IV SA/Wr 626/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie sędzia WSA Ewa Kamieniecka, sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.), Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., którą po rozpatrzeniu odwołania M.B. (dalej: skarżący), utrzymano w mocy decyzję Kierownika Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J.-L. działającego z upoważnienia Burmistrza J.-L. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...]), odmawiającą przyznania skarżącemu zasiłku stałego. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia podano, że pismem z dnia 11 kwietnia 2014 r. skarżący zwrócił się do Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z prośbą o przyznanie zasiłku stałego. W piśmie tym powołał się na status osoby niepełnosprawnej oraz podniósł, że nie osiąga dochodu, mieszka w mieszkaniu matki, która ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania. Z akt sprawy wynika, że legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności do 31 maja 2017 r. Matka skarżącego – K. B. w marcu 2014 r. osiągnęła dochód z tytułu emerytury w kwocie 1.642,34 zł. W oświadczeniu z dnia 3 lutego 2014 r. matka skarżącego pod odpowiedzialnością karną podała, że prowadzi z synem wspólne gospodarstwo domowe i jest on na jej wyłącznym utrzymaniu, dysponuje jej kartą bankomatową, robi zakupy i opłaty. Z tej racji organ pierwszej instancji przyjął, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką. W marcu 2014 r. na dochód rodziny skarżącego składała się emerytura K. B. w kwocie 1.642,34 zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 44,43 zł. Oznacza to, że w marcu 2014 r. dochód na osobę w rodzinie skarżącego wynosił 843,38 zł i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe na osobę w rodzinie (456 zł). Wobec tego organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] odmówił skarżącemu prawa do zasiłku stałego. Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie, w którym zakwestionował ustalenia organu, że prowadzi z matką wspólne gospodarstwo domowe. Dalej skarżący podał, że utrzymuje się ze zbiórki surowców wtórnych, co może potwierdzić jego matka i sąsiedzi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podało, że zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.), dalej: ustawa, zasiłek stały przysługuje: - pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; - pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kolegium Odwoławcze odnosząc się do zarzutu skarżącego, że nie prowadzi on wspólnego gospodarstwa domowego z matką, stwierdziło, iż - wobec ustalonego i niekwestionowanego w odwołaniu faktu zamieszkiwania skarżącego w mieszkaniu matki oraz braku jego zdolności dochodowych do ponoszenia kosztów utrzymania tego mieszkania, a także oświadczenia matki - ustalenie takie znajduje uzasadnienie w obowiązującym prawie. Zgodnie z art. 6 pkt 14 ustawy, do składu rodziny wchodzą osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Na okoliczność wspólnego gospodarowania składają się różne elementy, w tym np.: ponoszenie kosztów i opłat za mieszkanie, opieka udzielana w chorobie, wykonywanie zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, dysponowanie wspólnym dochodem z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeb życiowych. Zdaniem Kolegium Odwoławczego powyższe okoliczności zostały stwierdzone przez organ pierwszej instancji w relacji zachodzącej między skarżącym a jego matką. W sprawie ustalenia kwoty dochodu skarżącego organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzją i zarzucił, że organy obu instancji wydając rozstrzygnięcia, oparły się na treści wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z jego 84 - letnią matką, która ma trudności w komunikowaniu się z otoczeniem i "nie do końca rozumiała sens tendencyjnie stawianych pytań przez pracownika M-G.O.P.S." Stwierdził, że od 2000 r. otrzymywał zasiłek stały, a jego sytuacja życiowa od tamtego czasu nie uległa zmianie. Podniósł, że dysponuje kartą bankomatową matki, gdyż utraciła ona wzrok i musi wyręczać ją w regulowaniu opłat, kupować leki i artykuły żywnościowe. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a. Skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną przesłankę rozstrzygnięcia zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji stanowił art. 37 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, bądź pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kryteria dochodowe, o których wyżej mowa, określone zostały w art. 8 ust. 1 ustawy. Z dniem 1 października 2012 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, ustalające zweryfikowane kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zgodnie z § 1 pkt 1a tego aktu, kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej ustalone zostało w wysokości 542, natomiast maksymalna kwota zasiłku stałego określona została w wysokości 529 zł ( § 1 pkt 2 c). Według Sądu ocena organu zeznań skarżącego, wnioski wyprowadzone po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego nie przekroczyły zasady swobodnej oceny dowodów. Istotną okolicznością dla rozważanej kwestii jest oświadczenie matki skarżącego z dnia 3 lutego 2014 r. złożone pod odpowiedzialnością karną, która podała, że prowadzi z synem wspólne gospodarstwo domowe i jest on na jej wyłącznym utrzymaniu, dysponuje jej kartą bankomatową, robi zakupy i opłaty, jak też sam skarżący potwierdził fakt prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z matką podpisując arkusz wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 22 kwietnia 2014 r., w którym znalazła się informacja o wspólnym gospodarowaniu. Także z treści skargi wynika, że skarżący nie jest osobą gospodarującą samodzielnie, gdyż jak sam podał, załatwia różne sprawy związane z codziennym funkcjonowaniem jego rodziny. Powyższe ustalenia dają podstawę do uznania zgodnie z art. 6 pkt 14 ustawy, że skarżący i jego matka stanowią rodzinę, która w myśl tego przepisu oznacza osoby spokrewnione i niespokrewnione pozostające w faktycznym związku wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Sąd podziela stanowisko organu orzekającego jak też jednolite orzecznictwo sądów administracyjnych, że istotną cechą wspólnego gospodarowania jest m.in. pozostawanie na utrzymaniu osoby, z którą się wspólnie zamieszkuje. Brak własnych środków utrzymania danej osoby należy więc uznać za okoliczność przesądzającą o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego (wyrok NSA z 5 września 2013 r. sygn. akt I OSK 2835/12). Cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2014 r. I OSK 801/13). Na okoliczność wspólnego gospodarowania składają się różne elementy, jak ponoszenie kosztów i opłat za mieszkanie, opieka udzielana w chorobie, wykonywanie zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, dysponowanie wspólnym dochodem z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeb życiowych. Powyższe okoliczności zostały stwierdzone przez organy orzekające w relacji zachodzącej między skarżącym a jego matką. Należy mieć na uwadze cel unormowań zawartych w ustawie o pomocy społecznej. Rolą tej instytucji jest wspieranie osób i rodzin w trudnych sytuacjach życiowych, jeżeli we własnym zakresie i przy wykorzystaniu własnych możliwości osoby te lub rodziny nie są w stanie swych problemów przezwyciężyć, a bezzwrotne świadczenia pieniężne udzielane są tyko wówczas, gdy dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kryterium ustawowego. W ocenie Sądu oświadczenie skarżącego w niniejszym postępowaniu zaprzeczające prowadzeniu wspólnie z matką gospodarstwa domowego jest podyktowane potrzebą wynikającą z toczonego postępowania. Biorąc pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.