Mając na uwadze powyższe ustalenia w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały jedynie dwie z trzech przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącego i jego ojca w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Natomiast, jak zasadnie uznały organy, odmowę przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki - to jest brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad ojcem Zakres sprawowanej opieki nie koliduje z możliwością podjęcia przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Opieka nad ojcem ogranicza się bowiem do pomocy przy porannej toalecie i kąpieli, ubieraniu, przygotowywaniu kanapek i przywożeniu obiadów, porcjowaniu leków do organizera, wykonywaniu czynności w gospodarstwie domowym (robienie zakupów, zabieranie prania, sprzątanie), towarzyszeniu przy wizytach lekarskich i na spacerach, przy czym ojciec samodzielnie spożywa posiłki, zażywa leki z organizera i porusza się po mieszkaniu z pomocą kul ortopedycznych. Skarżący nie wykonuje żadnych czynności pielęgnacyjnych wobec ojca. Ojciec jest osobą chodzącą, pomimo konieczności pomocy drugiej osoby przy wychodzeniu z domu. Jednakże wykonywanie wyżej wymienionych czynności przez skarżącego możliwe byłoby również po podjęciu przez niego pracy zarobkowej (przed rozpoczęciem lub po zakończeniu obowiązków zawodowych). Natomiast pozostałe czynności wykonywane przez skarżącego (robienie zakupów, przygotowywanie kanapek, sprzątanie) związane są z prowadzeniem gospodarstwa domowego i z pewnością nie kolidują z podjęciem zatrudnienia przez skarżącego. Tego rodzaju czynności wykonuje bowiem wiele pracujących osób, poza godzinami pracy. Osoby pracujące, oprócz prowadzenia swojego gospodarstwa domowego, pomagają również swoim starszym rodzicom. Jak wynika z akt sprawy, w części czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego wyręczała skarżącego jego żona i jednocześnie pomagała w opiece nad jego rodzicami (gotując obiady dla męża i teściów). Skarżący nie sprawuje też całodziennej opieki nad ojcem, a jedynie przyjeżdża do ojca w określonych porach dnia. Nie można wiec mówić o pełnej dyspozycyjności wobec ojca. Z podjęciem pracy zawodowej przez skarżącego nie koliduje również pomoc świadczona matce, bowiem WSA w prawomocnym wyroku z dnia 15 lutego 2022 r. sygn. akt IV SA/Wr 743/21 oddalił skargę strony, uznając że zakres opieki sprawowanej nad matką nie stanowi przeszkody do podjęcia pracy zarobkowej, bowiem czynności wykonywane przez skarżącego względem matki mogłyby być wykonywane również wtedy, gdyby skarżący pracował. Zaznaczyć należy, że pozostawanie w gotowości do zapewnienia wsparcia, opieki i pomocy potrzebującym tego rodzicom jest powinnością dorosłych dzieci, szczególnie w zakresie rozmiaru pomocy jakiej udziela skarżący, co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej. Jak zasadnie zauważono w zaskarżonej decyzji, w bezspornych okolicznościach niniejszej sprawy, opieka sprawowana nad ojcem przez skarżącego, nie jest na tyle absorbująca, aby uniemożliwiała skarżącemu jakąkolwiek aktywność zawodową w ramach definicji zawartej w art. 3 pkt 21 ustawy, skoro może być sprawowana tylko przez część dnia. W związku z tym należy zaaprobować stanowisko organu orzekającego w sprawie, zobowiązanego do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.), że świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych skarżącemu nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art.17 ust. 1 pkt 4 ustawy, bowiem sprawowana przez niego opieka nad niepełnosprawnym ojcem nie była opieką wymagającą nie podejmowania i rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jak słusznie uznały organy, odmowę przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad ojcem. Nieuzasadnione zatem są zarzuty odnośnie naruszenia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, bowiem organy dokonały wnikliwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.