IV SA/Wr 626/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] nr [...] w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję. Starosta B. decyzją z dnia [...] nr [...] ustalił M. Z. opłatę za pobyt syna K. Z. w pieczy zastępczej w wysokości 1.052,00 zł miesięcznie, począwszy od marca 2021 r. oraz umorzył postępowanie wobec ojca dziecka P. Z. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że na podstawie art. 193 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r., poz. 821 ze zm.), za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków rodzinie zastępczej. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] sygn. akt [...] małoletni K. Z. umieszczony został w rodzinie zastępczej niezawodowej u brata zobowiązanej Ł, W. Rodzina zastępcza otrzymuje za opiekę i wychowanie dziecka świadczenie w wysokości 1.052 zł miesięcznie. Jak ustalono, zobowiązana zamieszkuje na terenie N. wraz z partnerem i małoletnim dzieckiem w wynajmowanym 3 pokojowym mieszkaniu. Obecnie przebywa na urlopie rodzicielskim i pozostaje na utrzymaniu partnera, który osiąga wynagrodzenie w wysokości 1.422,12 euro (6.448,60 zł). Dochód na osobę wynosi 2.149,53 zł i przekracza 200 % ustalonego kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie, czyli 1.056,00 zł. Strona nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego wobec syna w kwocie 500 zł miesięcznie zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w B. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] sygn. akt [...], ponieważ wpłaca alimenty nieregularnie i w różnych wysokościach. Organ ustalił również, że ojciec dziecka nie osiąga żadnego dochodu i jest osobą nieznaną z miejsca pobytu. W odwołaniu strona wniosła o ponowne przeanalizowanie sprawy, ponieważ nie zgadza się z decyzją podnoszącą alimenty na rzecz syna do kwoty 1.056 zł. Pozostaje na utrzymaniu ojca drugiego dziecka i nie stać jej na płacenie tak wysokich alimentów. Obecnie tylko zajmuje jedno mieszkanie z partnerem, ale nie żyją już razem. Dysponuje jedynie dochodem w postaci zasiłku na dziecko w kwocie 220 euro. Ponoszą koszty utrzymania lokalu i koszty mediów w wysokości łącznej 740 euro, raty kredytu w wysokości 126 euro oraz strona płaci 100 euro alimentów na rzecz starszego syna. Strona uzgodniła z bratem, że wyrówna zaległości alimentacyjne, kiedy podejmie pracę. Obecnie nie jest w stanie przyjechać do P. ze względu na pandemię i niesprawne auto. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że dochód na osobę w rodzinie zobowiązanej wynosi 2.149,53 zł i przekracza 200% kryterium dochodowego. Organ odwoławczy nie dał wiary, że strona tylko zamieszkuje z ojcem swojego drugiego dziecka, ponieważ w trakcie postępowania składała oświadczenia, m. in. w dniu 7 stycznia 2021 r. i 10 marca 2020 r., w których wskazywała, że gospodarstwo domowe składa się z trzech osób: strony, partnera i dziecka. Nie stwierdzono więc przesłanek do odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Brak jest też możliwości pomniejszenia dochodu o ponoszone koszty utrzymania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wskazała, że odwołuje się do decyzji Starosty B. i SKO o podniesieniu alimentów z kwoty 500 zł do kwoty 1.052 zł. Powodem tej decyzji było nieregularne uiszczanie alimentów w 2020 r. Strona zaznaczyła, że wyprowadziła się od obecnego partnera 3 tygodnie temu, nie pracuje i przebywa na urlopie wychowawczym. Nie stać jej na łożenie kwoty 1.052 zł. Uzgodniła z bratem, że zaległości alimentacyjne ureguluje, jak wróci do pracy. Obecnie mieszka w lokalu socjalnym, który pomaga opłacać miasto. Utrzymanie w N. jest droższe niż w P. i pieniędzy ledwo starcza do końca miesiąca. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa, w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r., poz. 821 ze zm.). Zgodnie z art. 193 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 (świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka) i art. 81 (dodatek na dziecko niepełnosprawne) - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka. Natomiast stosownie do art. 194 ust. 1 cyt. ustawy opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Wskazanie decyzji jako formy działania organu administracji odgrywa tu istotną rolę, ponieważ wymogi stawiane procedurze jej wydania dają duże gwarancje ochrony praw strony prowadzonego postępowania, a zatem rodziców, na rzecz których ustalana jest ta opłata. Należy też zaznaczyć, że zgodnie z art. 88 ust. 4 cyt. ustawy przyznanie oraz odmowa przyznania świadczeń i dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 następuje w drodze decyzji. W aktach administracyjnych sprawy brak jest jednak decyzji przyznającej bratu skarżącej, stanowiącemu rodzinę zastępczą dla jej syna, świadczeń we wskazywanej przez organy wysokości 1.052,00 zł. Organy ograniczyły się jedynie do ogólnego wskazania, że rodzina zastępcza na opiekę i wychowanie K. Z. otrzymuje świadczenie w wysokości 1.052 zł, nie powołując się nawet na konkretnie wydaną decyzję w tym przedmiocie. W ocenie Sądu niezbędne jest więc załączenie do akt administracyjnych sprawy decyzji przyznającej bratu skarżącej, stanowiącemu rodzinę zastępczą dla syna skarżącej, świadczeń we wskazywanej przez organy wysokości 1.052,00 zł. Skarżąca ponosi przecież opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej w wysokości świadczeń przyznanych rodzinie zastępczej. Brak tej decyzji w aktach administracyjnych sprawy uniemożliwia też kontrolę prawidłowości określenia wysokości opłaty, którą obciążono skarżącą. Przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia kwestii związanej z wysokością świadczeń przyznanych rodzinie zastępczej, organ naruszył art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązujące organy do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Podkreślić należy, że organ administracji publicznej prowadząc postępowanie winien podejmować - tak na wniosek strony, jak i z urzędu - wszelkie czynności, które niezbędne są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji do jej załatwienia (art. 7 k.p.a.). Po zebraniu potrzebnych dowodów organ zobligowany jest zaś do ich całościowej oceny (art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.), a następnie przedstawienia w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W uzasadnieniu prawnym winien zaś wyjaśnić podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.). Mając na uwadze unormowanie z art. 107 § 3 k.p.a. oraz wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania - organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu - organ odwoławczy winien również sporządzić prawidłowe uzasadnienie decyzji. Treść zarówno odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, jak i skargi do WSA wskazuje, że według skarżącej organ podwyższył alimenty zasądzone na syna z kwoty 500 zł do kwoty 1.052 zł. W związku z tym, należy zauważyć, że Sąd Rejonowy w B. w wyroku z dnia [...] sygn. akt [...] zasądził od skarżącej alimenty na rzecz syna w kwocie 500 zł po rozpoznaniu sprawy z powództwa Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w B. Organ odwoławczy winien więc wyjaśnić skarżącej w sposób jasny i zrozumiały kwestię sposobu ustalenia wysokości opłaty za pobyt syna w rodzinie zastępczej i odrębność tej opłaty od alimentów zasądzonych na rzecz syna, płatnych do rąk rodziny zastępczej w osobie jej brata. Brak sporządzenia jasnego i przekonującego uzasadnienia decyzji stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.