IV SA/Wr 633/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Asesor WSA Ewa Kamieniecka Protokolant Małgorzata Rutkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do stypendium I uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, II nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...]r, nr [...], wydaną z upoważnienia Starosty K. przez Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w K., Filia w B. K, odmówiono A. N. przyznania stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki od dnia [...]r. W odwołaniu A. N. zarzuciła błędną wykładnię art. 55 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004r. Nr 99, poz. 1001 ze zm.). Wniosła o uchylenie decyzji w całości i przyznanie jej prawa do stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki od dnia [...]r. Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda D.decyzją z dnia [...]r., Nr [...], na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 i 6, art. 49 pkt 4, art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu I instancji. Przyjął, że A. N. decyzją z dnia [...]r. została uznana za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...]r. W dniu [...]r. A. N. złożyła w Powiatowym Urzędzie Pracy w K., Filia w B. K., wniosek o przyznanie stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki. Do wniosku dołączyła zaświadczenie z dnia [...]r., stwierdzające: przyjęcie jej do Wyższej Szkoły Zarządzania i Bankowości P., Filii we W. w dniu [...]r., skreślenie z listy studentów z dnia [...]r. po niezaliczeniu semestru oraz ponowne podpisanie nauki i reaktywowanie na bieżący semestr dnia [...]r.; umowę o naukę, zawartą dnia [...]r., pomiędzy WSZiB a A. N.; zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w K. Filia w B. K., z dnia [...]r., o wysokości pobieranego przez nią zasiłku dla bezrobotnych; zaświadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej w B. K., o pobieraniu przez odwołującą się zasiłku rodzinnego (w kwocie [...] zł netto) oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka (w kwocie [...] zł netto); deklarację o wysokości dochodów za [...]r., w której wykazała, że dochód rodziny odwołującej się wynosi [...]zł (netto), a średni dochód na jedną osobę w rodzinie wynosi [...]zł, a więc nie przekracza kryterium dochodowego na osobę w rodzinie ustalonego w przepisach o opiece społecznej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji powołał się na przepis art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, według którego bezrobotnemu, o którym mowa w art 49 pkt 1 i 4 ustawy, który w okresie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy podjął dalszą naukę w szkole ponadpodstawowej lub ponadgimnazjalnej dla dorosłych albo w szkole wyższej, w systemie studiów wieczorowych lub zaocznych, starosta, na wniosek bezrobotnego, przyznaje stypendium w wysokości 40 % kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1, wypłacane przez okres 12 miesięcy. Organ podkreślił, że z powołanego przepisu wynika, że przyznanie prawa do stypendium bezrobotnemu możliwe jest tylko wówczas (przy spełnieniu innych warunków), jeżeli podjął dalszą naukę w szkole ponadpodstawowej lub ponadgimnazjalnej dla dorosłych albo w szkole wyższej w systemie studiów wieczorowych lub zaocznych, w okresie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy. Organ stwierdził, że odwołująca się nie spełniła wszystkich przesłanek, uprawniających do uzyskania stypendium, określonych w art. 55 ustawy. W dniu [...]r. zarejestrowała się w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, a w dniu [...]r. złożyła wniosek o przyznanie stypendium z tytułu podjęcia nauki i załączyła do niego dokumenty dotyczące jej nauki. Z dokumentów tych wynika jednak, że do WSZiB w P., Filii we W. została przyjęta w dniu [...]r., a zatem nie w okresie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy. Po niezaliczeniu semestru została skreślona z listy studentów [...]r. W dniu [...] r. natomiast ponownie podpisała umowę o naukę i została reaktywowana na bieżący semestr. W przypadku skarżącej, zdaniem organu II instancji, nie można zatem uznać, że podjęła od nowa dalszą naukę w dniu [...]r. na poziomie wyższym niż ostatnio ukończonym. W tym dniu została bowiem studentką semestru [...]. Organ II instancji podkreślił, że interpretacja prawa dokonana przez organ I instancji jest zgodna z interpretacją Ministerstwa Gospodarki i Pracy, Departament Rynku Pracy, dokonaną w załączonym do akt administracyjnych piśmie nr [...], z dnia [...]r., skierowanym do Powiatowego Urzędu Pracy w K.. W tej sytuacji, według organu II instancji, nie można interpretacji organu I instancji przypisać miana dowolności. Nie można też zgodzić się z odwołującą się, że orzeczenie opiera się na dowolnym uznaniu przez urząd podjęcia dalszej nauki jako jej kontynuacji i w konsekwencji przyjęciu, iż w takiej sytuacji stypendium nie przysługuje. Organ I instancji w żadnym fragmencie swego uzasadnienia nie uznaje bowiem podjęcia dalszej nauki jako jej kontynuacji. Twierdzenia strony, że ustawodawca w art. 55 ustawy o promocji zatrudnienia, w ust 1 i 4 zamiennie używa terminów "podjęcie dalszej nauki" oraz "kontynuowanie nauki" są nieprawidłowe. Termin "podjęcie dalszej nauki", użyty w art. 55 ust. 1 ustawy, dla określenia przesłanek przyznania stypendium, ma odmienne znaczenie niż użyty w art. 55 ust. 4 termin "kontynuowanie nauki". Wbrew zarzutom odwołującej się, organ I instancji nie dokonał błędnej interpretacji przepisów ustawy na niekorzyść bezrobotnej niezgodnie z intencją i celami ustawodawcy. Według organu II instancji, zaskarżona decyzja jest zatem zgodna z obowiązującymi przepisami prawa i brak jest podstaw do jej uchylenia. Do uchylenia zaskarżonej decyzji nie może prowadzić również podnoszony przez odwołującą się argument, że art. 44-61 ustawy określają instrumenty rynku pracy wspierające podstawowe usługi rynku pracy, w tym dodatkowe działania, które mogą być skierowane do osób będących w szczególnej sytuacji na rynku pracy. Stan faktyczny ustalony w postępowaniu nie uzasadnia bowiem stwierdzenia, że odwołująca się spełniła wszystkie kryteria uprawniające do przyznania stypendium. Mimo że subiektywnie uważa, że była i jest w szczególnej sytuacji, brak jest podstaw do przyznania jej tego uprawnienia. Dlatego zaskarżoną decyzję należało utrzymać w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. N. zarzuciła decyzji II instancji naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła, że wywody organu II instancji oraz powołana przez ten organ interpretacja Departamentu Rynku Pracy są niezgodne z regułami wykładni prawa. Przepis art. 55 ust. 1 powołanej ustawy stanowi, że bezrobotnemu, o którym mowa w art. 49 pkt 1 i 4 ustawy, który w okresie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy podjął dalszą naukę (...), starosta, na wniosek bezrobotnego, przyznaje stypendium (...). Według skarżącej, decydujące znaczenie w powołanym przepisie ma znaczenie wyrazu "podjął". W Słowniku Języka Polskiego PWN 1997-2004 pod hasłem "podjąć" czytamy: "przedsięwziąć jakieś działanie, wziąć coś na siebie, rozpocząć coś, szczególnie rozpocząć coś ponownie". Według I dyrektywy interpretacyjnej, wykładnia językowa ma pierwszeństwo przed innymi rodzajami wykładni. Przepisy należy interpretować przede wszystkim mając na uwadze znaczenie wyrazów, wyrażeń, reguł składni i pisowni języka polskiego. Z uwagi na to, zdaniem skarżącej, należy jednoznacznie stwierdzić, że skarżąca podjęła naukę na poziomie wyższym niż ostatnio ukończonym. Wydane w sprawie decyzje oparte zostały zatem na błędnej interpretacji ustawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu. Podkreślił, że warunkiem uzyskania stypendium jest podjęcie dalszej nauki od nowa, na poziomie wyższym niż ostatnio ukończony, a nie kontynuowanie wcześniej podjętej nauki w takiej szkole. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie. Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy ma wykładnia przepisów prawa materialnego, stanowiącego podstawę zaskarżonej decyzji, zawartych w art. 55 powołanej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z tymi przepisami, bezrobotnemu, o którym mowa w art. 49 pkt 1 i 4, który w okresie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy podjął dalszą naukę w szkole ponadpodstawowej lub ponadgimnazjalnej dla dorosłych albo w szkole wyższej w systemie studiów wieczorowych lub zaocznych, starosta, na wniosek bezrobotnego, przyznaje stypendium w wysokości 40 % kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1, wypłacane przez okres 12 miesięcy (ust. 1); starosta może podjąć decyzję o kontynuacji wypłacania stypendium do ukończenia nauki zgodnie z programem nauczania (ust. 2); stypendium przysługuje pod warunkiem nieprzekroczenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej uprawniającego do świadczeń z pomocy społecznej (ust. 3); podstawą wypłaty stypendium jest zaświadczenie wystawione przez szkołę, potwierdzające kontynuowanie nauki (ust. 4); stypendium nie przysługuje w przypadku przerwania nauki lub utraty statusu bezrobotnego (ust. 5). Według organów orzekających w sprawie, skarżącej nie można było przyznać stypendium, gdyż nie spełniła jednego z kryteriów, określonych w art. 55 ust. 1 ustawy. Nie podjęła bowiem od nowa dalszej nauki w szkole wyższej w okresie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy, ale się jedynie reaktywowała jako studentka od dnia [...]r. w szkole wyższej, gdzie naukę rozpoczęła już w dniu [...]r. i po niezaliczeniu semestru została skreślona z listy studentów w dniu [...]r. Przepis art. 55 ust. 1 ustawy bezspornie warunkuje przyznanie stypendium od podjęcia dalszej nauki miedzy innymi w szkole wyższej w systemie studiów wieczorowych lub zaocznych, w okresie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy. Należy zatem dokonać wykładni spornego sformułowania "podjęcie dalszej nauki". Z uwagi na to, że nie jest ono zdefiniowane w ustawie, należy zastosować wykładnię językową. Podjąć, to między innymi "przedsięwziąć jakieś działanie, wziąć coś na siebie, rozpocząć coś ponownie; podjąć przerwane badania" (M. Szymczak (red.), Słownik Języka Polskiego, t. II, Warszawa 1978, s. 732). Określone działanie można podejmować wielokrotnie (W. Doroszewski (red.), Słownik Języka Polskiego, t. VI, Warszawa 1964, s. 640). Biorąc pod uwagę te ustalenia terminologiczne Sąd stwierdza, że wykładnia ustawowego sformułowania "podjęcie dalszej nauki", przyjęta przez organy orzekające, ma charakter zawężający. Ustawa nie daje podstawy do takiej wykładni, niekorzystnej dla skarżącej w rozpatrywanej sprawie. Według Sądu, podjęciem dalszej nauki będzie więc zarówno rozpoczęcie nauki, jak też ponowne podjęcie nauki uprzednio przerwanej, na poziomie wyższym, niż dotychczas zakończony. Zatem skarżąca, jako osoba bezrobotna o ukończonym wykształceniu średnim, która w okresie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy podjęła ponownie dalszą naukę na poziomie wyższym, to znaczy w szkole wyższej w systemie studiów zaocznych, ma roszczenie o przyznanie jej stypendium przewidzianego w ustawie. Mając na względzie powyższe ustalenia, Sąd uznał, że decyzja organu II instancji naruszyła powołane przepisy prawa materialnego poprzez ich zawężającą interpretację. W tym stanie rzeczy - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.