IV SA/Wr 630/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA – Lidia Serwiniowska Sędzia WSA – Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi spółki A we W. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obowiązku zapewnienia pracownikom oświetlenia awaryjnego w pomieszczeniach oraz pomieszczeń higieniczno-sanitarnych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w związku z art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez spółkę A od decyzji Inspektora Pracy nr [...] z dnia [...] r. wydanej w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji nr 34, 48, 49, 56, 57, 58, zawartych w nakazie z dnia [...] r. nr [...] w sprawie: 34. Zapewnić przewidziane w dokumentacji projektowej, zgodne z wymaganiami Polskiej Normy, oświetlenie awaryjne w nowych pomieszczeniach hal produkcyjnych 1a, 1b i 1c, umożliwiające bezpieczną ewakuację w przypadku zaniku zasilania oświetlenia podstawowego; 48. Zapewnić dla pracownic zatrudnionych w części produkcyjnej zakładu odpowiedniej wielkości i odpowiednio wyposażone pomieszczenie umywalni, w którym co najmniej jedna umywalka przypadać będzie na każde dziesięć, a przy pracach brudzących i w kontakcie z substancjami szkodliwymi lub zakaźnymi - co najmniej jedna umywalka na każdych pięć pracownic najliczniejszej zmiany; 49. Zapewnić w umywalni dla kobiet zatrudnianych w części produkcyjnej zakładu co najmniej jedną kabinę natryskową na każdych osiem pracownic najliczniejszej zmiany wykonujących prace powodujące zabrudzenie ich ciała; 56. Zapewnić dla pracowników-mężczyzn zatrudnionych w części produkcyjnej zakładu odpowiedniej wielkości i odpowiednio wyposażone pomieszczenie umywalni, w którym co najmniej jedna umywalka przypadać będzie na każde dziesięć, a przy pracach brudzących i w kontakcie z substancjami szkodliwymi lub zakaźnymi - co najmniej jedna umywalka na każdych pięciu pracowników najliczniejszej zmiany; 57. Zapewnić w umywalni dla mężczyzn zatrudnianych w części produkcyjnej zakładu co najmniej jedną kabinę natryskową na każdych ośmiu pracowników najliczniejszej zmiany wykonujących prace powodujące zabrudzenie ich ciała; 58. Usunąć uchybienie polegające na tym, że nie zapewniono, aby w skład zespołu szatni dla mężczyzn zatrudnionych w części produkcyjnej zakładu wchodziły umywalnie łatwo dostępne dla pracowników i zapewniające bezkolizyjny ruch pracowników już umytych i przebranych w odzież własną, Okręgowy Inspektor Pracy we W. postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] r. W toku przeprowadzonego postępowania odwoławczego od decyzji nr [...] z dnia [...] r., wydanej w sprawie odmowy kolejnej prolongaty terminu wykonania decyzji ostatecznych nr 34, 48, 49, 56, 57, 58, zawartych w nakazie Inspektora Pracy z dnia [...] r. nr [...], nakładających na pracodawcę obowiązek zapewnienia oświetlenia awaryjnego w nowych pomieszczeniach hal produkcyjnych oraz odpowiednich pomieszczeń higieniczno-sanitarnych (umywalni i natrysku dla kobiet i mężczyzn), Okręgowy Inspektor Pracy we W. nie stwierdził przesłanek wskazujących na wadliwość decyzji wydanej w trybie art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego przez organ pierwszej instancji. Z ustaleń dokonanych przez Okręgowego Inspektora Pracy wynika, że Inspektor Pracy, na wniosek strony trzykrotnie zmieniał terminy wykonania wymienionych decyzji ostatecznych, a termin wykonania decyzji nr 34 ww. nakazu zmieniany był nawet czterokrotnie, co wykazano pod numerem niniejszej decyzji. Przeprowadzając kolejne postępowanie nadzwyczajne, w związku z wnioskiem strony z dnia 25 lipca 2007 r. o dalszą prolongatę terminu wykonania decyzji ostatecznych nr 34, 48, 49, 50, 55, 56, 57, 58 ww. nakazu, Inspektor Pracy stwierdzając brak argumentów świadczących o słusznym interesie strony, odmówił dalszej prolongaty terminu wykonania tych decyzji. W kolejnym piśmie informującym między innymi o wykonaniu decyzji 50 i 55 ww. nakazu strona wyjaśniła, że pozostałe decyzje zostaną wykonane w miesiącu wrześniu, nie wskazując jednak roku wykonania. Pismo to wysłane zostało pocztą w terminie przewidzianym do wniesienia odwołania, od decyzji nr [...] z dnia [...] r.. Inspektor Pracy, nie znajdując uzasadnienia do rozpatrzenia odwołania w trybie art. 132 k.p.a., przekazał sprawę organowi odwoławczemu. Przedmiotem badanej sprawy przez organ odwoławczy jest merytoryczne rozstrzygnięcie zasadności wydania decyzji nr [...] z dnia [...] r. odmawiającej dalszego przedłużenia terminu wykonania decyzji ostatecznych nr 34, 48, 49, 50, 55, 56, 57 i 58. Zgodnie z ogólną zasadą postępowania, wyrażoną w art. 154 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, tylko wówczas gdy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Okręgowy Inspektor Pracy, rozpatrując wniesione odwołanie, stwierdził, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że istotnie pracodawca wnosząc po raz kolejny o wzruszenie decyzji ostatecznych, nie przedstawił żadnego dowodu świadczącego o słusznym interesie strony lub też interesie społecznym. Również w odwołaniu z dnia 31 sierpnia 2007 r. pracodawca nie wskazał dowodów, potwierdzających, iż niemożliwe było wykonanie decyzji nr 34, 48, 49, 56, 57, 58 w terminie ustalonym przez inspektora pracy. Wnosząc o dalszą zmianę terminu wykonania tych decyzji, pracodawca poinformował jedynie, że rozpoczyna instalowanie oświetlenia awaryjnego w pomieszczeniach hal produkcyjnych, i że: "Z uwagi na trudną sytuacją na rynku z pracownikami branży budowlanej, proszą Pana Inspektora o wyrozumiałość i danie mnie czasu do wykonania wszystkich zaleceń." Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż ochrona trwałości decyzji, określona w art. 16 § 1 k.p.a., powoduje, że uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w k.p.a. lub w ustawach szczególnych. W tej sprawie wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 1999, sygn. akt IV SA 1342/98 wskazując, iż: "Brak dowodów zezwalających na podważenie ustaleń zawartych w decyzjach ostatecznych, którym art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami oraz z 2003 r. Nr 130, poz. 1188) przyznaje cechy trwałości, stanowi negatywną przesłanką do ich wzruszenia." W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona skarżąca nie kwestionuje prawidłowości rozstrzygnięcia Okręgowego Inspektora Pracy w części obejmującej treść obowiązków objętych decyzjami, zarzuca natomiast przedmiotowemu rozstrzygnięciu pominięcie interesu prawnego strony jako przedsiębiorcy, wyrażające się w ustaleniu terminu wykonania tych decyzji bez uwzględnienia realnych możliwości ich wykonania przez skarżącego, pominięcie faktu wykonania większości decyzji, a także trudności finansowych i wykonawczych. W odpowiedzi na skargę, Okręgowy Inspektor Pracy we W. wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej. Zdaniem organu podniesione przez stronę skarżącą argumenty nie stanowią przesłanki wzruszenia decyzji z [...] r. Nie można bowiem uznać za słuszny interes strony, w świetle art. 154 k.p.a., jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją. Skarżąca nie wskazała przy tym na żadne inne okoliczności faktyczne i prawne, które nastąpiły po dniu wydania decyzji, i które stwarzałyby podstawę do uchylenia lub zmiany decyzji w myśl słusznego interesu strony w trybie przewidzianym w art. 154 k.p.a.. W ocenie strony przeciwnej brak jest również podstaw do twierdzenia, że za uchyleniem decyzji ostatecznej z 20 sierpnia 2007 r. przemawia interes społeczny. Interes społeczny w rozumieniu art. 154 k.p.a., nie może sprowadzać się do naruszania przepisów prawa skoro warunkiem dopuszczalności wzruszenia decyzji w trybie art. 154 k.p.a. jest stwierdzenie, że stan prawny powstały wskutek uchylenia lub zmiany decyzji będzie zgodny z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP oraz art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, jak też decyzji dotkniętej wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego, a także decyzji wydanej z naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd uznał, że wydane w sprawie decyzje w niczym nie naruszają obowiązującego prawa. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona. Organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, iż brak jest podstaw do wzruszenia w trybie art. 154 k.p.a. decyzji nr 34, 48, 49, 56, 57, 58, zawartych w nakazie Inspektora Pracy z dnia [...] r. W przedmiotowej sprawie Sąd badał legalność decyzji wydanej w nadzwyczajnym trybie weryfikacji decyzji ostatecznej. Postępowanie prowadzone na podstawie postanowień art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. W wypadku, gdy postępowanie administracyjne prowadzone jest na podstawie art. 154 k.p.a., wyłania się zagadnienie, czy występują przesłanki do ewentualnego wzruszenia ostatecznej decyzji nie tworzącej prawa nabytego dla strony postępowania. Z przepisu § 1 tegoż artykułu wynika, że chodzi tu o dwie przesłanki, które muszą zaistnieć kumulatywnie. Po pierwsze, musi to być decyzja, która nie kreuje prawa nabytego dla strony postępowania. Po drugie zaś - za wzruszeniem tej decyzji ma przemawiać wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes samej strony. Zwrócić też trzeba uwagę na okoliczność, że organ administracji stosuje art. 154 k.p.a. według swego swobodnego uznania, co wynika z użycia w nim zwrotu "może". Dodatkowo trzeba jeszcze zauważyć, że z art. 154 § 1 k.p.a. wynika, iż możliwość wzruszenia decyzji wchodzi w rachubę, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zastosowanie przez ustawodawcę spójnika "lub" oznacza, że wystarczające są racje interesu społecznego bądź też jedynie wzgląd na słuszny interes strony. Wymagania interesu społecznego lub słusznego, a więc kwalifikowanego, interesu strony powinny być ustalone w danej sprawie i muszą nabrać konkretnej treści, wynikającej ze stanu faktycznego i prawnego sprawy (tak NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 lipca 1999 r., I SA 1699/98 - nie publik.). Sąd podziela stanowisko organów administracji, że za wzruszeniem decyzji zawartych w nakazie Inspektora Pracy z dnia [...] r., w trybie art. 154 k.p.a., nie przemawiał zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony. Uznanie interesu strony za słuszny powinno bowiem wynikać z obiektywnej oceny sytuacji, a nie z własnego przekonania strony opartego na poczuciu krzywdy, nierówności czy nie rozumienia przez organ trudnej sytuacji faktycznej (por. wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1744/96, niepubl.). Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pokazuje, że skarżąca wnosząc po raz kolejny o wzruszenie decyzji ostatecznych (pismo z dnia 25 lipca 2007 r.), nie przedstawiła żadnego dowodu świadczącego o słusznym interesie strony mogącym stanowić przesłankę weryfikacji decyzji ostatecznej. Podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez zaskarżoną decyzję interesu prawnego skarżącej jako przedsiębiorcy nie stanowi wystarczającej podstawy jej usunięcia z obrotu prawnego ze względu na słuszny interes strony. Interes prawny strony powinien być rozumiany jako zobiektywizowana, realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Przesłanki uzasadniające uchylenie lub zmianę decyzji z powodu naruszenia interesu strony muszą mieć charakter konkretny, a nie abstrakcyjny. W ocenie Sądu, organ odmawiając kolejnej zmiany (przedłużenia) terminu wykonania decyzji ostatecznych nr 34, 48, 49, 56, 57, 58, zawartych w nakazie z dnia [...] r. nakładających na pracodawcę obowiązek zapewnienia oświetlenia awaryjnego w nowych pomieszczeniach hal produkcyjnych oraz odpowiednich pomieszczeń higieniczno-sanitarnych (umywalni i natrysku dla kobiet i mężczyzn), prawidłowo uznał, iż za uchyleniem (zmianą) decyzji nie przemawia również interes społeczny. Interes społeczny w rozumieniu art. 154 k.p.a., nie może bowiem sprowadzać się do naruszania przepisów prawa skoro warunkiem dopuszczalności wzruszenia decyzji w trybie art. 154 k.p.a. jest stwierdzenie, że stan prawny powstały wskutek uchylenia lub zmiany decyzji będzie zgodny z prawem. Sąd zwraca uwagę, że zadaniem organów inspekcji pracy jest nadzór i kontrola przestrzegania prawa pracy, a w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy (art. 1 ustawy z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy - tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 124, poz. 1362 z późn. zm.). Dostrzeżenie przez organy inspekcji pracy naruszenia przez pracodawcę przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy obliguje te organy do decyzyjnego nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie (art. 9 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy). Każdy obywatel, zgodnie z art. 66 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ma bowiem prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, a sposób realizacji tego prawa oraz obowiązki pracodawcy w tym zakresie określa ustawa. Obowiązki pracodawcy w dziedzinie ochrony pracy wynikają z przepisów prawa, z zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz z osiągnięć nauki i techniki, o czym mowa w postanowieniach art. 207 Kodeksu pracy. Z treści tego przepisu wynika norma nakazująca pracodawcy chronić zdrowie i życie pracowników poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności pracodawca jest zobowiązany m. in. organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Przy okazji należy zauważyć, że na pracodawcy spoczywa odpowiedzialność za ewentualną szkodę wynikłą z naruszenia przezeń obowiązku zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Skoro zatem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).