IV SA/Wr 633/04
WyrokWSA we Wrocławiu2006-02-23
Skład orzekający: Lidia Serwiniowska, Marcin Miemiec, Wanda Wiatkowska-Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zawiesił postępowanie administracyjne na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 KPA, gdy rozpatrzenie sprawy zależało od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd, mimo braku wykazania związku przyczynowego między tymi postępowaniami?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może zawiesić postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 KPA, jeśli nie wykaże istnienia związku przyczynowego między rozstrzyganą sprawą administracyjną a zagadnieniem wstępnym, które ma rozstrzygnąć inny organ lub sąd. Samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na sprawę administracyjną, nie jest wystarczające do zawieszenia postępowania, jeśli możliwe jest merytoryczne rozpatrzenie sprawy administracyjnej bez oczekiwania na rozstrzygnięcie prejudycjalne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarżącej Z. M., która początkowo uzyskała status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku. Następnie organy orzekały o utracie tego statusu i prawa do zasiłku. Po wznowieniu postępowania, organ I instancji uchylił wcześniejsze decyzje i odmówił uznania skarżącej za osobę bezrobotną, powołując się na nowe okoliczności dotyczące podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Wojewoda uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Następnie Starosta zawiesił postępowanie, uznając, że rozpatrzenie sprawy zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd Okręgowy w związku z odwołaniem skarżącej od decyzji KRUS. Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie o zawieszeniu. WSA uchylił postanowienie o zawieszeniu, uznając, że organy nie wykazały związku przyczynowego między postępowaniem administracyjnym a postępowaniem sądowym.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody D. oraz poprzedzające je postanowienie Starosty Powiatu Ś.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 23 lutego 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA: Lidia Serwiniowska Sędziowie : Sędzia WSA: Marcin Miemiec Sędzia WSA: Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Protokolant: Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]roku Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą
W dniu [...]r. Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w Ś. z upoważnienia Starosty na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 23 ust. 1 i 2 oraz art. 6 pkt 6 lit. a i b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz. U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 z późn. zm.) oraz na podstawie art. 104 k.p.a., wydał decyzję [...], którą orzekł o uznaniu skarżącej Z. M. z dniem [...]r. za osobę bezrobotną i przyznał jej prawo do zasiłku od dnia [...]r. w wysokości [...]zł miesięcznie.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]w/w organ orzekł o utracie przez skarżącą prawa do zasiłku z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania.
Następnie decyzją z dnia [...]r. Nr [...]orzeczono, iż skarżąca z dniem [...] r. utraciła status osoby bezrobotnej., albowiem jak wynikało z dokumentów skarżąca podjęła zatrudnienie.
Kolejną decyzją z dnia [...]r. Nr [...]organ administracji uznał skarżącą z dniem [...]r. za osobę bezrobotną i przyznał prawo do zasiłku od dnia [...]r.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]orzeczono, iż z dniem [...]r. skarżąca utraciła prawo do zasiłku z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania.
Postanowieniem Nr [...]z dnia [...]r. organ administracji na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 § 1, art. 150 § 1, art. 73 § 1 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie uznania skarżącej z dniem [...]r. za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...]r., zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...]r. Nr [...]oraz utraty przez skarżącą prawa do zasiłku od dnia [...]r. z tytułu maksymalnego okresu jego pobierania, zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...]r. Nr [...].
Kolejna decyzja Nr [...]w przedmiotowej sprawie została wydana przez Starostę Powiatu Ś. w dniu [...]r. na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 6 pkt 15 lit a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 z późn. zm.) oraz art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2, art. 73 § 1 k.p.a. po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...] r., którą postanowiono uchylić decyzję ostateczną z dnia [...]r. nr [...]w sprawie uznania skarżącej z dniem [...] r. za osobę bezrobotną i przyznano prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] r. oraz uchylić decyzję ostateczną z dnia [...]r. Nr [...] w sprawie utraty przez skarżącą prawa do zasiłku od dnia [...]r. z tytułu maksymalnego okresu jego pobierania. Ponadto odmówiono uznania Z. M. z dniem [...]r. za osobę bezrobotną.
Wojewoda D. w dniu [...]r. na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity z 2003 r. Dz. U. Nr 58, poz. 514 ze zm.) oraz art. 138 § 2 k.p.a., wydał decyzję Nr [...], którą uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...]r. oraz postanowienie z dnia [...]r. i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia.
Starosta Ś. w dniu [...]r. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4, art. 101, art. 141 w zw. z art. 103 k.p.a., wydał postanowienie Nr [...], którym zawiesił z urzędu postępowanie o ponowne rozpatrzenie sprawy Z. M. po uchyleniu przez Wojewodę D. decyzji z dnia [...] r. Nr [...]decyzji Starosty Powiatu z dnia [...]r. Nr [...], w której po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...], postanowiono uchylić ostateczne decyzje Starosty Powiatu w Ś. z dnia [...]r. Nr [...], w sprawie uznania skarżącej z dniem [...]r. za osobę bezrobotną i przyznania jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...]r. oraz z dnia [...]r. Nr [...]w sprawie utraty przez skarżącą prawa do zasiłku od dnia [...]r. z tytułu maksymalnego okresu jego pobierania i odmowy uznania jej z dniem [...]r. za osobę bezrobotną.
W uzasadnieniu podano, iż na podstawie dokumentacji ustalono, że w dniu [...] r. Z. M. zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w Ś. celem rejestracji, decyzją Starosty z dnia [...]r. Nr [...]orzeczono o uznaniu skarżącej z dniem [...]r. za osobę bezrobotna i przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...]r. Następnie decyzją Starosty Powiatu w Ś. z dnia [...]r. Nr [...]orzeczono o utracie prawa do zasiłku od dnia [...] r. z tytułu maksymalnego okresu jego pobierania.
W dniu [...]r. skarżąca przedłożyła w Urzędzie Pracy decyzje z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, iż została ona zgłoszona z mocy ustawy na podstawie art. 7.16 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) do ubezpieczenia społecznego rolników od dnia [...]r.
W związku z powyższym Powiatowy Urząd Pracy decyzją z dnia [...]r. Nr [...], postanowił uchylić ostateczne decyzje Starosty Powiatu w Ś. z dnia [...]r. w sprawie uznania skarżącej z dniem [...]r. za osobę bezrobotną i przyznania jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...]r. oraz z dnia [...]r. w sprawie utraty przez skarżącą prawa do zasiłku od dnia [...]r. z tytułu maksymalnego okresu jego pobierania i odmówić uznania jej z dniem [...]r. za osobę bezrobotną.
Od powyższej decyzji Z. M. w dniu [...]r. złożyła odwołanie do Wojewody D..
Wojewoda D. decyzją Nr [...]z dnia [...]r. uchylił zaskarżoną decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia.
W toku postępowania odwoławczego pełnomocnik skarżącej zarzucił, iż "decyzja KRUS w zakresie ubezpieczeń społecznych narusza prawo. W celu przeprowadzenia postępowania administracyjnego dnia [...]r. zostało przesłane do skarżącej wezwanie, w którym poproszono o stawienie się w Urzędzie Pracy w dniu [...]r. Z. M. oświadczyła wówczas, że zaskarżyła decyzję KRUS z dnia [...]r.".
Na dowód tego przedłożyła odwołanie złożone przez jej pełnomocnika do Sądu Okręgowego – Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych za pośrednictwem KRUS w Ś. od powyższej decyzji.
W końcowej części uzasadnienia postanowienia organ wskazał, że na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 w/w ustawy organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Wojewoda D. w dniu [...]r. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4, art. 101, art. 123, art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 k.p.a. po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej na postanowienie Starosty Powiatu Ś. z dnia [...]r., wydał postanowienie Nr [...], którym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia podał, iż na podstawie akt ustalono, iż w dniu [...]r. Z. M. zgłosiła się do powiatowego Urzędu pracy w Ś. celem rejestracji, przedstawiła świadectwa pracy za okres od dnia [...]r. do dnia [...] r., od dnia [...]r. do dnia [...]r., od dnia [...]r. do dnia [...]r. oraz od dnia [...] r. do dnia [...]r. , akt notarialny Repertorium A, Nr [...]dotyczący umowy darowizny działki siedliskowej, nieruchomości rolnych bez zabudowań o powierzchni [...]ha i [...]ha, dokonanej na rzecz męża skarżącej , a także zaświadczenie ZUS, o korzystaniu z zasiłku macierzyńskiego po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego w okresie od dnia [...] r. do dnia [...]r., w którym określono, że podstawą do naliczenia była kwota brutto [...]zł, oświadczyła między innymi, że nie podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej [...] ha przeliczeniowe lub stanowiący dział specjalny produkcji rolnej w rozumieniu przepisów podatkowych, udokumentowała łączny okres uprawniający do zasiłku wynoszący [...] lat, [...] miesiąc oraz [...] dni i decyzja Starosty powiatu w Ś. z dnia [...]r. Nr [...], orzeczono o uznaniu jej z dniem [...]r. za osobę bezrobotna i przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...]r. w wysokości [...]zł miesięcznie, podlegającej waloryzacji na zasadach ustawowych.
Następnie decyzją Starosty Powiatu w Ś. z dnia [...]r., nr [...], orzeczono o utracie przez Z. M. prawa do zasiłku od dnia [...]r., z tytułu maksymalnego okresu jego pobierania.
W dniu [...]r. Z. M. przedłożyła w Urzędzie Pracy decyzje Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego:
- z dnia [...]r., [...], w której stwierdzono podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników i obowiązek opłacania składki na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie oraz ubezpieczenie emerytalno - rentowe dla skarżącej od dnia [...]r, tj. od [...]r, w uzasadnieniu podając, że małżonek rolnika podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy, jeżeli nie podlega innemu ubezpieczeniu i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty; objęto ubezpieczeniem na podstawie zaświadczenia ZUS, z dnia [...]r., a ubezpieczenie z okresem wstecznym wiąże się z koniecznością uregulowania zaległych składek wraz z odsetkami,
- z dnia [...]r., [...], w której stwierdzono ostanie ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz ubezpieczenia emerytalno-rentowego dla Z. M. od dnia [...]r, w związku z ustaniem okoliczności warunkujących podleganie ubezpieczeniu z mocy ustawy, tj. na podstawie decyzji Starostwa Powiatowego w Ś., z dnia [...] r. oraz z dnia [...]r., [...], w której stwierdzono podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników i obowiązek opłacania składki na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie oraz ubezpieczenie emerytalno - rentowe dla Z. M. od dnia [...]r, tj. od [...]r., w uzasadnieniu podając, że objęto ubezpieczeniem na podstawie decyzji Starostwa Powiatowego w Ś., z dnia [...]r.
W związku z tym organ I instancji w dniu [...]r. wydał postanowienie o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie uznania skarżącej z dniem [...]r. za osobę bezrobotną i przyznania jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych od [...]r.r zakończonej decyzją Starosty Powiatu w Ś. z dnia [...]r., nr [...]oraz w sprawie utraty przez Z. M. prawa do zasiłku od dnia [...]r. z tytułu maksymalnego okresu jego pobierania, zakończonej decyzją ostateczną Starosty Powiatu w Ś., z dnia [...]r., nr [...], w podstawie prawnej powołując art. 145 § 1pkt5,art. 147, art. 149 §l, art. 150 §1 oraz art. 73 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, które doręczył stronie w dniu [...]r., a następnie w dniu [...]r. wydał i wysłał stronie decyzję, w której w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., orzekł o uchyleniu ostatecznych decyzji Starosty Powiatu w Ś. z dnia [...]r., nr [...], w sprawie uznania Z. M. z dniem [...]r. za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od [...]r. i z dnia [...]r., nr [...], w sprawie utraty przez skarżącą prawa do zasiłku od dnia [...]r. z tytułu maksymalnego okresu jego pobierania oraz odmówiono uznania Z. M. z dniem [...]r. za osobę bezrobotną.
W uzasadnieniu podano, że w dniu [...]r. Z. M. zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w Ś. celem rejestracji, decyzją Starosty Powiatu w Ś. z dnia [...]r., nr [...], orzeczono o uznaniu Z. M. z dniem [...]r. za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od [...]r, decyzją Starosty Powiatu w Ś. z dnia [...]r, nr [...], orzeczono o utracie przez Z. M.l prawa do zasiłku od dnia .r., z tytułu maksymalnego okresu jego pobierania, w dniu [...]r. Z. M. przedłożyła w Urzędzie Pracy decyzję z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, iż została ona zgłoszona z mocy ustawy na podstawie art. 7,16 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 199%. Nr 7, poz. 25 ze zm ) do ubezpieczenia społecznego rolników od dnia [...]r., organ I instancji uznał, że jest to nowa okoliczność faktyczna, istniejąca w dniu wydana decyzji, istotna dla sprawy i stanowiąca podstawę do jej uchylenia.
Organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zacytował treść art. 2 ust 1 pkt 2 lit d i art. 13 ust. 3 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałania bezrobociu oraz art. 151 § 1 pkt 2 Kpa.
W odwołaniu od tej decyzji Z. M., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie wznowienia postępowania, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty Powiatu Ś. z dnia [...]r.,nr [...], w uzasadnieniu podnosząc, iż wznowienie postępowania nastąpiło z rażącym naruszeniem przepisu art. 145 § 1 pkt 5 kpa, co - zdaniem pełnomocnika strony – rzutuje z kolei na nieważność decyzji.
Zdaniem pełnomocnika skarżącej:
organ decyzyjny bezzasadnie wskazał, iż wznowił postępowanie z uwagi na pojawienie się nowej, istotnej okoliczności, a to wobec uzyskania informacji o podleganiu skarżącej ubezpieczeniu społecznemu rolników,
wbrew twierdzeniom, informacja o tym, że mąż ma gospodarstwo rolne była znana organowi w dniu wydania decyzji z dnia [...]r. Nr [...]i Nr [...],
- odpis aktu notarialnego Repertorium A Nr [...], znajdował się wówczas w aktach sprawy i wskazana przez organ okoliczność wznowienia postępowania nie była zatem okolicznością nową to jest wcześniej nieznaną i nie mogła stanowić podstawy wznowienia postępowania.
Zdaniem pełnomocnika strony akt notarialny, z którego wynikało, że mąż skarżącej jest właścicielem gospodarstwa rolnego znajdował się w aktach skarżącej zanim wydano decyzję z dnia [...]r., nr [...]oraz nr [...]i faktu powyższego me można traktować jako okoliczności nowej -wcześniej organowi nieznanej; organ decyzyjny znał stan faktyczny zanim wydał decyzję przyznającą status bezrobotnego z prawem do zasiłku.
Pełnomocnik strony podnosi, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z kwalifikowanych wad, w tym w szczególności wada określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.pa. i zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem wymienionego art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, jest to rażące naruszenie prawa, a rozstrzygnięcie zawarte w decyzji, dotyczące praw lub obowiązków strony postępowania, zostało ukształtowane sprzecznie z przesłankami wprost określonymi w tym przepisie prawa. Na marginesie pełnomocnik wskazał, że decyzja KRUS w zakresie ubezpieczenia społecznego rażąco narusza prawo.
Zgodnie z uchyloną decyzją Starosty skarżąca uzyskała status bezrobotnego z dniem [...]r., z tym dniem podlegała ubezpieczeniu społecznemu na podstawie art. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie mogła więc być "ujęta" ubezpieczeniem społecznym rolników z mocy ustawy. Zdaniem pełnomocnika wydana przez Starostę decyzja rażąco naruszała prawo, co uzasadniałoby stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, nadto pełnomocnik skarżącej wskazuje, że rażąco naruszono jej prawa w postępowaniu administracyjnym, nie umożliwiono jej czynnego udziału w toczącym się postępowaniu i naruszono tym podstawową zasadę postępowania wyrażoną w art. 10 Kpa.
Rozpatrując sprawę organ II instancji, w decyzji z dnia [...]r, uznał, że odwołanie jest uzasadnione wskazując, iż:
- Przesłanki do wznowienia postępowania określają przepisy art. 145 § 1 oraz art 145a § 1 Kpa i organ II instancji nie podziela stanowiska organu I instancji, że w przypadku skarżącej zaistniały przesłanki określone w art. 145 § ł pkt 5 Kpa, bo "nową okolicznością faktyczną istniejącą w dniu wydania decyzji istotną dla sprawy i stanowiącą podstawę do jej uchylenia" był fakt - jak podano w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...]r, iż: "W dniu [...]r Z. M. przedłożyła do tut. Urzędu decyzję z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, iż została ona zgłoszona do ubezpieczenia społecznego rolników od dnia [...] r." czy też fakt, jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż "W dniu [...] r. skarżąca przedłożyła w tut. Urzędzie decyzje z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, iż Z. M. została zgłoszona z mocy ustawy na podstawie art. 7, 16 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U z 1998 r., Nr 7 poz. 25 ze zm.) do ubezpieczenia społecznego rolników od dnia [...]r."
oraz, że zaistniała przesłanka, po wznowieniu postępowania, do wydania decyzji w trybie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § ł pkt 2 Kpa, uchylającej decyzje dotychczasowe z dnia [...]r. i z dnia [...]r. oraz zważywszy na treść art. 2 ust 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, do wydania rozstrzygnięcia o odmowie uznania skarżącej z dniem [...]r. za osobę bezrobotną.
- Wznowienie postępowania jest instytucja procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli wydana ona została w postępowaniu dotkniętym kwalifikowana wadą wymieniona enumeratywnie w art. 145 § 1Kpa.
- O wznowieniu zaś postępowania organ orzeka w firmie postanowienia /art 149 § 1 Kpa/, które musi być doręczone stronie w celu umożliwienia jej obrony we wskazanym postępowaniu.
- Postanowienie to dopiero otwiera postępowanie, którego przedmiotem jest zbadanie sprawy zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, z zapewnieniem stronie czynnego udziału - czy występują przyczyny wznowienia postępowania oraz rozstrzygnięcie istoty sprawy administracyjnej /art. 149 §2 Kpa/.
- zdaniem organu II instancji, organ I instancji orzekając w sprawie nie rozważył w sposób dostateczny, czy i która z przesłanek powołanego powyżej przepisu prawa wystąpiła – ta okoliczność wymaga rozważenia, aby prawidłowo przyjąć czy istnieją w ogóle podstawy do wznowienia postępowania, a w szczególności na podstawie wskazanego przepisu.
Organ odwoławczy zgodził się z pełnomocnikiem skarżącej, że odpis aktu notarialnego Repertorium A Nr [...], z którego wynika, że mąż skarżącej jest właścicielem gospodarstwa rolnego znajdował się w aktach sprawy, zanim wydano decyzję z dnia [...]r., ale ta okoliczność nie została wskazana ani w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ani w postanowieniu jako okoliczność nowa, stanowiąca przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Ponadto wskazano, iż okoliczność, czy organ decyzyjny w pełni znal stan faktyczny zanim wydał decyzje przyznającą status bezrobotnego z prawem do zasiłku i czy dysponował wszystkimi, istniejącymi, istotnymi dowodami wymaga rozważenia. Przy tym zauważył, iż w aktach sprawy nie ma zaświadczenia, powołanego w decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] r., Nr [...], w której wskazano, iż objęto ubezpieczeniem na podstawie zaświadczenia ZUS z dnia [...]r., a organ II instancji nie mając dostępu do tego dokumentu, nie mógł jej ocenić, czy był istotny dla sprawy, czy też nie, a bezsprzecznie istniał on w dniu wydania decyzji z dnia [...]r. i z dnia [...]r..
Ponadto dodano, iż w toku prowadzonego postępowania odwoławczego, pełnomocnik skarżącej zarzucił, ze decyzja KRUS w zakresie ubezpieczeń społecznych rażąco narusza prawo. W tej sytuacji należałoby ustalić, czy strona samodzielnie, czy też reprezentowana przez pełnomocnika ubiegała się o zmianę decyzji KRUS - czy odwołała się od niej, czy też podjęła inne kroki w celu wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego, a jeżeli kroki takie zostały podjęte, bądź ewentualnie zostaną podjęte, to należałoby rozważyć potrzebę zawieszenia postępowania na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Zdaniem organu, nie ulega wątpliwości, że przy rozpatrywaniu sprawy czynny udział skarżącej i jej pełnomocnika powinien zostać zapewniony w toczącym się postępowaniu administracyjnym.
W decyzji organu odwoławczego stwierdzono, że sprawa skarżącej nie została prawidłowo rozpatrzona i dlatego orzeczono jak w sentencji nakazując przy ponownym rozpatrywaniu sprawy ustalenie, kiedy skarżąca została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego, albowiem w decyzji KRUS podano jedynie, że objęto skarżącą ubezpieczeniem wstecz.
Po otrzymaniu decyzji Wojewody D., organ I instancji pismem z dnia [...]r. wezwał skarżącą, celem zgłoszenia się do powiatowego Urzędu Pracy w Ś., w dniu [...]r. w sprawie wyjaśnienia :"odnośnie decyzji Wojewody D.".
Skarżąca oświadczyła, iż wniosek dotyczący jej ubezpieczenia w KRUS złożyła w dniu [...]r., oświadczył również, że zaskarżyła decyzję KRUS z dnia [...]r. dotyczącą jej ubezpieczenia w okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r.
Pełnomocnik skarżącej oświadczył, że uczestniczył w czynnościach w dniu [...]r. i prosi o zawiadomienie jego w przyszłość o podejmowanych czynnościach i doręczenie, oprócz doręczenia skarżącej, również jemu wysyłanej korespondencji.
Po uzyskaniu wyjaśnień od strony i jej pełnomocnika, podjęto w dniu [...]r., zaskarżone postanowienie, w którym postanowiono zawiesić, z urzędu, postępowanie "o ponowne rozpatrzenie sprawy Z. M. po uchyleniu przez Wojewodę D. decyzją z dnia [...]r. Nr [...]decyzji Starosty Powiatu z dnia [...]r. - znak: [...], w której po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...]r. znak: [...], postanowiono uchylić ostateczne decyzje Starosty Powiatu w Ś. z dnia [...]r. nr [...], w sprawie uznania Z. M. z dniem [...]r. za osobę bezrobotną i przyznania jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych od [...]r. oraz z dnia [...]r, nr [...], w sprawie utraty przez Z. M. prawa do zasiłku od dnia [...]. z tytułu maksymalnego okresu jego pobierania i odmowy uznania skarżącej z dniem [...]r. za osobę bezrobotną".
W uzasadnieniu podając, że w dniu [...]r Z. M. zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w Ś. celem rejestracji, decyzją Starosty Powiatu w Ś. z dnia [...]r., nr [...], orzeczono o uznaniu Z. M. z dniem [...]r. za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...]r., decyzją Starosty Powiatu w Ś. z dnia [...]r, Nr [...], orzeczono o utracie przez Z. M. prawa do zasiłku od dnia [...]r., z tytułu maksymalnego okresu jego pobierania, w dniu [...]r. Z. M.l przedłożyła w Urzędzie Pracy decyzję z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, iż została ona zgłoszona z mocy ustawy na podstawie art. 7, 16 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) do ubezpieczenia społecznego rolników od dnia [...]r.
W związku z powyższym, decyzją z dnia [...]r. organ I instancji postanowił uchylić ostateczne decyzje Starosty Powiatu w Ś. z dnia [...]r. , nr [...], w sprawie uznania Z. M. z dniem [...]r. za osobę bezrobotną i przyznania jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] r. oraz z dnia [...]r. nr [...]w sprawie utraty przez Z. M. prawa do zasiłku od dnia [...]r. z tytułu maksymalnego okresu jego pobierania i odmówić uznania Z. M. z dniem [...] r.. za osobę bezrobotną.
Od tej decyzji Z. M. w dniu [...]r. złożyła odwołanie do Wojewody D., Wojewoda D. decyzją [...], z dnia [...]r. uchylił zaskarżoną decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia.
W toku postępowania odwoławczego pełnomocnik skarżącej zarzucił, że decyzja KRUS w zakresie ubezpieczeń społecznych narusza prawo. W celu przeprowadzenia postępowania administracyjnego dnia [...]r. zostało przesłane do Z. M. wezwanie, w którym poproszono o stawienie się w Urzędzie Pracy w dniu [...]r., Z. M. oświadczyła wówczas, że "zaskarżyła decyzję KRUS z dnia [...]r".
Na dowód tego przedłożyła odwołanie złożone przez jej pełnomocnika do Sądu Okręgowego - Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych za pośrednictwem KRUS w Ś. od powyższej decyzji.
Organ I instancji powołując art. 97 § 1 pkt 4 kpa wskazał, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd Okręgowy w Ś..
W zażaleniu na postanowienie, występując w imieniu skarżącej, pełnomocnik, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w uzasadnieniu podając, że postanowieniem z dnia [...]r. Starosta Ś. zawiesił postępowanie o ponowne rozpoznanie sprawy Z. M. uznając, iż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd. Pełnomocnik skarżącej podał, że jako podstawę prawną tego orzeczenia organ prowadzący to postępowanie powołał przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa, według tego przepisu organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jest to jedna z obligatoryjnych podstaw zawieszenia postępowania, zatem w razie jej wystąpienia organ prowadzący postępowanie obowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie. Zagadnienie wstępne w rozumieniu tego przepisu to okoliczność warunkująca (bądź jeden z warunków) rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, przy czym ocena tego zagadnienia należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu niż ten przed, którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego prejudycjalnego przez inny organ lub sąd, wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe, musi więc istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne.
Zdaniem pełnomocnika strony, biorąc pod uwagę niniejszą sprawę oraz sprawę zawisłą przed sądem a dotyczącą odwołania od decyzji KRUS, o objęciu ubezpieczeniu społecznemu rolników, stwierdzić należy, iż pomiędzy nimi brak jest związku przyczynowego uzasadniającego zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Pełnomocnik strony uważa, że organ rozstrzygający niezasadnie zawiesił postępowanie uznając, iż zachodzi konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego - tj. rozstrzygnięcia przez Sąd odwołania skarżącej od decyzji KRUS o objęciu ubezpieczeniem społecznym rolników, nawet samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, rozstrzygnięcie sądu nie ma znaczenia, a wydanie decyzji odnośne statusu osoby bezrobotnej
I zasiłku dla bezrobotnych jest możliwe i konieczne bez oczekiwania na owo orzeczenie sądu. W związku z tym, zdaniem pełnomocnika strony, zawieszenie tego postępowania należy uznać za całkowicie nieuzasadnione i dla strony krzywdzące.
Ponadto pełnomocnik skarżącej stwierdził, że zgodnie z art. 12 kpa organ administracji powinien działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia, ewentualne odstępstwa od tej zasady powinny być podyktowane szczególnymi względami i wynikać z obowiązujących przepisów prawa , natomiast art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. zdaniem pełnomocnika skarżącej, nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem jej załatwienie jest możliwe bez oczekiwania na rozstrzygniecie sądu. Pełnomocnik skarżącej uważa, że zebrana w postępowaniu dokumentacja, niewątpliwie, pozwała na prawidłowe, pod względem prawnym, rozstrzygnięcie sprawy oraz wskazuje, iż decyzja KRUS jest całkowicie bezpodstawna i rażąco narusza przepisy prawa w związku z czym nie może się ostać - wydając decyzje o objęciu ubezpieczeniem społecznym rolników KRUS, w sposób nieuzasadniony, ingerował w ustalona sytuacje skarżącej, która zgodnie z obowiązującym prawem została uznana za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku i biorąc wskazane powyżej argumenty pod uwagę, pełnomocnik skarżącej podkreślił, że organ powinien zgodnie z art. 12 k.p.a. rozpoznać niniejszą sprawę wnikliwie i szybko bez nieuzasadnionej zwłoki, a postanowienie o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. należy uznać za nieuzasadnione.
Zdaniem Wojewody D., wyrażonym w postanowieniu z dnia [...]r. Nr [...], zażalenie skarżącej na postanowienie z dnia [...]r. Nr [...]jest bezzasadne.
Zgodnie z art 97 § 1 pkt 4 Kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Zagadnieniem wstępnym (kwestią prejudycjalną), w rozumieniu wyż. cyt. przepisu, jest okoliczność warunkująca zarówno rozpatrzenie sprawy jak i jej merytoryczne rozstrzygnięcie (wydanie decyzji) w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, a ocena tego zagadnienia należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie lub do sądu.
Zdaniem organu II instancji, takim zagadnieniem jest kwestia rozpatrzenia przez Sąd Okręgowy -Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odwołania od decyzji KRUS, z dnia [...]r. i nie sposób zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącej, że pomiędzy tym zagadnieniem, a możliwością rozpatrzenia sprawy brak jest związku przyczynowego, bo niewątpliwie dla rozpatrzenia i prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy Z. M. rozstrzygnięcie Sądu jest istotne w związku z czym zawieszenie postępowania było nie tylko dopuszczalne, ale i uzasadnione. Odnosząc się do zarzutów zażalenia stwierdzić należy, że zasada określana w art, 12k.p.a. nie została naruszona , prawidłowe załatwienie sprawy nie jest możliwe bez oczekiwania na rozstrzygnięcie Sądu, bo ocena, czy decyzja KRUS "może ostać się", czy też jest bezpodstawna i czy rażąco narusza przepisy prawa, należy do Sądu, a nie do strony, jej pełnomocnika, czy też organu.
Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył pełnomocnik skarżącej Z. M. wraz z wnioskiem o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi podano, iż stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub inny sąd. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Musi więc istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie jest nie dopuszczalne. Biorąc pod uwagę niniejsza sprawę oraz sprawę zawisła przed sadem, a dotyczącą odwołania od decyzji KRUS o objęciu ubezpieczeniu społecznemu rolników, stwierdzić torba, zdaniem pełnomocnika skarżącej, że pomiędzy nimi brak jest związku przyczynowego uzasadniającego zawieszenie postępowania na podstawie powyżej cytowanego przepisu prawa.
Organ rozstrzygający niezasadnie utrzymał w mocy zawieszenie postępowania uznając, iż zachodzi konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego- to jest rozstrzygnięcia przez sad odwołania skarżącej od decyzji KRUS o objęciu ubezpieczeniem społecznym rolników. Nawet samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny w wydanie decyzji. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, organ odwoławczy utrzymując postanowienie w mocy nie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dlaczego istnieją podstawy do zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie wskazał na czym polega związek dwóch spraw powodujący konieczność zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia sądu. Jedynie w sposób lakoniczny wyjaśnił, ze prawidłowe załatwienie sprawy nie jest możliwe do czasu rozstrzygnięcia sadu.
Pełnomocnik, wskazał, że decyzja wydana przez KRUS w [...] r. nie istniała w chwili, gdy wydana została decyzja o przyznaniu statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Fakt ten dodatkowo potwierdza brak związku pomiędzy tymi decyzjami i również przemawia za brakiem możliwości zawieszenia postępowania wobec konieczności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego.
Organ administracji złożył w tut. Sądzie odpowiedź na skargę wraz z wnioskiem o jej oddalenie jednocześnie podtrzymując argumentację zawarta w zaskarżonym postanowieniu. Dodał, iż w zaskarżonym postanowieniu wyjaśniono skarżącej przyczyny zawieszenia postępowania z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 stycznia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać swojej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.
Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
Skarga podlega uwzględnieniu, gdyż wydane w sprawie postanowienia naruszają przepisy postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik postępowania.
W przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...]Starosta Powiatu Ś. na podstawie art.97§ 1 pkt 4, art. 101, art. 141 w zw. z art. 103 k.p.a. postanowił zawiesić z urzędu postępowanie o ponowne rozpatrzenie sprawy Z. M. po uchyleniu przez Wojewodę D. decyzja z dnia [...]r. Nr [...]decyzji Starosty Powiatu z dnia [...]r. Nr [...], w której po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...], postanowiono uchylić ostateczne decyzje starosty Powiatu w Ś. z dnia [...]r. Nr [...], w sprawie uznania skarżącej z dniem [...]r. za osobę bezrobotną i przyznania jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...]r. oraz z dnia [...]r. Nr [...]w sprawie utraty przez skarżącą prawa do zasiłku od dnia [...]r. z tytułu maksymalnego okresu jego pobierania i odmowy uznania jej z dniem [...]r. za osobę bezrobotną.
W uzasadnieniu podano, iż na podstawie dokumentacji ustalono, że w dniu [...] r. Z. M. zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w Ś. celem rejestracji, decyzja Starosty z dnia [...]r. Nr [...]orzeczono o uznaniu skarżącej z dniem [...]r. za osobę bezrobotna i przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...]r. Następnie decyzją Starosty Powiatu w Ś. z dnia [...]r. Nr [...]orzeczono o utracie prawa do zasiłku od dnia [...] r. z tytułu maksymalnego okresu jego pobierania.
W dniu [...]r. skarżąca przedłożyła w Urzędzie Pracy decyzje z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, iż została ona zgłoszona z mocy ustawy na podstawie art. 7.16 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) do ubezpieczenia społecznego rolników od dnia [...]r.
W związku z powyższym Powiatowy Urząd Pracy decyzją z dnia [...]r. Nr [...], postanowił uchylić ostateczne decyzje Starosty Powiatu w Ś. z dnia [...]r. w sprawie uznania skarżącej z dniem [...]r. za osobę bezrobotną i przyznania jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...]r. oraz z dnia [...]r. w sprawie utraty przez skarżącą prawa do zasiłku od dnia [...]r. z tytułu maksymalnego okresu jego pobierania i odmówić uznania jej z dniem [...]r. za osobę bezrobotną.
Po wniesieniu odwołania przez pełnomocnika skarżącej od powyższego postanowienia, Wojewoda D. w dniu [...]r. wydał postanowienie Nr [...], którym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W jego uzasadnieniu podał, że zgodnie z art 97 § 1 pkt 4 Kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Zagadnieniem wstępnym (kwestią prejudycjalną), w rozumieniu wyż. cyt. przepisu, jest okoliczność warunkująca zarówno rozpatrzenie sprawy jak i jej merytoryczne rozstrzygnięcie (wydanie decyzji) w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, a ocena tego zagadnienia należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie lub do sądu.
Zdaniem organu II instancji, takim zagadnieniem jest kwestia rozpatrzenia przez Sąd Okręgowy -Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odwołania od decyzji KRUS, z dnia [...]r. i nie sposób zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącej, że pomiędzy tym zagadnieniem, a możliwością rozpatrzenia sprawy brak jest związku przyczynowego, bo niewątpliwie dla rozpatrzenia i prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy Z. M. rozstrzygniecie Sądu jest istotne w związku z czym zawieszenie postępowania było nie tylko dopuszczalne, ale i uzasadnione. Odnosząc się do zarzutów zażalenia stwierdzić należy, że zasada określana w art, 12k.p.a. nie została naruszona , prawidłowe załatwienie sprawy nie jest możliwe bez oczekiwania na rozstrzygnięcie Sądu, bo ocena, czy decyzja KRUS "może ostać się", czy też jest bezpodstawna i czy rażąco narusza przepisy prawa, należy do Sądu, a nie do strony, jej pełnomocnika, czy też organu.
Postępowanie administracyjne jest uregulowanym prawem procesowym ciągiem czynności procesowych podejmowanych przez organy administracji publicznej oraz inne podmioty postępowania w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Ze względu na celowy charakter postępowania administracyjnego – jego tok powinien opierać się na pewnych racjonalnych założeniach, a między innymi winien mieć charakter ciągły, to znaczy toczyć się bez przerwy od momentu wszczęcia postępowania aż do chwili wydania decyzji przez organ prowadzący postępowanie. Ciągłość postępowania jest istotnym czynnikiem zapewniającym możność rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w granicach obowiązujących terminów. Z drugiej jednak strony nie można nie liczyć się z tym, że w pewnych okolicznościach przerwanie toku postępowania administracyjnego okaże się z przyczyn faktycznych lub prawnych nieuniknione. Kompromis miedzy tymi przeciwstawnymi względami osiąga się przez wprowadzenie instytucja zawieszenia postępowania.
Dodać należy, iż zawieszenie postępowania jest to taki stan postępowania, w którym trwa nadal stan zawisłości sprawy, w którym nadal istnieją powstałe w nim stosunki prawnoprocesowe, ale tok postępowania ulega wstrzymaniu , sprawa "spoczywa" bez biegu i w zasadzie żadne czynności procesowe nie są podejmowane.
Art. 97 § 1 k.p.a. wyznacza podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania stanowiąc, że" organ administracji publicznej zawiesza postępowanie". Organ zatem w razie wystąpienia jednej z wyliczonych podstaw obowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie z urzędu wiec w trakcie postępowania ma obowiązek badać, czy nie powstało zdarzenie lub sytuacja, która wymaga zawieszenia postępowania.
Podstawami obligatoryjnego zawieszenia postępowania są:
- śmierć strony;
- śmierć przedstawiciela ustawowego strony;
- utrata przez stronę lub przez jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych;
- gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Zawieszenie postępowania z powodu ostatniej, powołanej powyżej, podstawy uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek:
1. postępowanie administracyjne jest w toku;
2. rozstrzygniecie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania administracyjnego zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd;
3. zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte .
Jeżeli chodzi o drugą z cytowanych przesłanek, to organ winien ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym ( wyrok NSA z dnia 30 maja 1994 r. SA/Gd 17/94 nie publ.).
Pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Jest to przy tym zagadnienie otwarte, tzn. takie, które nie było przedtem przesądzone na właściwej drodze. Jak już zostało powyżej wspomniane, organ musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym.
W razie, gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania. Chodzi zatem o uzupełnienie okoliczności sprawy elementem, którego przed zawieszeniem postępowania jeszcze nie było. Natomiast w razie kwestionowania prawomocnego rozstrzygnięcia uznawanego za zagadnienie wstępne postępowanie główne w rozpoznawanej sprawie nie może być zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Nie wyłącza to możliwości późniejszego wzruszenia we właściwym trybie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, gdy również w odpowiednim trybie zostanie zmienione rozstrzygnięcie uznawane za zagadnienie wstępne.
Podkreślenia wymaga, iż jako podstawę prawną postanowień wydanych w przedmiotowej sprawie organy prowadzące to postępowanie w I , jak i w II instancji, powołały przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa.
Według tego przepisu, jak już zostało powyżej zasygnalizowane, organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd – wydanie rozstrzygnięcia przez Sąd Okręgowy - Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w związku z odwołaniem Z. M. od decyzji KRUS z dnia [...]r. Jest to jedna z obligatoryjnych podstaw zawieszenia postępowania, zatem w razie jej wystąpienia organ prowadzący postępowanie obowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie. Z urzędu też ma obowiązek badać w trakcie postępowania, czy nie powstało zdarzenie lub sytuacja, która wymaga zawieszenia postępowania.
Zgodnie z utrwalonym w sprawie orzecznictwem, zagadnienie wstępne w rozumieniu wyżej powołanego przepisu prawa, to okoliczność warunkująca (bądź jeden z warunków) rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, przy czym ocena tego zagadnienia należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie.
Ponadto pod tym pojęciem należy rozumieć sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Ocena zaś tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania, należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. (Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz - B. Adamiak, J. Borkowski, C.H. Beck Warszawa 1996 r. str. 419).
Organ administracji ustalając powyżej wspomniany związek przyczynowy, który jest nakazany przez ustawodawcę, zobligowany jest jednocześnie do wykazania jakie przesłanki, które zawarte zostały w przedmiotowym przepisie prawa zaistniały w tejże sprawie.
W uzasadnieniu decyzji I jak i II instancji organy administracji publicznej wskazały jedynie co należy rozumieć pod pojęciem zagadnienia wstępnego. Ponadto wskazały, iż takim zagadnieniem jest kwestia rozpatrzenia przez Sąd Okręgowy - Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odwołania od decyzji KRUS z dnia [...]r., oraz, że pomiędzy tym zagadnieniem a możliwością rozpatrzenia sprawy istnieje związek przyczynowy. Jednakże organy nie wykazały na czym ten związek miałby polegać i w jakim stopniu i zakresie wynik zapadłego orzeczenia w postępowaniu toczącym się przed sądem powszechnym mógłby mieć znaczenie dla toczącego się postępowania w niniejszej sprawie administracyjnej.
Jak z powyższego wynika, organy administracji ograniczyły się do wskazania podstawy prawnej zaskarżonych postanowień oraz powołania ogólnych przesłanek dotyczących instytucji zawieszenia postępowania lecz bez odniesienia się ich do konkretnej sprawy – sprawy ze skargi Z. M. na postanowienie Wojewody D. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie uznania z osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Wskazać należy, iż to na organie ciąży obowiązek ustalenia dokładnego stanu faktycznego sprawy, zebrania wszelkich dowodów na jego poparcie, które winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia w sprawie poprzez szczegółowe uzasadnienie decyzji, czy postanowienia.
W sytuacji, gdy organ działa z urzędu, gdy jest zobligowany do zawieszenia postępowania, które stanowi wyjątek od jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego dającej stronie gwarancję ciągłości postępowania, tym bardzie zobowiązany jest do dokładnego, wyczerpującego uzasadnienia przesłanek z powodu których był on zobligowany do zawieszenia danego postępowania.
Już na początku Sąd zaznaczył, iż przesłanka obligującą organ administracji do zawieszenia z urzędu postępowania zachodzi w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Aby można było podjąć takie postanowienie muszą być spełnione łączne trzy przesłanki: postępowanie administracyjne jest w toku; rozstrzygniecie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania administracyjnego zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd; zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte.
W przedmiotowej sprawie organy administracyjne Starosta Powiatu Ś. oraz Wojewoda D. nie spełnili jednej z wyżej powołanych przesłanek obligatoryjnego zawieszenia postępowania na podstawie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., mianowicie nie ustaliły związku przyczynowego zachodzącego pomiędzy toczącym się w sprawie postępowaniem administracyjnym a rozstrzygnięciem, które ma zapaść przed sądem powszechnym w związku ze złożonym przez skarżącą odwołaniem od decyzji KRUS.
Podkreślenia na marginesie wymaga, że są to dwa odrębne od siebie niezależne postępowania.
Reasumując w rozpoznawanej sprawie organy nie wykazały w sposób logiczny, przekonywujący, iż pomiędzy toczącym się przed Sądem powszechnym postępowaniem dotyczącym odwołania od decyzji KRUS o objęciu ubezpieczeniem społecznym rolników - skarżącej od dnia [...]r. zachodzi związek przyczynowy.
Niewyjaśnienie powyższych okoliczności skutkowało koniecznością uchylenia wydanych w sprawie decyzji.
W tej sytuacji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło