IV SA/Wr 62/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 marca 2008 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zwrotu poniesionych kosztów szkolenia z Funduszu Pracy I. uchyla decyzję I i II instancji; II. przyznaje pełnomocnikowi skarżącego adw. E. S. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu-kwotę 438,20(słownie: czterysta trzydzieści osiem i 20/100) w tym 22 % VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu; III. przyznaje adw. P. P. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - kwotę 219, 60 (słownie: dwieście dziewiętnaście i 60/100) złotych w tym 22 % VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej -za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Starosta Powiatu W. decyzją z dnia [...] na podstawie art. 104 Kpa i art .9 ust. 1 pkt 14 lit. a oraz art. 76 ust.1 i ust. 2 w związku z art. 41 ust.6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) po rozpoznaniu wniosku L. G. w sprawie umorzenia zwrotu koszów szkolenia "Mała Gastronomia" w łącznej kwocie 3.832,25 orzekł o odmowie umorzenie powyższej kwoty i obowiązku jej spłaty w terminie 14 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji. W uzasadnieniu organ wskazał, że ostateczną decyzją Starosty Powiatu W. z dnia [...], zobowiązano wnioskodawcę do zwrotu kosztów szkolenia w kwocie 3.832, 25 zł, podnosząc, iż brak jest podstawy do uwzględnienia prośby zainteresowanego o umorzenie kosztów poniesionych na szkolenie. Podniesiono też, że skierowanie wnioskodawcy na kurs "Mała Gastronomia" miało mu pomóc w znalezieniu pracy. Tymczasem nie interesuje się on propozycjami pracy. W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawca podniósł iż, korzysta z ofert w pośrednictwie otwartym, a ponadto ponowne podkreślił, iż oddalenie się z domu na co najmniej 8 godzin przez miesiąc nie osiągając w zamian dochodów pozbawia go środków na utrzymanie jakie dają mu rodzice w zamian za opiekę. Wskazał, że podjął by pracę w wymiarze 8 godzinnym, o ile otrzymałby za nią wynagrodzenie. Szkolenie takiego wynagrodzenia nie dawało, nie dawało również perspektyw na jego otrzymanie. Wojewoda D. po rozpoznaniu odwołania skarżącego decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję - przesuwając termin zapłaty kwoty 3832,25 zł na 14 dni liczonych od dnia doręczenia decyzji. W uzasadnieniu decyzji przywołał art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i wskazał, że zgodnie z tym przepisem tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach może umarzać nienależnie pobrane świadczenia - okoliczności zaś wskazane w odwołaniu nie mają takiego charakteru. Zauważył też, iż wnioskodawca wyraził zgodę na odbycie kursu, wiedząc o jego nieodpłatnym charakterze. Tym samym lekkomyślne potraktowanie własnych zobowiązań nie może skutkować umorzeniem poniesionych przez Powiatowy Urząd Pracy we W. kosztów szkolenia w kwocie 3892,25 zł, tym bardziej, że ukończenie tego kursu umożliwiało zainteresowanemu późniejsze podjęcie pracy. Skarga wniesiona na powyższą decyzję przez L. G. zawiera wniosek o umorzenie kosztów szkolenia. W uzasadnieniu skargi odwołujący się zrzucił, że szkolenie było zorganizowane niewłaściwie. Nie był poinformowany i nie zdawał sobie sprawy, że szkolenie będzie go obciążać finansowo. Z tego powodu nie ukończył części praktycznej szkolenia. Ponadto nie jest jednoznaczne, że otrzymałby po ukończeniu szkolenia pracę, bo z ofert pracy wynika, że jest zapotrzebowanie na osoby o wykształceniu zawodowym i gastronomicznym. Szkolenie było rozwleczone i przedłużane, drogie. W dalszych pismach podniósł dodatkowo, że kursu nie ukończył z uwagi na swój zły stan zdrowia i to, że musiał się opiekować chorym ojcem. Ponadto nie ma środków na zwrot kosztów szkolenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Uzasadniając wniosek podtrzymał argumenty przytoczone w zaskarżonej decyzji. Podtrzymał twierdzenie, że nie zaistniały przesłanki z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a także określenie w rozporządzeniu Rady Ministrów z 16 stycznia 2001r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umorzenia, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy - ordynacja podatkowa. Wyrokiem z 10 maja 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. W uzasadnieniu stwierdził, że do instytucji umorzenia nienależnie pobranych świadczeń ma zastosowanie art. 76 ust. 7 ustawy z 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z tym przepisem można umorzyć koszty w szczególnie uzasadnionych przypadkach. W ocenie Sądu w sytuacji skarżącego nie występuje szczególny przypadek. Sąd też uznał, że organy nie przekroczyły granic swobodnego uznania administracyjnego. Skarga kasacyjna, wniesiona przez skarżącego, zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnieniu i instytucjach rynku pracy - polegające na przyjęciu, że nie istniały szczególne okoliczności, które mogłyby wpłynąć na uwzględnienie skargi strony - i zawierała wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007r. NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. W uzasadnieniu stwierdzono, że skarga kasacyjna jest uzasadniona. Sąd wskazał, że w dacie wydania decyzji przepis art. 76 ust. 7 - co wynika z jego treści nie stanowił samodzielnej podstawy prawnej do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń, gdyż odsyłał do zasad określonych w odrębnych przepisach. W ówczesnym stanie prawnym odrębne przepisy zawiera ustawa o finansach publicznych oraz wydanie z jej delegacji rozp. R.M. z z 16 stycznia 2001r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umorzenia, odroczenia lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych , do których nie stosuje się przepisów ustawy - ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 6, poz. 54) . Zgodnie z art. 34 ust. 2 pkt 1 ustawy o finansach publicznych Rada Ministrów otrzymała delegację do określenia między innymi przesłanek uzasadniających umorzenie należności pieniężnych. Przesłanki te zostały określone w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001r. Zatem Sąd I instancji - pominął treść zawartą w wymienionym powyżej §3 rozporządzenia- tym samym pominął istotną treść zawartą w tym przepisie, dokonując tym samym jego błędnej wykładni. Norma prawna regulująca przesłanki uzasadniające umorzenie należności pieniężnych zbudowana była wówczas w oparciu o art. 76 ust. 7 powołanej ustawy oraz §3 cytowanego rozporządzenia. Prawidłowe odczytanie tej normy stanowić mogło podstawę do oceny zgodności z prawem decyzji poddanej kontroli Sądu I instancji. Pominięcie przez ten Sąd istotnej części normatywnej materialnoprawnej podstawy wydania decyzji w przedmiocie umorzenia należności pieniężnych nie uprawniło do uznania, iż nie zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie zadłużenia. Sąd II instancji wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę zobligowany będzie do ustalenia treści normatywnej stanowiącej podstawę prawną umorzenia należności, co dopiero pozwoli na dokonanie oceny zgodności z prawem decyzji Wojewody D. z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.)sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 193, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej u.p.s.a. Skarga wniesiona w sprawie będącej przedmiotem sporu zasługuje na uwzględnienie. Jednakże w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 153 upsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Jeżeli wyrok wydał Naczelny Sąd Administracyjny -a z taką sytuacją mamy do czynienia, to po myśli art. 190 upsa Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest z wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że Sąd któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu orzeczenia. Związany jest bowiem z wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w toku ponownego jej rozpoznania uległ zasadniczej zmianie, że do nowego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny ( patrz. wyr. SN z 9 lipca 1998r. I PKN 226/98 (OSNAPiUS z 1999 r. nr 15, poz. 486) lub, gdy po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmienił się stan prawny. Żadna z wyżej wskazanych okoliczności na etapie ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawy nie zaistniała. Zatem Sąd Wojewódzki jest związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. W niniejszej sprawie wykładnia ta odniosła się do art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudniania i instytucjach rynku pracy ( Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.). Według tego sądu przepis ten, który brzmi: "Starosta może w szczególnie uzasadnionych przypadkach odroczyć, rozłożyć na raty, umorzyć całość lub część nienależnie pobranego świadczenia, na zasadach określonych w odrębnych przepisach", nie stanowi co wynika z jego treści samodzielnej podstawy prawnej umorzenia nienależnie pobranych świadczeń. W związku z tym, że środki na finansowanie kosztów szkolenia bezrobotnych pochodziły z Funduszu Pracy (art. 108 ust. 1 pkt 9 cytowanej ustawy, który jest państwowym funduszem celowym (art. 103 ust. 1 powołanej ustawy), w ówczesnym stanie prawnym odrębne przepisy zawierała ustawa z dnia 28 listopada 1998r. o finansach publicznych ( Dz. U. Nr 155, poz. 1014 ze zm.) oraz wydane z jej delegacji rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umorzenia, odroczenia lub rozkładania na raty należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 6, poz. 54). Na podstawie zaś art. 34 ust. 2 ustawy o finansach publicznych Rada Ministrów otrzymała delegację do określenia przesłanek uzasadniających umorzenie należności. Przesłanki te zostały określone w §3 omawianego wyżej rozporządzenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut skargi dotyczący naruszenia prawa materialnego należało uznać za trafny albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny pominął istotna część normatywną materilanoprawnej podstawy wydania decyzji w przedmiocie umorzenia należności pieniężnych, to jest art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnieniu instytucjach rynku pracy. Łącząc przedstawione wyżej dwa wątki, Sąd Wojewódzki stwierdza, że wykładnia art. 76 ust. 7 ustawy z 20 kwietnia 2004r. dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny wiąże go w ten sposób, iż rozpoznaniem sądu objęty jest również art. 34 ust. 2 pkt 1 ustawy o finansach publicznych i §3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umorzenia, odroczenia lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych , do których nie stosuje się przepisów ustawy -ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 6, poz. 54)- gdyż te właśnie przepisy stanowią podstawę materialnoprawną do rozpoznania wniosku skarżącego. §3 powołanego rozporządzenia statuuje nową przesłanką umorzenia w całości lub w części należności pieniężnych w przypadku ich całkowitej nieosiągalności z przyczyn wskazanych w tym przepisie. Analizując powyższy przepis należy uznać, że w niniejszej sprawie mając na uwadze dotychczasowy ustalony stan faktyczny nie mogą być przedmiotem rozważań przesłanki określone w pkt 1-3, natomiast przedmiotem badania powinna być przesłanka określona w pkt 4 to jest, czy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne. Zaskarżone decyzje z przyczyn wskazanych wyżej nie zawierają ustaleń w tym przedmiocie, jak również oceny wniosku skarżącego dokonanej przez pryzmat przepisu - art. 34 ustawy o finansach publicznych i §3 wspomnianego rozporządzenia. Tym samym nie mogą być w tym zakresie przedmiotem kontroli Sądu. Zatem organy winny przeprowadzić postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, a po ich dokonaniu, oceny zaistnienia przesłanki całkowitej nieosiąglaności należności pieniężnych warunkującej całościowe lub częściowe umorzenie poniesionych przez organy kosztów. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145§1 pkt 1 litera a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz §18 ust. 1 pkt 1 lit c, §19, §13 ust. 4 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) orzekł jak w sentencji.