IV SA/Wr 634/17

Ewa Orłowska starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty głównej należności z tytułu wypłaconych świadczeń postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu; II. umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie referendarza sądowego z dnia 18 września 2017 r. sygn. akt IV SO/Wr 31/17 odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata i umorzono postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten został złożony przed wszczęciem postępowania sądowego na wskazaną w niniejszej sprawie w sentencji decyzje SKO. W postanowieniu tym wskazano, że wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie zasługiwał na uwzględnienie z uwagi na to, iż skarżący nie przedłożył dokumentów źródłowych potwierdzających aktualną sytuację dochodową jego rodziców z którymi, ja podał w tym pierwszym wniosku, mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący bowiem w tym pierwszym wniosku udokumentował jedynie wysokość własnego dochodu z tytułu renty. Natomiast postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych zostało umorzone z uwagi na to, że skarżący jest zwolniony z obowiązki ich ponoszenia z mocy ustawy. W związku z uprawomocnieniem się powyższego postanowienia referendarza sądowego zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 13 października 2017 r. włączono akta powyższej sprawy o sygn. akt IV SO/Wr 31/17 w akta niniejszej sprawy o sygn. akt IV SA/Wr 634/17. Wyrokiem z dnia 29 grudnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wr 634/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę w całości. Następnie skarżący na urzędowym formularzu z dnia 2 stycznia 2018 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i żyje na koszt ciężko chorych rodziców, którzy mają [...] lat (matka) i [..] lat (ojciec) i są poważnie chorzy i prowadzą odrębne gospodarstwo domowe. Dodał, że jest osobą chorą, leczy się [....], od 13 lat pobiera rentę, a od 5 lat komornik potrąca 60% tej renty i pozostaje mu życie i lekarstwa kwota około 350 zł. Podał, że nie ma żadnego majątku, oszczędności, domu, innych nieruchomości, papierów wartościowych. Natomiast posiada zadłużenie na kwotę około [...] zł. W rubryce nr 10 obejmującej dochody podał, że jego renta wynosi [...] zł, a w rubryce na 11 obejmującej zobowiązania i stałe wydatki podał, że na leczenie przeznacza 100 zł, a na życie pozostaje mu kwota 250 zł. W odpowiedzi na pismo starszego referendarza sądowego z dnia 3 stycznia 2018 r., pismem z dnia 11 stycznia 2018 r., skarżący podał, że nie posiada i nigdy nie posiadał żadnych środków transportu, a tytuły prawny do lokalu w którym zamieszkuje posiada jego matka, która ponosi opłaty za mieszkanie. Wyjaśnił, że wynajmuje pokój od matki i ponosi z tego tytułu opłatę w wysokości 350 zł miesięcznie, czyli w kwocie odpowiadającej ilości własnych środków z tytułu renty. W piśmie tym złożył także wyjaśnienia dotyczące prowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego w związku z tym, że w urzędowym formularzu wniosku wskazał, że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe mimo, że żyje na koszt ciężko chorych rodziców. W tym zakresie podał, że odrębne gospodarstwo prowadzi sam, ponieważ kupuje dla siebie żywność za pieniądze, które co miesiąc pożyczają mu rodzice, co powoduje że zadłużenie wobec rodziców wzrasta o kwotę około 300 zł miesięcznie. Pożyczając te pieniądze posiada środki na życie. Dodał, że pomaga rodzicom sprzątając np. mieszkanie. Podkreślił, że prowadzi samodzielne życie, mając wynajęty osobny pokój do którego posiada osobny klucz. Do pisma tego dołączył wydruk z konta bankowego za okres od 1 października 2017 r. do 11 stycznia 2018 r., z którego wynika, że na konto to przelewane jest jedynie świadczenie rentowe w wysokości [...] zł miesięcznie. Przedłożył także aktualne zaświadczenie ZUS z dnia 11 stycznia 2018 r. z którego wynika, że kwota brutto renty wynosi [...] zł, a kwota do wypłaty wynosi [...]zł i że ze świadczenia tego potrącana jest miesięcznie kwota 558,57 zł oraz przedłożył pisemne oświadczenie jego rodziców z dnia 10 stycznia 2018 r. w którym rodzice podali, że od 5 lat pożyczają skarżącemu pieniądze w kwocie 300 zł miesięcznie na samodzielną egzystencję, a dług syna (skarżącego) z tego tytułu wynosi już 18.000 zł. Oświadczyli, że są ludźmi schorowanymi i płacą za leki około 400 zł miesięcznie i nie stać ich na dalsze utrzymywanie syna. W dniu 22 stycznia 2018 r. skarżący złożył ponadto aktualne zaświadczenie komornika sądowego z dnia 19 stycznia 2018 r., z którego wynika, że należność główna z tytułu zaległych alimentów wobec wierzyciela wynosi 11.932,45 zł, zaległości wobec UWW 13.072,53 zł, wypłaconych świadczeń z NFAL 10.846,71 zł. Ponadto z akt administracyjnych sprawy np. z decyzji organu I instancji z dnia 17 maja 2017 r. wynika, że skarżący oświadczył do protokołu, że mieszka z rodzicami i z dorosłym bratem, ale zarówno rodzice jak i brat, prowadzą odrębne gospodarstwo domowe. W decyzji tej wskazano, że skarżący nie posiada majątku, jest osobą przewlekle chorą i utrzymuje się z renty w kwocie [...] zł i że matka pomaga mu w formie wyżywienia i spłaty zobowiązań finansowych, które wynoszą około 18.900 zł. W aktach tych znajdują się także dokumenty związane ze złym stanem zdrowia skarżącego np. karty leczenia szpitalnego. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega złożony na urzędowym formularzu z dnia 2 stycznia 2018 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega wniosek w zakresie obejmującym o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z przepisu art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej p.p.s.a.) wynika, że ustanowienie radcy prawnego lub adwokata obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. W niniejszej sprawie przyjęto, iż skarżący wykazał, że jego obecna sytuacja dochodowa uległa zmianie w porównaniu do sytuacji wykazanej w pierwszym wniosku o prawo pomocy, który w zakresie dotyczącym ustanowienia pełnomocnika nie został uwzględniony. Skarżący wykazał bowiem, że mimo, iż mieszka z rodzicami to na obecnym etapie postępowania prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Potwierdza to w szczególności wspomniane wyżej oświadczenie rodziców z dnia 10 stycznia 2018 r. w którym rodzice podali, że pożyczają skarżącemu środki pieniężne na samodzielną egzystencję oraz okoliczności opisane przez skarżącego w piśmie z dnia 11 stycznia 2018 r. dotyczące zwłaszcza warunków mieszkaniowych odnoszących się odpłatnego wynajęcia pokoju u rodziców i otrzymywanych świadczeń oraz dane zawarte w aktach administracyjnych sprawy. Mając zatem na uwadze, że skarżący utrzymuje się z niskiej renty oraz wysokość kwot egzekwowanych w drodze egzekucji i wysokość wydatków związanych z utrzymaniem oraz brak majątku i realizację prawa do sądu, przyjąć trzeba, że strona w obecnie rozpoznawanym wniosku wykazała, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Z tych względów, w pkt I sentencji, należało przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Natomiast odnośnie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że strona skarżąca jest zwolniona z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. "a" p .p. s. a., z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W tej sytuacji rozpoznanie tego wniosku stało się zbędne, a postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych podlega umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. O umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych orzeczono w pkt II sentencji. W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. i 249a w związku z art. 239 pkt 1 lit "a" i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.