IV SA/Wr 640/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Jolanta Sikorska (spraw.) Sędziowie Sędzia WSA - Wanda Wiatkowska-Ilków Asesor WSA - Alojzy Wyszkowski Protokolant Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2006 r. przy udziale --- sprawy ze skargi Ł. S. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej uchyla orzeczenie I i II instancji; I. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonego orzeczenia. Orzeczeniem z dnia [...]r. nr [...]Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. rozpoznała u poborowego Ł. S. wygojone złamanie paliczka podstawnego kciuka prawego nieznacznie upośledzające sprawność ustroju (§ 75 pkt 2) oraz skrzywienie przegrody nosa nie upośledzające drożności nosa (§ 26 pkt 3) i uznała za zdolnego do czynnej służby wojskowej w grupie I, kategoria "A", powołując się na ustawę z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r., Nr 21, poz. 205 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595, Załącznik nr 2). Orzeczenie to nie zawiera uzasadnienia. Ł. S. złożył odwołanie od powyższego orzeczenia, w którym podał, że nie zgadza się z jego treścią. Podniósł, że dolegliwość, na którą cierpi, w znacznym stopniu utrudnia mu chwytanie wszelkich przedmiotów, prowadzenie pojazdów mechanicznych i pracę narzędziami. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania orzeczeniem z dnia [...]r. nr [...] wydanym na podstawie art. 29 ust. 1 w związku z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21.11.1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r., Nr 241, poz. 2416) oraz § 3 ust. 7, § 4 ust. 8, § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25.06.2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. Nr 151, poz. 1594) oraz § 22 ust. 1 i 2, § 23 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595) Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazała, że skarżący odwołuje się od ustaleń TWKL we W., motywując to upośledzeniem chwytu dłoni prawej. Podała, że po rozpatrzeniu odwołania i analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę uchylenia zaskarżonego orzeczenia w związku z czym utrzymała je mocy. Z przeprowadzonych badań lekarskich specjalistycznych (ortopedycznego, radiologicznego i laryngologicznego) zdaniem Komisji nie wynika, by aktualny stopień nasilenia zaburzeń ze strony kończyny górnej prawej oraz nosa upośledzał sprawność w stopniu uzasadniającym uznanie odwołującego się w grupie I osób za niezdolnego do czynnej służby wojskowej. W tej sytuacji TWKL we W. prawidłowo, w ocenie organu II instancji, uznała, że wygojone złamanie paliczka podstawnego kciuka prawego nieznacznie upośledzające sprawność ustroju oraz skrzywienie przegrody nosa nie upośledzające drożności nosa mieszczące się w zakresie pojęciowym § 75 pkt 2 i § 26 pkt 3 z załącznika Nr 2 do w/w rozrządzenia MON kwalifikują do w/w kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Przedstawiona przez odwołującego się do wglądu Komisji dokumentacja medyczna z leczenia następstw urazu obejmującego okres od [...]r. do [...]r. nie zwiera danych mogących powodować uzasadnione wątpliwości co do aktualnej oceny stanu i funkcji palca I dłoni prawej dokonanej przez lekarza specjalistę radiologa i ortopedę. Mając powyższe na uwadze organ ten orzekł jak w zaskarżonym orzeczeniu. W skardze na powyższe orzeczenie Ł. S. domagał się jego uchylenia. Podniósł, że orzeczenie TWKL we W. jest decyzją administracyjną, która nie zawierała żadnego uzasadnienia w związku z czym nie mógł w toku postępowania administracyjnego przed organami orzekającymi wykorzystać wszystkich argumentów mających na celu wykazanie rzeczywistego stanu jego zdrowia. Uważa, że dla zapewnienia jego praw jako strony postępowania decyzja TWKL we W. z dnia [...]r. winna zawierać szczegółowe uzasadnienie. W tej sytuacji RWKL we W. winna uchylić orzeczenie TWKL we W., zobowiązując ten organ do ponownego rozpatrzenia sprawy, a nie merytorycznie orzekać o stanie jego zdrowia i zdolności do odbywania służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w wydanych orzeczeniach. Ponadto dodał, że poza dokumentacją medyczną świadczącą o leczeniu następstw przebytego urazu w dniach od [...]r. do [...]r. skarżący nie przedstawił innych dokumentów mogących podważyć wiarygodność oceny badających dla potrzeb orzeczniczych lekarzy specjalistów. Również zarzut braku uzasadnienia orzeczenia nie jest w ocenie organu odwoławczego zasadny z tego względu, że skarżący otrzymał wyczerpujące uzasadnienie decyzji RWKL we W. utrzymujące w mocy orzeczenie TWKL we W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wydane w sprawie orzeczenia podjęte zostały z istotnym naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazać należy, że terenowe i rejonowe wojskowe komisje lekarskie, powołane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 26 ust. 1 z ustawy z dnia 21 listopada 1992 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r., Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.) do określania zdolności poborowych do służby wojskowej, są w rozumieniu tych przepisów oraz przepisów kodeksu postępowania administracyjnego organami administracji publicznej, a orzeczenia tych komisji o uznaniu poborowego za zdolnego do służby wojskowej i ustaleniu kategorii tej zdolności - są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu art. 1 § 1 pkt 1 k.p.a. Nie może więc budzić wątpliwości, że w zakresie nieunormowanym przepisami szczególnymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w k.p.a. ogólne zasady postępowania administracyjnego (m.in. art. 6, 7, 80, 104 i 107). Szczególne zasady określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwość i tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach zostały unormowane w rozporządzeniach wykonawczych wydanych przez Ministra Obrony Narodowej z dnia 25.06.2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. Nr 151, poz. 1594) oraz z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595). Powyższe rozporządzenia wykonawcze zostały wydane w oparciu o delegacje ustawowe: pierwsze z nich w oparciu o delegację wynikającą z art. 29 ust. 8 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, drugie zaś w oparciu o delegację wynikającą z art. 30a ust. 4 i 5 tejże ustawy. Zgodnie z § 17 ust. 1 powyższego rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać rozpoznanie, ustalenie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, a w razie stwierdzenia chorób i ułomności - określenie ich związku lub braku związku z czynną służbą wojskową. Orzeczenie to jako mające charakter decyzji administracyjnej winno też zawierać szczegółowe uzasadnienie orzeczenia i pouczenie o prawie wniesienia odwołania. Zgodnie z § 22 w/w rozporządzenia: "Od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej wydanego w pierwszej instancji służy stronie odwołanie na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.). (ust. 1) Odwołanie wnosi się do właściwej wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia, za pośrednictwem komisji, która wydała orzeczenie, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. (ust. 2)." Z uwagi na zasadę wyrażoną w art. 140 k.p.a. powyższe wymogi formalne, w tym obowiązek szczegółowego uzasadnienia orzeczenia, mają również zastosowanie do orzeczeń wydanych przez wojskowe komisje lekarskie rozpatrujące odwołania w trybie § 22 cyt. rozporządzenia. Ponieważ omawiana ustawa o powszechnym obowiązku obrony, ani wydane na jej podstawie rozporządzenie wykonawcze nie precyzują, jakie elementy winno zawierać uzasadnienie orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, należy w tym zakresie stosować przepis art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Podkreślić przy tym należy, iż z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) wynika obowiązek organów administracji publicznej do dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie. Oznacza to, że zarówno organ I jak i II instancji ma obowiązek dokonać merytorycznej i prawnej oceny sprawy, a organ II instancji ma obowiązek dokonać oceny zasadności kwestionowanej przez stronę decyzji organu I instancji i rozpatrzyć wszystkie żądania strony, w tym podnoszone w odwołaniu, oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Dodać należy, że rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach w § 17 ust. 4 pkt 1 stanowi, że: "Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia", który to załącznik przewiduje w swojej konstrukcji także "uzasadnienie", co uszło uwagi organu I instancji. Z akt niniejszej sprawy wynika, że orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. w ogóle nie zawiera uzasadnienia, mimo że zostało sporządzone według wzoru stanowiącego Załącznik nr 5 do w/w rozporządzenia. Zawiera jedynie słowo "uzasadnienie", po którym żadnego uzasadnienia wydanego orzeczenia nie zamieszczono. Wskazać należy, że uzasadnienie stanowi integralną część decyzji administracyjnej, zaś jego brak należy ocenić jako istotne naruszenie przepisu art. 107 § 1 k.p.a., które to naruszenie winno skutkować uchylenie owego orzeczenia przez organ II instancji rozpatrujący sprawę ponownie w trybie odwoławczym. Brak ten stanowiący istotne uchybienie procesowe nie mógł być, w związku z dwuinstancyjnością postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 15 k.p.a. usunięty przez organ odwoławczy nawet przez zawarcie w wydanym przez ten organ orzeczeniu najbardziej obszernego i szczegółowego uzasadnienia. Zauważyć przy tym należy, iż o dostrzeżeniu przez organ odwoławczy powyższych braków uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia organu I instancji świadczy treść odpowiedzi na skargę, w której zawarto pogląd co do niezasadności podniesionego w powyższym przedmiocie zarzutu skarżącego. Pogląd ten w świetle tego, co powiedziono wyżej, uznać jednak należy za błędny. Wobec stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 6, art. 7, art. 15, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z § 17 ust. 4 pkt 1 wymienionego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, które to naruszenia w ocenie Sądu mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pk1 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało uchylić zarówno zaskarżone orzeczenie, jak i orzeczenie wydane przez organ I instancji, co orzeczono w wyroku. Dodać należy, że w wyroku z dnia 22.11.2001r. sygn. II SA 924/01 (LEX nr 81816) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Rozstrzygnięcie i uzasadnienie to dwa istotne elementy składowe decyzji. Treść rozstrzygnięcia jest równoznaczna z udzielonym stronie uprawnieniem albo nałożonym na nią obowiązkiem. Osnowa (rozstrzygnięcie decyzji) jest jej kwintesencją, wyraża bowiem rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego wypadku, w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Brak rozstrzygnięcia, treści "decyzji" pozbawia dane pismo charakteru decyzji. Bez osnowy nie ma decyzji. Uzasadnienie natomiast służy wyjaśnieniu rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Samo w sobie, bez rozstrzygnięcia (osnowy), nie jest decyzją." Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy decyzyjne po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego w tej sprawie, jak wymagają tego przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, winny wydać właściwe orzeczenia, mając na względzie to, co powiedziano wyżej i wydane przez siebie orzeczenia uzasadnić zgodnie z wymogiem art. 107 § 3 k.p.a. oraz § 17 ust. 4 pkt 1 powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach i wydać . Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonego orzeczenia z uwagi na fakt, że orzeczenie to nie posiada cech wykonalności.