IV SA/Wr 632/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie sędzia WSA Lidia Serwiniowska, sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi Z. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia umarzającego postępowanie wszczęte wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpatrzeniu wniosku Z. R. (dalej: skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w pierwszej instancji postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] maja 2014 r. ([...]), odmawiającym wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. ([...]), umarzającego postępowanie wszczęte wezwaniem skarżącego do usunięcia naruszenia prawa, dotyczącym niezałatwienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. podania z dnia 14 stycznia 2014 r. "o ponowne rozpatrzenie sprawy wywołanej postanowieniem SKO z dnia [...] grudnia 2013 r., w którym Kolegium stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] maja 2012 r.", na podstawie art, 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 144 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. ([...]), Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 61a k.p.a. po zapoznaniu się z wnioskiem skarżącego, odmówiło wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2014 r. ([...]), umarzającego postępowanie wszczęte wezwaniem skarżącego do usunięcia naruszenia prawa, dotyczącym niezałatwienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze podania z dnia 14 stycznia 2014 r. "o ponowne rozpatrzenie sprawy wywołanej postanowieniem SKO z dnia [...] grudnia 2013 r. w którym Kolegium stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] maja 2012 r." W dniu 23 czerwca 2014 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w pierwszej instancji postanowieniem Kolegium z dnia [...] maja 2014 r., [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zważyło, co następuje: Zgodnie z art. 126 k.p.a., do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art, 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa wart. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. Według art. 157 § 2, w związku z art. 126 k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia, na które przysługuje zażalenie, wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie zaś do art. 61 a § 1 k.p.a., gdy żądanie o wszczęcie postępowania administracyjnego (w tym nieważnościowego) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania służy zażalenie (art. 61a § 2 k.p.a.); w przypadku, gdy postanowienie - na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. - wyda samorządowe kolegium odwoławcze - wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie zatem z art. 61a § 1 k.p.a., wszczęcie - na wniosek - postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji publicznej, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące jego dopuszczalność. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca nie określił co należy rozumieć pod sformułowaniem "z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte". Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie utrwalony jest jednak pogląd, zgodnie z którym odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego może mieć miejsce, gdy wystąpi niedopuszczalność wszczęcia takiego postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. Przesłanką przedmiotową, która stanowi podstawę do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie nieważności postanowienia, jest brak możliwości zaskarżenia postanowienia zażaleniem. Postanowienie z dnia [...] kwietnia 2014 r. ([...]), którego stwierdzenia nieważności żąda skarżący, zostało wydane na podstawie art. 37 § 1 i art. 105 § 1, w związku z art. 126 k.p.a. Na postanowienie to nie przysługuje zażalenie, a zatem niedopuszczalnym jest wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności tego aktu administracyjnego. "[...] zgodnie z przepisem art. 126 k.p.a. nie można wszcząć postępowania i stwierdzić nieważności postanowień, od których nie przysługuje zażalenie. Co więcej, wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowego postanowienia stanowiło by rażące naruszenie art. 126 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący podniósł, że odmowa postępowania jest bezzasadna i prowadzi do rażącego naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało argumentacje wydaną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie nie narusza powszechnie obowiązujących przepisów prawa, a sądowa kontrola postanowień administracyjnych odnosi się jedynie do sfery ich legalności (por.: art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.; art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – p.p.s.a.). Przepisy postępowania administracyjnego, odnoszące się do stwierdzenia nieważności decyzji czy postanowienia, nie regulują kwestii odmowy wszczęcia tego rodzaju postępowania. O odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego stanowi natomiast art. 61a § 1 k.p.a., w brzmieniu: gdy żądanie, o jakim mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustawodawca określił zatem dwie podstawy odmowy wszczęcia postępowania: brak przymiotu strony odniesiony do podmiotu wnoszącego określone żądanie i inne uzasadnione przyczyny. Skarżący jest stroną tego postępowania więc z przyczyn ściśle jego dotyczących odmowa wszczęcia postępowania nie mogła nastąpić. Druga z przesłanek odmowy sprowadza się natomiast do tego czy jest to przyczyna uzasadniona okolicznościami istniejącymi poza tym podmiotem. Jest to więc kwestia leżąca w sferze ocen organu administracyjnego choć zaistnienie takiej/takich okoliczności skutkuje odmową wszczęcia postępowania administracyjnego."). Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie zauważyło, że skoro postanowienie z dnia 9 kwietnia 2014 r. wydano na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. i art. 105 § 1, w związku z art. 126 k.p.a. i nie przysługuje na nie zażalenie, to tym samym niedopuszczalna była weryfikacja tego postanowienia na zasadach przewidzianych dla stwierdzenia nieważności decyzji (por. art. 126 k.p.a.). Zatem Kolegium nie miało więc innej możliwości, niż wydanie postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium odwoławczego z dnia [...] maja 2014 r. ([...]) odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie twierdzenia nieważności niezaskarżalnego postanowienia. W konsekwencji należy zgodzić się z konstatacją organu, że okoliczności sprawy, jak i przepisy prawa uniemożliwiają wszczęcia postępowania w rozpatrywanej sprawie. To z kolei stanowi o zasadności zastosowania w sprawie art. 61 a § 1 k.p.a. i wydania na jego podstawie, postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego. W związku z tym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.