IV SA/Wr 64/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Protokolant Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 3 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej I. uchyla decyzję I i II instancji w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej, II. w pozostałym zakresie skargę odrzuca, III. nie orzeka w przedmiocie wykonania decyzji w części określonej w punkcie I. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ż. orzeczeniem z dnia [...] Nr [...], działając na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej /tj. Dz.U. z 2004r., poz. 2416 z późn. zm./ ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego /tj. Dz.U. 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm./, rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości /Dz.U. Nr 151, poz. 1594 z późn. zm./, rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach /Dz.U. Nr 151, poz. 1595 z późn. zm./ uznała skarżącego S. S. za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju - kategoria "D" rozpoznając u niego - przebyte WZW typu C z dodatnim antygenem HBs. W orzeczeniu tym stwierdzono, iż rozpoznanie nie pozostaje w związku ze służbą wojskową. Od powyższego orzeczenia S. S. złożył odwołanie, w którym podniósł, że nie zgadza się z pkt 9 tj. rozpoznaniem § 44 pkt 14 - przebyte WZW typu C z dodatnim antygenem HBs gdyby był bowiem chory to nie zostałby powołany do służby wojskowej. Uważa, że chorobę tę nabył w wojsku podczas trzykrotnego usunięcia zębów. Podaje, że w książce zdrowia żołnierza służby zasadniczej brak jest wielu wpisów tj. - dwukrotnego usuwania zębów, badań lekarskich na podstawie których stwierdzono w/w schorzenie. Zdaniem skarżącego książeczka jest nie ważna ze względu braku jakichkolwiek pieczęci wojskowych jednostki a także nr identyfikacyjnych jednostki. Wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia tj. rozpoznania, iż chorobę tę nabył podczas pełnienia służby wojskowej. W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania zaskarżonym orzeczeniem z dnia [...] nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W., powołując się na przepis art. 127 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z § 3 ust. 7, § 4 ust. 8, § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określania ich siedzib, zasięgu działania i właściwości /Dz.U. Nr 151, poz. 1594/ oraz § 22 ust. 1 i 2, § 23 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach /Dz.U. Nr 151, poz. 1594 z późn. zm./ utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu podano, że powtórna analiza dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej nie wykazała nieprawidłowości a zatem należało zaskarżone orzeczenie utrzymać w mocy. Stwierdzoną obecność antygenu HBs i przebyte WZW typu "C" nie można uznać za pozostające w związku ze służbą wojskową, ponieważ właściwości i warunki służby wojskowej w rozumieniu przepisów rozp. MON z dnia 31 marca 2003r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub naruszeniami służby wojskowej oraz wykazu chorób będących istotnym pogorszeniem stanów chorobowych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej /Dz.U. Nr 64, poz. 566/ nie miały wpływu na ich powstanie i przebieg. Również z informacji uzyskanej z Wojskowego Ośrodka Medycyny Prewencyjnej we W. /pismo Nr [...] z dnia [...]/ wynika, że na terenie Jednostki Wojskowej [...] Skwierzyna w okresie od 6 lutego 2008r. do 4 sierpnia 2008r. nie były notowane przypadki zachorowania na wirusowe zapalenie wątroby typu "C" i "B" o charakterze epidemicznym. Natomiast z dokumentacji sanitarno-epidemiologicznej dla celów orzeczniczych, wynika, że skarżący do czasu wcielenia do służby wojskowej /tj. 6 lutego 2008r./ miał stały kontakt z chorym na wirusowe zapalenie typu "C". W związku z powyższym TWKL w Ż. prawidłowo ustaliła związek ze służbą wojskową wykrytego przypadkowo w badaniach laboratoryjnym antygenu HBs, mimo, że stwierdzono jego obecność w trakcie pełnienia służby wojskowej. W skardze na orzeczenie organu II instancji skarżący podniósł, że kontakt z chorymi na rozpoznane schorzenie miał w czasie odbywania zasadniczej służby wojskowej. W tym czasie kilku żołnierzy zostało zarażonych po zabiegu usunięcia zębów w jednostce wojskowej. Podaje, że również należał do grupy usuwającej zęby w jednostce. Uważa, zaskarżoną decyzję za niesłuszną a skargę za uzasadnioną. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Komisja Lekarska we W. wniosła o jej odrzucenie bowiem sądy administracyjne nie są uprawnione do rozstrzygania sporów w zakresie związku schorzeń z czynną służbą wojskową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej przepisu prawa kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi. Skarga jest zasadna. 1. Zaskarżone orzeczenie jak i orzeczenie je poprzedzające dotknięte są uchybieniami kwalifikującymi je do usunięcia z obrotu prawnego. Naruszają one bowiem przepisy postępowania administracyjnego i przepisy cytowanego wyżej rozporządzenia. Na samym wstępie stwierdzić należy, że Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ż. działając m.in. na podstawie tego rozporządzenia uznała skarżącego za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju - kategoria "D" - rozpoznając u niego - przebyte WZW typu C z dodatnim antygenem HBs - § 44 pkt 14 - (wg zał. do rozporządzenia). Tymczasem załącznik w sprawie rozporządzenia określa powyższe rozpoznanie jako "Ozdrowieńcy po WZW bez uszkodzenia wątroby" i kwalifikuje do kategorii "A". Z kolei w objaśnieniach do § 44 pkt 1-17 mowa jest "Ocena orzecznicza wymaga dokumentacji dotychczasowego leczenia szpitalnego lub poradni specjalistycznej". Ponadto do pkt 14 wskazuje się "Stany po wirusowym zapaleniu wątroby, przebytym co najmniej przed 24 miesiącami". Wynika stąd nie dwuznacznie rozbieżność między ustalonym stanem faktycznym odnoszącym się w istocie rzeczy do stanu zdrowia skarżącego a kwalifikacją zawartą we wspomnianym akcie prawnym. Niezależnie od tego istotnym brakiem postępowania przeprowadzonego przez obydwie komisje jest to, czy schorzenie o jakim w sprawie mowa zaistniało przed rozpoczęciem służby wojskowej, czy też w jej trakcie. Materiały sprawy wprawdzie wskazują na kontakt skarżącego z chorym na WZW bratem ("mieszkam z bratem chorym na żółtaczkę typu "C" 2006"- wywiad sanitarno-epidemiologiczny z dnia 30 lipca 2008r.). Jednakże nie wiadomo czy brat skarżącego był już chory zanim skarżący rozpoczął służbę wojskową czy też stało się to w jej trakcie . Istotnym jest także czego zabrakło w motywach I i II decyzji, że Komisje nie wypowiedziały się, czy zarażenie WZW mogło nastąpić tą właśnie drogą poprzez codzienne kontakty z członkiem rodziny. Zaniechano tego tak jak i zaniechano (zwłaszcza organ II instancji) tego, że skarżący zarzucał bardzo istotną kwestię, iż gdyby był chory nie wzięto by go do zasadniczej służby wojskowej. Nie ulega wątpliwości, że wyspecjalizowane komisje lekarskie dysponujące odpowiedzialnością wiedzą medyczną powinny ocenić tę okoliczność tak jak tego wymagają podstawowe zasady procesowe, w szczególności art. 7 kpa rozwinięty w art. 77 § 1 i 80 kpa. Powinno to także znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia wydanego przez komisję lekarską, zgodnie z art. 107 § 3 kpa. Przepis ten uległ naruszeniu nie tylko dlatego, że w uzasadnieniach obu orzeczeń zabrakło stosownych ocen w tym względzie ale i dlatego, że ocena jaką zawiera orzeczenie ostateczne w końcowej swej części jest mało czytelne skoro RWKL we Wrocławiu podsumowuje, iż "TWKl prawidłowo ustaliła związek ze służbą wojskową /.../ wykrytego antygenu HBs". W tej sytuacji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ należało orzec jak w sentencji wyroku. Rozpatrując ponownie sprawę organ administracyjny winien uwzględnić wyżej wskazane przez Sąd. 2. Natomiast skarga w zakresie dotyczącym związku chorób ze służbą wojskową podlegała odrzuceniu, gdyż od ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia grupy inwalidztwa i jego związku lub braku związku ze służbą wojskową oraz związku lub braku związku chorób i schorzeń ze służbą wojskową, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. W dniu 27 października 1999r. w sprawie sygn. akt III ZP 9/99 /OSNAP i US Nr 5, poz. 167 z 2000r./ Sąd Najwyższy podjął uchwałę w Składzie Siedmiu Sędziów, zgodnie z którą: "Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w tej części, w której dotyczy zagadnienia związku choroby ze służbą wojskową w istocie regulowane jest przez przepisy prawa zabezpieczenia społecznego, czy też szeroko pojmowanych ubezpieczeń społecznych, co pozwala na przyjęcie, że orzeczenie tej komisji - jeżeli w swej treści zawiera ustalenie dotyczące związku choroby ze służbą wojskową - ma swoisty charakter prawny i wobec tego w tej właśnie części powinno być poddane tym regułom proceduralnym /w zakresie możliwości skierowania sprawy na drogę sądową/, które właściwe są dla ubezpieczeń społecznych. W ogólności nie jest tu też bez znaczenia, że w ramach przeprowadzanej reformy ubezpieczeń społecznych, z jednej strony doszło do większego wyodrębnienia i autonomii prawa ubezpieczeń, a z drugiej strony, poddania w szerszym zakresie regułom tego prawa także tych stosunków, które są następstwem powołania do odbycia niezawodowej i zawodowej służby wojskowej. To zaś przemawia za tym, by sprawy z zakresu zabezpieczenia społecznego były w całości poddane specjalnemu orzecznictwu do spraw pracy i ubezpieczeń społecznych, a nie sądownictwu administracyjnemu". Uchwała ta zachowała aktualność na gruncie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i konkludując powyższe stwierdzić należy, iż wniesiona w niniejszej sprawie skarga na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. w części, w jakiej dotyczy związku chorób ze służbą wojskową nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Wprawdzie orzeczenie Sądu w pkt I uchyla całe orzeczenie komisji jednakże bez względu na to jakie ustalenia w postępowaniu pozasądowym zostałyby dokonane i jak by nie zostały ocenione to nie zmienia to tego, iż sąd administracyjny nie jest właściwym w kwestii związku schorzenia ujawnionego u żołnierza ze służbą wojskową. Sąd administracyjny zatem był uprawniony do odrzucenia skargi w tym zakresie. Niezależnie od tego należało skasować obydwa orzeczenia między innymi jako przedwczesne po to by stwierdzić, czy do zachorowania skarżącego na WZW nie doszło przed służbą wojskową. Wobec czego ustalenie związku ze służbą wojskową stałoby się zbędne. W tym stanie rzeczy skargę jaki niedopuszczalną należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - co orzeczono w pkt II wyroku.