IV SA/Wr 624/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lutego 2016 r. w sprawie ze skargi H. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów, lub wydania uwierzytelnionych odpisów dotyczących materiału procesowego skierowanego do Prokuratury Rejonowej wraz z dowodami w sprawie oddala skargę w całości. Wnioskiem z dnia 16 kwietnia 2015 r. H. B. (zwany dalej stroną, skarżącym lub wnioskodawcą) wystąpił do Prezesa Samorządowego Kolegium odwoławczego w W. z wnioskiem o doręczenie materiału procesowego ze sprawy o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzjami Burmistrza Miasta P. (Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P.) z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...]. Dalej skarżący w punktach 1 – 13 wymienił interesujące go dokumenty, wśród którym znajdowały się również wnioski skierowane do Prokuratury Rejonowej w K. (punkt 9), wskazując, że zostały one przedłożone przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. do sprawy o sygnaturze akt [...]. Pismem z dnia 17 kwietnia 2015 r., sygn. akt [...] Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. przekazał powyższe podanie według właściwości Kierownikowi Ośrodka Pomocy Społecznej w P. Organ pierwszej instancji poinformował wnioskodawcę, że aby uzyskać uwierzytelnione odpisy lub kopie akt sprawy, bądź żądać wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt sprawy należy wykazać się ważnym interesem. Wobec niewskazania takiego interesu w treści wniosku brak było podstaw do udostępnienia żądanych dokumentów. Nadto organ zauważył, że strona ma prawo wglądu w akta sprawy i sporządzania z nich notatek, odpisów i kopii w siedzibie i godzinach urzędowania ośrodka (pismo z dnia 11 maja 2015 r., nr [...]). Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 74 § 2 i art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej k.p.a.), odmówił stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów dotyczących materiału procesowego skierowanego do Prokuratury Rejonowej w K. wraz z dowodami w sprawie. W uzasadnieniu organ podał, że wnioskodawca nie wykazał się ważnym interesem uzasadniającym pozyskanie dokumentacji dotyczącej wniosków skierowanych do [...] prokuratury. Dodatkowo zauważył, że dokumentacja ta została stworzona na potrzeby postępowania i przekazana do prokuratury w zawiązku z toczącymi się czynnościami. Organ ponadto nadmienił, że dodatkowe materiały – zgodnie z ustaleniami z dnia 11 maja 2015 r. – są do odebrania w siedzibie ośrodka. W zażaleniu wniesionym na powyższe postanowienie strona podniosła, że nie zgadza się z zaprezentowanym stanowiskiem organu pierwszej instancji, którego uzasadnienie odbiega od zasad postępowania wynikających z art. 74 § 2 i art. 124 k.p.a. w zakresie odnoszącym się do materiału procesowego stworzonego na potrzeby stawiania publicznych oskarżeń o wymieranie nacisków na czynności urzędowe ośrodka pomocy społecznej. Strona zażądał w związku z powyższym, aby organ odwoławczy przeprowadził dowód z dokumentów chronionych przed udostępnieniem przez organ pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 74, art. 144 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium podało, że żądanie strony w zakresie udostępnienia dokumentacji wskazanej przez nią w punktach 1 – 8 i 10 – 13 wniosku z dnia 16 kwietnia 2015 r. zostało zrealizowane, aczkolwiek wnioskodawca nie zgłosił się po odbiór przygotowanych kopii. Przedmiotem sporu pozostaje natomiast dostęp do dokumentacji obejmującej korespondencję skierowaną do prokuratury. Po przytoczeniu przepisów art. 73 § 1 – 3 oraz 74 k.p.a. organ odwoławczy wyjaśnił, że organ pierwszej instancji miał prawo odmówić stronie wydania dokumentu, którego fizycznie nie posiada, gdyż został one przekazany do Prokuratury Rejonowej w K. Z tej też przyczyny organ odwoławczy uznał zakwestionowane postanowienie za prawidłowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu Kolegium wadliwość prawną i naruszenie art. 74, art. 144 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji. Dalej skarżący przedstawiając przebieg postępowania podniósł, że Kolegium nierzetelnie ustaliło stan faktyczny sprawy. Niezasadnie bowiem wskazano, że większość zawnioskowanych dokumentów oczekuje na odbiór w siedzibie ośrodka, w sytuacji gdy żądano przesłania ich pocztą. Nie znajduje również potwierdzenia okoliczność, że organ pierwszej instancji nie dysponuje wnioskami skierowanymi do prokuratury, skoro dołączył je do akt sprawy przesłanej Kolegium przy piśmie z dnia 7 kwietnia 2015 r. Ponadto strona zarzuciła organowi odwoławczemu niewłaściwe rozpoznanie jej skargi na działalność Ośrodka Pomocy Społecznej w P. na czele z jej kierownikiem, którego obarczyła winą za postępowanie zmierzające do osłabienia jej prawa do godziwej egzystencji. Mając powyższe na uwadze strona wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia i orzeczenie, że zostało ono wydane z rażącym naruszeniem art. 51 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie fałszywych dowodów i z uchybieniem terminów ustawowych. Ponadto strona zażądała zasądzenia na jej rzecz odszkodowania i obciążenia organu kosztami postępowania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie zostało podjęte zgodnie z obowiązującym prawem i na podstawie należycie ustalonych okoliczności faktycznych. Podstawą prawną wydanego rozstrzygnięcia były przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Jak stanowi art. 73 § 1 k.p.a., strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Ponadto strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (art. 73 § 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 74 § 2 k.p.a., odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Na wstępie należy podkreślić, że Sąd w niniejszym składzie podziela przyjęte w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, że przepis art. 74 § 2 k.p.a. znajduje zastosowanie we wszystkich sytuacjach, w których organ odmawia udostępnienia akta sprawy, czy też sporządzania lub pozyskiwania z nich uwierzytelnionych kopii i odpisów (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 228/09, Lex nr 553437). Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie pozostaje ustalenie, czy odmowa udostępnienia skarżącemu dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych była uzasadniona. Z treści rozstrzygnięcia organu odwoławczego, opartego w tym zakresie na postanowieniu pierwszoinstancyjnym, wynika przy tym, że odmowa obejmująca dostęp w każdej formie, nie dotyczyła wszystkich dokumentów, lecz jedynie wniosków skierowanych do Prokuratury Rejonowej w K. stanowiących w aktach sprawy karty nr 54 – 58. W odniesieniu do pozostałych dokumentów organ pierwszej instancji przygotował żądane przez stronę odpisy, których skarżący nie podjął, w dalszym ciągu oczekując ich przesłania drogą pocztową. Nawiązując w tym miejscu do części podniesionych w skardze zarzutów stwierdzić należy, że Sąd nie mógł – jak tego domagał się skarżący – dokonać kontroli działalności Kolegium w zakresie dotyczącym udostępnienia tychże dokumentów. Stanowisko tego organu zostało bowiem wyrażone w piśmie z dnia 26 czerwca 2015 r., nr [...] i nie dotyczyło bezpośrednio kwestii objętej granicami niniejszej sprawy, a wynikającymi z zakwestionowanego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2015 r. i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji z dnia [...] maja 2015 r. Należy również zaznaczyć, że rolą Sądu nie mogła być ocena działania Kolegium w zakresie prawidłowości przekazania wniosku skarżącego do organu właściwego, zwłaszcza że to właśnie ten organ był formalnym dysponentem akt sprawy zakończonej ostatecznymi decyzjami i uznał swoją właściwość w tej sprawie, rozpoznając żądanie strony skarżącej. Uznanie zaś właściwości do rozpoznania wskazanego podania, zwłaszcza że sposób jego sformułowania mógł budzić wątpliwości co do właściwości organu w nim wymienionego, prowadziło do legitymizacji organu pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie. Przechodząc do istoty sporu uznać należy, że stanowisko Kolegium było uzasadnione. Możliwość udostępnienia określonego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy uzależniona jest nie tylko od przesłanek natury prawnej, ale również faktycznej. Trudno bowiem uznać, że w sytuacji kiedy organ w danej chwili nie dysponuje aktami sprawy, miałby on równocześnie realną możliwość pozytywnego załatwienia podania strony w tym zakresie. Z akt administracyjnych wynika, że wnioski sporządzone przez organ pierwszej instancji zostały przekazane do prokuratury, zaś akta administracyjne – na co zwraca uwagę sam skarżący – zostały w całości przekazane Kolegium przy piśmie kierownika ośrodka z dnia 7 kwietnia 2015 r. Tym samym w ocenie Sądu istniały na tyle uzasadnione okoliczności, aby uznać, że w momencie wniesienia podania organ nie dysponował, ani aktami sprawy, ani dokumentami w nich się znajdującymi, które były przedmiotem zainteresowania skarżącego. Kolegium zatem utrzymując w mocy postanowienie o odmowie udostępnienia skarżącemu żądanych przez niego wniosków skierowanych do prokuratury nie naruszyło prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego aktu. A skoro tak to brak było przesłanek nie tylko do uchylenie zakwestionowanego postanowienia, ale tym bardziej do stwierdzenia jego nieważności. Nie było również podstaw do uznania, że odmawiając dostępu do akt sprawy organ naruszył art. 51 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Strona bowiem w dalszym ciągu ma możliwość realizowania – wynikającego z art. 51 ust. 3 ustawy zasadniczej – prawa dostępu do dotyczących jej urzędowych dokumentów i zbiorów danych, którymi niewątpliwie są akta sprawy administracyjnej, w sytuacji, gdy organ ponownie znajdzie się w ich posiadaniu, bądź poprzez wykorzystanie swoich uprawnień procesowych w toczącej się sprawie, do której akta zostały dołączone. Nie można również podzielić zarzutu strony skarżącej o uchybieniu terminowi załatwienia sprawy przez organ odwoławczy. Wskazać bowiem należy, że stosownie do treści art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Zgodnie natomiast z art. 144 k.p.a., w sprawach nieuregulowanych do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Analizując zastosowanie się przez organ do wskazanych przepisów należy zauważyć, że zażalenie wpłynęło do Kolegium w dniu 9 czerwca 2015 r., zaś zakwestionowane postanowienie wydane zostało w dniu 7 lipca 2015 r., a więc z zachowaniem ustawowych wymogów. Mając powyższe na uwadze skargę – jako nieuzasadnioną – należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. Treść podjętego rozstrzygnięcia czyni bezprzedmiotowym rozpoznanie wniosku o obciążenie organu w całości kosztami postępowania zwłaszcza, że kosztów tych strona nie wykazała, będąc ponadto zwolniona, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., z obowiązku uiszczenia jakichkolwiek kosztów sądowych. Natomiast wniosek o zasądzenie odszkodowania nie znajdował oparcia w obowiązujących przepisach procedury sądowoadministracyjnej.