IV SA/Wr 639/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie Sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.), Protokolant starszy referent Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 lutego 2015 r. sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Wnioskiem z 28 czerwca 2013 r. A. C. (zwany dalej stroną, wnioskodawcą lub skarżącym) wystąpił do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. G. o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w związku ze zmianą stanu zdrowia w celu pozyskania i korzystania z karty parkingowej. Do wniosku strona dołączyła m.in. dokumentację medyczną oraz orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w J. G. z [...] października 1999 r. oraz [...] lutego 2001 r. zaliczające skarżącego trwale do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. G., działając na podstawie art. 6b ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 3, art. 4 ust. 3 i art. 6b ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2011 r., nr 127, poz. 721 ze zm.) oraz § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2003 r., nr 139, poz. 1328 ze zm.), zaliczył wnioskodawcę czasowo (do 31 sierpnia 2017 r.) do lekkiego stopnia niepełnosprawności, zaznaczając jednocześnie, że może on świadczyć pracę lekką oraz nie spełnia przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm.). Pismem z 11 września 2013 r., uzupełnionym następnie w dniu 1 października 2013 r., skarżący złożył osobiście w siedzibie organu pierwszej instancji odwołanie od wskazanego rozstrzygnięcia, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do jego złożenia. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu strona skarżąca podała, że przedmiotowe orzeczenie otrzymała w dniu 16 sierpnia 2013 r. Jednakże z uwagi na konieczność specjalistycznego leczenia sanatoryjnego w dniach od 18 sierpnia 2013 r. do 8 września 2013 r., oraz związanymi z tym przygotowaniami do leczenia i podróży, strona nie mogła w tym czasie wystąpić ze stosownym odwołaniem. Wnioskodawca podkreślił, że do miejscowości Ustka, gdzie położone jest sanatorium, kursuje tylko jeden autobus dziennie. Z tej też przyczyny zmuszony był do wyjazdu w sobotę 17 sierpnia, aby – zgodnie ze skierowaniem – stawić się na leczenie w dniu 18 sierpnia 2013 r. Dalej skarżący przedstawił okoliczności związane z wydaniem rozstrzygnięcia i wyjazdem do sanatorium w okresie od 5 sierpnia do 11 września 2013 r. Wobec powyższego strona wniosła m.in. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Postanowieniem z [...] października 2013 r., nr [...], Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia organu pierwszej instancji. W efekcie skargi strony do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, prawomocnym wyrokiem z 20 marca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 800/13, powyższe postanowienie zostało uchylone. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy postanowieniem z [...] maja 2014 r., nr [...], działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, art. 59 § 2 w zw. z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) oraz § 19 ust. 3 pkt 2 lit. b rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia organu pierwszej instancji z dnia 5 sierpnia 2013 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Zespół podał, że bezspornie orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało doręczone skarżącemu w dniu 16 sierpnia 2013 r. Zatem termin na wniesienie odwołania upłynął bezskutecznie z dniem 30 sierpnia 2013 r. Wobec powyższego odwołanie wniesione przez skarżącego w dniu 11 września 2013 r., zostało złożone z przekroczeniem ustawowego terminu wynoszącego w niniejszej sprawie 14 dni. Dalej organ stwierdził, że powołane przez stronę przyczyny uchybienia terminu nie zasługują na uwzględnienie. Pomimo faktu przygotowywania się do wyjazdu na leczenie sanatoryjne oraz pobytu w ośrodku leczniczym, strona miała możliwość wysłania odwołania drogą pocztową zarówno z miejsca zamieszkania jak i miejsca leczenia sanatoryjnego. Brak wskazanych działań ze strony wnioskodawcy świadczy – zdaniem organu – o nienależytej staranności w dotrzymaniu terminu i nie może zostać uznane za okoliczność uzasadniającą jego przywrócenie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnioskodawca zarzucił organowi odwoławczemu, że nie wskazał w jaki sposób można było odwołać się będąc na leczeniu w znacznej odległości od miejsca zamieszkania oraz w sytuacji gdy termin na wniesienie środka zaskarżenia biegł z chwilą wyjazdu na leczenie w dniu 17 sierpnia 2013 r. Strona podkreśliła, że już 11 września 2013 r., a więc już drugiego dnia po ustaniu przyczyny uchybienia wystąpiła o przywrócenie terminu, uprawdopodabniając przyczyny uchybienia i przedstawiając stosowne dowody. Tymczasem organ nie odniósł się do tych dowodów oraz uprawdopodobnienia zaprezentowanego przez stronę oraz nie potrafił jednoznacznie wskazać na czym polegać miałoby jego niedbalstwo. Skarżący zaznaczył także, że nie można utożsamiać czynności wysłania odwołania z jego sporządzeniem. Strona musi bowiem najpierw należycie zapoznać się z treścią orzeczenia, podstawami prawnymi jego wydania a następnie przedstawić własne stanowisko w sprawie, popierając je stosownymi przepisami. Ponadto strona zauważyła, że organ naruszył art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż orzeczenie z 7 października 2013 r. oraz z 28 maja 2014 r. zostało podpisane przez Piotra Milczanowskiego, pomimo tego, że pierwsze z tych rozstrzygnięć zostało uchylone prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu. W konsekwencji strona wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia z 28 maja 2014 r., a także przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Pismem z 3 września 2014 r. wnioskodawca odniósł się do stanowiska zaskarżonego organu wnosząc o orzeczenie jak w treści skargi i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że Sąd rozstrzygając niniejszą sprawę jest uprawniony jedynie do skontrolowania działania organu odwoławczego w zakresie obejmującym zastosowanie przepisów postępowania umożliwiających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Orzekając zatem tylko w takim przedmiocie Sąd nie posiada kompetencji do oceny podjętego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji z punktu widzenia jego trafności oraz zasadności. Rozstrzygając w powyższym zakresie Sąd uznał, że organ drugiej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i zastosował właściwe przepisy prawa. Na wstępie rozważań należy dostrzec, że zarówno organ orzekający w sprawie jak i Sąd w niniejszym składzie związane są prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 20 marca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 800/13. Jak wynika bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Powyższa regulacja przypisuje zatem wydanemu rozstrzygnięciu sądowemu znamienne skutki również na przyszłość. Z jednej bowiem strony wpływa na dalsze postępowanie administracyjne, z drugiej zaś oddziałuje również na sąd administracyjny, który nie może formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań co do dalszego postępowania (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 7 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1865/11 oraz 14 marca 2013 r., sygn. akt I GSK 1591/11). We wskazanym orzeczeniu Sąd podkreślił, że w postępowaniu prowadzonym po uchyleniu zaskarżonego postanowienia z 7 października 2013 r. organ drugiej instancji winien rozpoznać wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w pierwszej kolejności, w szczególności poprzez ustalenie czy spełnione zostały warunki formalne dopuszczalności złożenia takiego wniosku. Następnie zaś rodzaj i charakter dalszych czynności winien być uzależniony od treści rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia terminu. W ocenienie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, powyższe wskazania zostały przez organ odwoławczy zastosowane w toku ponownego rozpatrzenia sprawy. W myśl art. 66 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie natomiast do § 2 cytowanego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z powyższych przepisów wynika, że aby można było orzec o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania strona powinna: - uchybić terminowi dokonania określonej czynności w postępowaniu administracyjnym; - złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia pisma procesowego z równoczesnym dołączeniem go do wniosku, w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu; - uprawdopodobnić okoliczność wykazującą, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W stanie faktycznym niniejszej sprawy okolicznością niekwestionowaną przez obie strony postępowania jest doręczenie skarżącemu orzeczenia Zespołu Powiatowego w dniu 16 sierpnia 2013 r. Zatem termin na wniesienie odwołania upływał z dniem 30 sierpnia 2013 r., który wypadał w piątek. Odwołanie złożone osobiście przez skarżącego w dniu 11 września 2013 r. niewątpliwie zostało wniesione po upływie ustawowego terminu. Przyjmując – tak jak to czyni strona – że przyczyną uchybienia terminu był jej wyjazd leczniczy i przygotowania z tym związane, ustanie tej przyczyny nastąpiło zatem w dniu 9 września 2013 r., po powrocie skarżącego do miejsca zamieszkania. Wniosek o przywrócenie terminu złożony 11 września 2013 r. mieścił się zatem w siedmiodniowym okresie przewidzianym przez przepis art. 58 § 2 k.p.a. Strona dopełniła również czynności, dla które określony był termin. Organowi drugiej instancji pozostało więc do rozstrzygnięcie czy przedstawione przez skarżącego okoliczności towarzyszące opóźnieniu uprawdopodabniają brak po jej stronie winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie sądowym jako kryterium istnienia winy w uchybieniu terminu przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Podkreśla się przy tym, że przywrócenie terminu pełni funkcję instytucji wyjątkowej, której zastosowanie jest wyłączone nawet w sytuacji najmniejszego niedbalstwa po stronie skarżącego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 11 maja 2010 r., sygn. akt II OZ 418/10, 29 września 2011 r., sygn. akt II GZ 441/11). W ocenie sądu rozstrzygnięcie organu odwoławczego – aczkolwiek zaopatrzone w dosyć syntetyczne uzasadnienie – wskazuje na istotne przeszkody do zadośćuczynienia żądaniu skarżącego. Tym samym zarzut strony w tym zakresie okazał się chybiony. Organ wziął bowiem pod uwagę okoliczności przedstawione przez wnioskodawcę oraz dowody na ich poparcie, i po dokonaniu ich oceny doszedł do słusznej konstatacji, że nie został wykazany brak winy strony w uchybienie terminu. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że sam wyjazd i pobyt w ośrodku leczniczym nie uprawdopodabniają okoliczności, że skarżący pozbawiony został możliwości sporządzenia odwołania i skutecznego wniesienia go do organu pierwszej instancji. Bowiem sama konieczności realizacji określonych zabiegów medycznych według zaleceń lekarskich w związku z chorobą nie jest równoznaczna z pozbawieniem możliwości samodzielnego sporządzenia odwołania czy też skorzystania z pomocy innych osób w tym celu. Innymi słowy nie każda choroba czy też wykonywane zabiegi lecznicze stanowią przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i niejako usprawiedliwiającą stronę, która nie dochowała należytej staranności w zakresie złożenia pisma procesowego w przepisanym terminie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 25 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 459/14, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 209/13). Po drugie, z dokumentacji medycznej dołączonej do wniosku wynika, że skarżący uczestniczył w zabiegach leczniczych w różne dni maksymalnie od godziny 7.40 do godziny 12.15. W pozostałym zatem wolnym czasie strona mogła zapoznać się z treścią orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz sporządzić stosowne odwołanie. Zgodnie z art. 128 k.p.a. odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Przepisy szczególne mogą ustalać inne wymogi co do treści odwołania. Wobec braku przepisów szczególnych odmiennie regulujących kwestię formy i treści odwołania w przedmiotowej sprawie, skarżący nie miał obowiązku sporządzenia środka zaskarżenia o nadmiernie rozbudowanej strukturze. Wystarczającym zatem dla organu odwoławczego byłoby, gdyby z pisma strony wynikało, że nie akceptuje ona wydanego orzeczenia Zespołu Powiatowego. Strona w każdym czasie mogła poza tym uzupełnić pismo procesowe, poszerzając tym samym swoje stanowisko w sprawie, z którego to uprawnienia zresztą skorzystała, uzupełniając w dniu 1 października 2013 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Ponadto notoryjnie jest wiadomym, że pobyt w sanatorium nie jest równoznaczny z hospitalizacją, a więc nie pociąga za sobą braku możliwości opuszczenia ośrodka leczniczego w celu nadania przesyłki pocztowej zawierającej sporządzone przez skarżącego odwołanie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 sierpnia 2007 r., sygn. akt II FZ 477/07). Tym samym nie było przeszkód zarówno do sporządzenia jak i złożenia odwołania z zachowaniem terminu. Zważyć bowiem należy, że stosowanie do treści art. 57 § 1 pkt 5 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Bezzasadny okazał się również zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. przewidującego wyłączenie pracownika organu administracji publicznej od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Pozostawiając na uboczu wątpliwości związane z dopuszczalnością zastosowania przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zakresie odnoszącym się do postanowień (zob. art. 126 k.p.a.), należy podkreślić, że opisana instytucja wyłączenia pracownika dotyczy rozstrzygnięć wydawanych w administracyjnym toku instancji, nie odnosi się zaś do relacji pomiędzy postępowaniem administracyjnym a sądowoadministracyjnym. Przywołany przepis wyłącza bowiem pracownika danego organu administracji publicznej od udziału w rozpatrywaniu sprawy, w której brał udział w wydaniu decyzji na etapie pierwszej instancji, a następnie bierze udział w wydaniu decyzji przez organ drugiej instancji. Nadmienić w tym miejscu wypada jedynie, że przepis w zacytowanym brzmieniu obowiązuje od 11 kwietnia 2011 r., zaś przed tą datą jego treść wprost wskazywała, że chodziło o udział pracownika przy wydaniu zaskarżonej decyzji w niższej instancji. Innymi słowy, koncentrując się wyłącznie na stosunku proceduralnym między organami administracji publicznej a sądem, uprawnionym będzie stwierdzenie, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania w sytuacji ponownego rozpoznawania sprawy przez organ administracji publicznej po uchyleniu jego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 17 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 663/12 oraz 15 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 270/14, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 5 marca 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 1084/13). Bez znaczenia dla niniejszego postępowania było również zarzucane organowi drugiej instancji użycie nieprawidłowego sformułowania w opisie stanu faktycznego sprawy. Wszakże wyrokiem tutejszego Sądu z 20 marca 2014 r. zostało uchylone postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, jednakże przesłanką do tego stało się nierozpoznanie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu. Reasumując stwierdzić należy, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 5 sierpnia 2013 r. Ocena dowodów i okoliczności powołanych przez skarżącego została przeprowadzona przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w sposób prawidłowy, zaś wyciągnięte wnioski okazały się słuszne i obligowały organ do wydania postanowienia w zaskarżonym kształcie. Mając zatem na uwadze, że wniesiona skarga okazała się nieuzasadniona, zaś zakwestionowane postanowienie odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. zobowiązany był do oddalenia skargi.