IV SA/Wr 641/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia NSA - Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia WSA - Małgorzata Masternak-Kubiak Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 lutego 2008 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dowódcy Ś. Okręgu Wojskowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia dodatku za pracę w warunkach szkodliwych stwierdza nieważność decyzji I i II instancji. Decyzją Dowódcy Ś. Okręgu Wojskowego z dnia [...] nr [..], na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, § 7 ust. 1 - 2, § 9 ust. 1-3 i § 35 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz. U. Nr 90, poz. 1005), w związku z § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 141, poz. 1497 ze zm./ - po rozpatrzeniu odwołania mjr rez. A. W. od decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Rz. Nr [...] z dnia [...] w sprawie odmowy przywrócenia dodatku za pracę w warunkach szkodliwych w ostatnim miesiącu pełnienia służby - utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że mjr rez. A. W. pełnił zawodową służbę wojskową w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w M. na stanowisku Kierownik Sekcji Administracji Rezerw Oficerskich i Chorążych. W dniu 31 maja 2004 r. ww. żołnierz został zwolniony z zawodowej służby wojskowej. W ostatnim miesiącu tej służby mjr rez. A. W. nie pobierał dodatku za pracę w warunkach szkodliwych. W dniu 12 grudnia 2006 r. A. W. zwrócił się do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Rz. z wnioskiem o wyliczenie dodatku za pracę w warunkach szkodliwych w oparciu o zaświadczenia dołączone do wniosku. Z uwagi na konieczność uzupełnienia przesłanej przez wnioskodawcę dokumentacji o brakujące dokumenty finansowe dotyczące okresu i wysokości pobranego dodatku, Szef WSzW w Rz. pismem z dnia 13 marca 2007 r., a następnie pismem z dnia 23 kwietnia 2007 r. wezwał go do uzupełnienia wniosku. Wnioskodawca uczynił zadość temu żądaniu w dniu 16 lipca 2007 r., przesyłając: - pismo z Archiwum Sił Powietrznych Nr 2668 z dnia 16 maja 2007 r., z którego wynika, iż na podstawie dokumentów zgromadzonych w Archiwum jedynie można jednoznacznie potwierdzić wypłatę ww. żołnierzowi dodatku za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia za miesiąc listopad 1981 r. /zapis na "Zaświadczeniu o zaopatrzeniu pieniężnym" wystawionym przez JW. 3533/, natomiast same wypłaty dodatków do uposażenia dokonywane były na listach uposażeń w jednej kwocie, co uniemożliwia ich identyfikację; - zaświadczenie wystawione przez JW. 1155 w K. wskazujące, że ww. żołnierz pobierał dodatek za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia w okresie od dnia 01 stycznia 1994 r. do dnia 10 października 1999 r. Szef WSzW w Rz. decyzją Nr [...] z dnia [...] odmówił ww. żołnierzowi rezerwy przywrócenia dodatku za pracę w warunkach szkodliwych w ostatnim miesiącu pełnienia służby. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że mjr rez. A. W. nie spełnia podstawowej przesłanki warunkującej możliwość przywrócenia prawa do utraconego dodatku na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy, albowiem utracił prawo do dodatku przed dniem 30 czerwca 2000 r., czyli przed dniem wejścia w życie powyższego rozporządzenia. Zgodnie zaś z § 9 ust.1 przywołanego rozporządzenia, możliwość przywrócenia dodatków dotyczy tylko tych dodatków, których pozbawieni zostali żołnierze zawodowi po dniu 1 lipca 2000 r. W dniu 23 sierpnia 2007 r. /data wpływu do organu I instancji/ A. W. złożył odwołanie od powyższej decyzji do Dowódcy Ś. Okręgu Wojskowego, w którym wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. Podniósł, iż Szef WSzW w Rz. odniósł się tylko do treści rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy, a nie przeanalizował treści zapisów obowiązującego wówczas zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr 30/MON z dnia 10 kwietnia 1990 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy oraz zaświadczenia wydanego przez Dowódcę JW. 2828 z dnia 07.10.1999 r. Dodatkowo wskazał, że skarżona decyzja została podjęta dopiero po jego osobistych spotkaniach w dniu 16 lipca 2007 r. z Szefem WSzW w Rz., podczas wysłuchania skarg, próśb i zażaleń - w dniu 19 lipca 2007 r., czyli po upływie terminu, który został ustalony w postanowieniu Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego Nr [...] z dnia [...] rozstrzygającym jego zażalenie z dnia 7 maja 2007 r. na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Szefa WSzW w Rz. w jego sprawie. Dowódca Ś. Okręgu Wojskowego rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę, nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Abstrahując od zasadności zarzutów stawianych organowi I instancji w zakresie zwłoki w rozpatrzeniu jego sprawy, organ odwoławczy w pierwszej kolejności ustalił, iż zarówno w dacie złożenia wniosku przez odwołującego się, jak i w dacie orzekania obowiązywały przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych /Dz. U. Nr 141, poz. 1497 z późn. zm./. Zgodnie z § 26 ust. 3 tego rozporządzenia, żołnierze zawodowi spełniający w dniu 30 czerwca 2004 r. warunki do przywrócenia dodatków na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000r., otrzymują te dodatki w ostatnim miesiącu pełnienia czynnej służby wojskowej. Zgodnie zaś z § 39 tego ostatniego rozporządzenia, ma ono zastosowanie do dodatków do uposażenia żołnierzy od dnia 1 lipca 2000 r., w tym do dodatków przywracanych na podstawie § 35 ust. 1. W myśl tego przepisu żołnierz zawodowy otrzymujący na podstawie dotychczasowych przepisów dodatek o charakterze stałym, w tym również dodatek wypłacany według stawki zachowanej, któremu w związku z wejściem w życie rozporządzenia dodatek ten nie przysługiwał albo przysługiwał w niższej kwocie miesięcznej, do czasu uzyskania uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym co najmniej równego dotychczas otrzymywanemu, otrzymuje ten dodatek w kwocie stanowiącej różnicę pomiędzy porównywanymi uposażeniami. W zakresie przywrócenia prawa do dodatku stosuje się przepisy § 9. Mechanizm przywracania niektórych dodatków stałych wprowadził zasadę, że żołnierzom zawodowym, którzy na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 30 czerwca 2000 r. utracili /po zmianie stanowiska/ prawo do dodatków stałych do uposażenia określonych w § 7 ust. 1 powyższego rozporządzenia /§ 9 ust. 1/ oraz nie otrzymywali tych dodatków w stawce zachowanej /§35 ust. 1/ - pomimo otrzymywania dodatku przez kilka lat - nie przysługuje prawo do przywrócenia utraconego dodatku w ostatnim miesiącu służby wojskowej. Natomiast utrata przez żołnierza prawa do dodatku po dniu 01 lipca 2000 r. daje prawo do przywrócenia utraconego dodatku w ostatnim miesiącu służby. Wśród dodatków objętych mechanizmem przywracania w ostatnim miesiącu służby, o których mowa w § 7 ust. 1 powyższego rozporządzenia, jest również dodatek za służbę w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych. Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy poprzedzone było zarządzeniem Ministra Obrony Narodowej Nr 30/MON z dnia 10 kwietnia 1990 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy, które straciło moc z dniem 30 czerwca 2000 r. Przepis § 44 ust. 1 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr 30/MON z dnia 10 kwietnia 1990 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy przewidywał, iż żołnierze zawodowi przeniesieni na stanowiska, na których pobierane dodatki nie przysługują lub przysługują w niższej stawce - zachowują prawo do tych dodatków według stawek obowiązujących przed przeniesieniem: 1) w pełnej wysokości - jeśli przeniesienie nastąpiło wskutek utraty zdolności do służby na danym stanowisku, która uzasadnia wypłatę dodatków, spowodowanej wypadkiem pozostającym w związku z pełnieniem służby wojskowej lub chorobą powstałą w związku ze szczególnymi warunkami służby, a żołnierzowi przyznane zostało pieniężne świadczenie odszkodowawcze z tytułu doznanego uszczerbku na zdrowiu; 2) połowy ostatnio pobieranego dodatku - jeżeli zostali przeniesieni z innych przyczyn i zajmowali stanowiska, na których dodatek przysługiwał - przez okres 10 lat; stawkę tę zwiększa się o 5% ostatnio pobieranego dodatku za każdy pełny rok służby ponad 10 lat na wymienionych stanowiskach - łącznie nie więcej niż 100% ostatnio pobieranego dodatku; ... Powyższe uregulowanie ustalało mechanizm zachowywania prawa do dodatków, a wypłata na dzień 30 czerwca 2000 r. dodatków ustalonych w stawce zachowanej pozwalała zgodnie z § 35 ust. 1 rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. na ich przywrócenie w ostatnim miesiącu służby. Z żądaniem zachowania dodatku na podstawie zarządzenia Nr 30/MON, żołnierz zawodowy mógł wystąpić - w myśl generalnej zasady trzyletniego okresu przedawnienia roszczeń żołnierzy o uposażenie i inne należności /art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, a obecnie art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych/ - najpóźniej 3 lata od dnia przeniesienia na stanowisko służbowe, na którym pobierany dodatek nie przysługiwał, nie później jednak niż 3 lata od wejścia w życie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r., tj. nie później niż 1 lipca 2003 r. Jak ustalono odwołujący się przeniesiony został na stanowisko, na którym dodatek za służbę w warunkach szkodliwych nie przysługiwał, w dniu 1 listopada 1999 r. Do dnia złożenia wniosku będącego przedmiotem niniejszego postępowania tj. do dnia 12 grudnia 2006 r. nie pobierał on dodatku w stawce zachowanej /na podstawie zarządzenia Nr 30/MON/, ani też nie zwracał się o jego zachowanie. W chwili obecnej taki wniosek nie może zostać uwzględniony z przyczyn oczywistych - roszczenie o zachowanie dodatku uległo bowiem przedawnieniu. Skoro zatem przepis § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. uzależnił możliwość przywrócenia dodatku od utraty prawa do jego obierania po 1 lipca 2000r., a odwołujący prawo takie utracił przed tym dniem, brak podstaw prawnych do uwzględnienia jego żądania. W tym stanie rzeczy Dowódca Ś. Okręgu Wojskowego uznał decyzję organu I instancji za prawidłową i utrzymał ją w mocy. Dowódca Ś. Okręgu Wojskowego podzielił stanowisko odwołującego w zakresie nadmiernej przewlekłości postępowania prowadzonego przed Wojewódzkim Sztabem Wojskowym. Uznał jednakże, że na ową przewlekłość wpływ miało także postępowanie samego zainteresowanego, który mimo kierowanych doń wezwań o uzupełnienie dokumentacji, przez kilka miesięcy zwlekał z ich przedłożeniem. Niewątpliwie jednak Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Rz. z własnej inicjatywy - mógł przedsięwziąć określone czynności, aby dokumentację taką pozyskać. Organ odwoławczy nie znalazł jednak podstaw, aby uznać, iż opisane wyżej działanie organu I instancji miało jakikolwiek wpływ na wynik postępowania. A. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rozstrzygnięcia organów wojskowych, w której treści zarzucił organom wojskowym przewlekłość postępowania, a także nienależyte i nierzetelne załatwienie jego sprawy podnosząc, że przy podejmowaniu decyzji nie uwzględniono "innych dokumentów tj. obowiązującego wówczas Zarządzenia MON nr 30 MON oraz zaświadczenia wydanego przez Dowódcę JW. 2828 z dnia 7 października 1999 r." a odniesiono się tylko do treści rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. W odpowiedzi na skargę Dowódca Ś. Okręgu Wojskowego wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w decyzji odwoławczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Artykuł 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych /Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm./ stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 152 poz. 1270 ze zm./, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są niezgodne z prawem. Zgodnie z przepisem art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. nr 179, poz. 1750 ze zm./ organami właściwymi w sprawach określonych w przepisach rozdziału dotyczącego uposażenia i innych należności pieniężnych żołnierzy zawodowych, są dowódcy jednostek wojskowych zajmujący stanowiska służbowe dowódcy batalionu lub równorzędne, o których mowa w ust. 3, albo wyższe w stosunku do wszystkich żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową w podległej jednostce wojskowej, z wyjątkiem tego dowódcy i jego zastępcy. Zgodnie z ww. przepisem we wszystkich sprawach dotyczących należności pieniężnych A. W., pełniącego służbę wojskowa w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w M., podlegającej Wojskowemu Komendantowi Uzupełnień w M. nie zaś Szefowi Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Rz. właściwym do wydania decyzji jest Wojskowy Komendant Uzupełnień w M., czyli dowódca jednostki wojskowej w rozumieniu niniejszego przepisu (art. 104 ww. ustawy). Natomiast art. 74 ustawy stanowi, iż wypłaty uposażenia oraz innych należności, o których mowa w art. 73, dokonuje jednostka wojskowa lub instytucja cywilna, na której zaopatrzeniu finansowym żołnierz pozostaje, czyli w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sztab Wojskowy w Rz. Powyższy przepis jednoznacznie wskazuje, że płatnikiem należności finansowych jest Wojewódzki Sztab Wojskowy w Rz., który nie posiada na mocy art. 104 żadnych kompetencji w zakresie decydowania o należnościach pieniężnych żołnierzy podległych innym dowódcom jednostek wojskowych, w tym wojskowym komendantom uzupełnień. Wojewódzki Sztab Wojskowy dokonuje wypłaty należności pieniężnych wyłącznie w oparciu o decyzje wojskowych komendantów uzupełnień. Zaopatrzenie finansowe żołnierza sprowadza się bowiem do fizycznego przekazania środków finansowych i rozliczenia tych należności, natomiast uprawnienie do podejmowania decyzji w kwestii przyznawania i wysokości należności pieniężnych należy do dowódcy jednostki wojskowej. Dowódca Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Rz. mylnie zinterpretował normę prawną wypływającą z wyżej wskazanych przepisów prawa materialnego i utożsamił obie te okoliczności, wskutek czego bezpodstawnie stwierdził, że o należnościach pieniężnych żołnierza decyduje ten sam dowódca jednostki wojskowej, który dokonuje wypłaty tych należności. Powyższy wniosek jest nieuprawniony i wynika z błędnej wykładni przepisów art. 74 ust. 1 i art. 104 ustawy. Identyczne stanowisko w sprawie uprawnień i kompetencji Wojskowego Komendanta Uzupełnień i Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w przedmiocie ról prawnych związanych z wypłatą uposażenia i innych należności żołnierzy zawodowych zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 listopada 2007r. sygn. OSK 216/07 /opublikowanym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych/, a Sąd w niniejszym składzie stanowisko to podziela. Powyższe oznacza, że Dowódca Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Rz. wydając decyzję pierwszoinstancyjną w sprawie naruszył przepisy o właściwości, która winna być przestrzegana z urzędu /art. 19 k.p.a./, zaś skutkiem wydania decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości musi być stwierdzenie jej nieważności /art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a./. Nieważnością jest także dotknięta decyzja odwoławcza, która powyższy stan rzeczy sankcjonuje. Ze względu na naruszenie przepisów o właściwości Sąd nie rozstrzygał w kwestii meritum sporu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 p 1 pkt 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego orzekł jak w sentencji. W związku z odmową przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia Sąd nie orzekał w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. H.B. 3.03.2008r.