IV SA/Wr 642/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Jolanta Sikorska (spraw.) Sędziowie NSA – Jerzy Krupiński Asesor WSA – Maria Tkacz-Rutkowska Protokolant Magdalena Domańska- Byskosz Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2005 r. przy udziale --- sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oddala skargę. W dniu [...]r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Burmistrza Ś. Ś. na podstawie art. 6 ust. 1, art. 8, art. 47 oraz art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r., Nr 228, poz. 2255) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2004 r., Nr 45, poz. 433) w związku z upoważnieniem Nr [...] Burmistrza Ś. Ś. z dnia [...] r. w sprawie upoważnienia Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej do prowadzenia postępowania w sprawach przyznawania świadczeń rodzinnych, a także do wydania w tych sprawach decyzji administracyjnych oraz art. 104 i art. 108 kpa wydał decyzję Nr [...], którą przyznał: zasiłek rodzinny na dziecko A.K. urodzoną w dniu [...] r. na okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. w wysokości [...] zł miesięcznie; dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania na okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. w wysokości po [...] zł miesięcznie oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości [...] zł – jednorazowo we wrześniu. Odmówił natomiast przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z powodu samotnego wychowywania dziecka – A. K.. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje matce lub ojcu. Dodatek przysługuje również osobie uczącej się. Z treści art. 3 ust. 13 owej ustawy wynika, że przez osobę uczącą się należy rozumieć osobę pełnoletnią uczącą się, nie pozostającą na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub zasądzeniem od rodziców na jej rzecz alimentów. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 17 powołanej ustawy samotne wychowanie dziecka oznacza wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowują dziecka z ojcem lub z matką dziecka. Organ wskazał na art. 60 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że osoba pozostająca w związku małżeńskim otrzymująca na dzieci do dnia wejścia w życie ustawy świadczenie z funduszu alimentacyjnego nabywa prawo do dodatku, o którym mowa w art. 12 przez okres jednego roku, jeżeli spełnia warunki określone w ustawie. W uzasadnieniu podano, iż skarżąca L. K. jako osoba pozostająca w związku małżeńskim nie udokumentowała faktu pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego w [...]r. We wskazanym miesiącu osobą pobierającą świadczenia z funduszu alimentacyjnego była córka skarżącej – A. K., która w przypadku nie pozostawaniu na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub zasadzeniem na jej rzecz alimentów mogłaby ubiegać się o zasiłek rodzinny wraz z dodatkami. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie do organu II instancji. W odwołaniu tym zakwestionowała sposób załatwienia jej sprawy przez organ I instancji podnosząc, że nie poinformowano jej o konieczności złożenia wniosku bezpośrednio przez pełnoletnią A.K.. Skarżąca oświadczyła także, że córka jest na jej utrzymaniu, to znaczy dochód rodziny stanowi wynagrodzenie za pracę skarżącej oraz alimenty. L. K. wniosła o skorygowanie decyzji i przyznanie córce zasiłku rodzinnego z wnioskowanymi dodatkami. W oddzielnym piśmie z dnia [...]r. L.K. wniosła o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu nauki poza miejscem zamieszkania również za miesiąc [...] i [...]r., gdyż w zaskarżonej decyzji dodatek ten przyznano skarżącej dopiero od dnia [...]r. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. Nr [...], powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w części dotyczącej przyznania zasiłku rodzinnego i jednorazowego dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz odmowy przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Ponadto na podstawie art. 138 § 2 kpa uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia nauki poza miejscem zamieszkania na okres od [...]r. do dnia [...] r. i w tym zakresie przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podał, że powołana ustawa określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Zgodnie z art. 5 ustawy zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód na jedną osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 504 zł lub 583 zł w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne. Przepis art. 6 ust. 1 ustawy stanowi, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom spełniającym kryteria dochodowe, do ukończenia przez dziecko 18 roku życia lub nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ wskazał, iż L. K. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego na córkę A. K., która w dniu [...]r. ukończyła [...] lat, uczęszczała do [...] klasy Liceum Profilowanego w Szkole Gastronomicznej "A" we W., mieszkała z matką i pozostawała na jej utrzymaniu. Do płacenia alimentów został zobowiązany ojciec A. K.. W związku z powyższym, zgodnie z brzmieniem art. 3 pkt 13 ustawy A. K. nie mogła zostać zakwalifikowana jako osoba pełnoletnia, ucząca się i nie pozostająca na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub zasadzeniem od rodziców na jej rzecz alimentów. W uzasadnieniu wskazano, że L. K. spełnia warunki określone w art. 5 oraz art. 6 ustawy w związku z czym został jej przyznany zasiłek rodzinny na córkę wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Organ odwoławczy wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie kwestią sporną jest prawidłowość odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz okres, na jaki przyznano dodatek z tytułu podjęcia przez A. K. nauki poza miejscem zamieszkiwania. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżącej nie można uznać za osobę samotnie wychowującą córkę z tego względu, że pozostawała ona w formalnym związku małżeńskim. L. K. nie spełniła także warunków określonych w art. 60 ust. 2 ustawy albowiem nie otrzymywała świadczenia z funduszu alimentacyjnego, gdyż w [...]r. przekaz pocztowy adresowany był do A. K.. W związku z powyższym dodatek do zasiłku rodzinnego nie mógł zostać przyznany. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej terminów wypłaty dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...]r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działający z upoważnienia Burmistrza Ś. Ś. wydał decyzję Nr [...], którą z powołaniem się na przepis art. 6 ust. 1, art. 8, art. 47 oraz art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniu rodzinnym przyznał dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania na okres od dnia [...] r. do dnia [...]r. oraz od dnia [...]r. do dnia [...]r. w wysokości [...] zł miesięcznie. L. K. wniosła skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w części dotyczącej odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Zarzuciła w niej niewłaściwe interpretowanie przez organy obydwu instancji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podniosła, że spełnia warunki do uzyskania wnioskowanego świadczenia, gdyż ojciec A. K. od trzeciego roku życia dziecka nie uczestniczył w kosztach jej utrzymania. W [...] r. Sąd Rejonowy w Ś. Ś. przyznał alimenty na A. K. płatne do rąk skarżącej lecz ojciec dziecka nie wywiązywał się ze zobowiązania. Postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika sądowego okazało się bezskuteczne i alimenty od [...] r. wypłacał Zakład Ubezpieczeń Społecznych z funduszu alimentacyjnego. Skarżąca wyjaśniła, że A. K. aktualnie uczy się i pozostaje na wyłącznym utrzymaniu matki. Ponadto podniosła, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze bezzasadnie uznało, że nie spełnia ona warunków określonych w art. 60 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż świadczenie z funduszu alimentacyjnego otrzymywała już pełnoletnia jej córka. Taka interpretacja przepisów jest w jej ocenie błędna, gdyż alimenty zostały zasądzone i wypłacone matce A. i otrzymywała je z funduszu alimentacyjnego od [...] r. do [...]r. Po ukończeniu przez córkę A. [...] roku życia ZUS od dnia [...]r. wypłacał świadczenia do rąk A.K., dlatego przekaz pocztowy z [...]r. adresowany był na córkę. Ta zmiana adresata nie spowodowała zdaniem skarżącej żadnych zmian w sytuacji faktycznej matki i córki. Nadal razem zamieszkują i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Pogorszyła się obecnie ich sytuacja materialna, gdyż pozbawione zostały świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego w wysokości [...] zł miesięcznie, która to kwota stanowiła składnik wspólnego budżetu domowego. Ponadto skarżąca nie otrzymywała dodatku do zasiłku rodzinnego w kwocie [...] zł miesięcznie z tytułu samotnego wychowywania dziecka – zastępującego dotychczasowe świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Skarżąca dodała, że celem ustawodawcy wprowadzającego świadczenie rodzinne nie było pogorszenie sytuacji finansowej uprawnionego dziecka przez pozbawienie go pomocy państwa. Ojciec A. K. nadal nie płaci alimentów i nie interesuje się córką, a skarżąca nie posiada innego dochodu poza wynagrodzeniem za pracę w wysokości [...]zł i zasiłku rodzinnego – [...] zł. Nie otrzymywała też pomocy doraźnej z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. Ś., gdyż dochód na osobę w jej rodzinie przekracza [...] zł. Zdaniem skarżącej, stanowisko organów orzekających w sprawie jest sprzeczne z art. 5 kodeksu cywilnego i narusza społeczno-gospodarcze prawa, gdyż celem ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych jest udzielenie pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji finansowej, a nie pogorszenie ich dotychczasowego poziomu życia związanego z rosnącymi kosztami utrzymania 18 letniego dziecka. L. K. wskazała też, że w celu uporządkowania spraw rodzinnych wystąpiła do sądu o orzeczenie rozwodu z K. K., z którym nie mieszka od [...] lat. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazało, że L. K. nie spełniła warunków określonych w art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych uprawniających do uzyskania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, gdyż jej dotychczasowy status osoby zamężnej nie odpowiadał definicji zawartej w art. 3 pkt 17 ustawy. Według tego przepisu samotne wychowywanie dziecka oznacza to wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowują dziecka z ojcem lub matką dziecka. Zdaniem Kolegium, L. K. nie spełnia też warunków zawartych w art. 60 ust. 2, według którego osoba pozostająca w związku małżeńskim otrzymująca na dzieci od dnia wejścia w życie ustawy, świadczenie z funduszu alimentacyjnego nabywa prawo do dodatku, o którym mowa w art. 12, przez okres jednego roku, jeżeli spełnia warunki określone w ustawie. Organ odwoławczy podał, iż bezspornym jest fakt, że skarżąca w chwili wejścia w życie ustawy nie otrzymywała świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Według zaś art. 3 i art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność zaskarżonych aktów administracyjnych z prawem materialnym, a także badanie zgodności tych aktów z przepisami procedury administracyjnej. W razie stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego sąd administracyjny uchyla zaskarżony akt w całości lub w części. Rozpatrując skargę, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. w części w jakiej organ ten utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej dodatku do zasiłku rodzinnego z powodu samotnego wychowywania dziecka. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Zgodnie z art. 4 ust. 2 powyższej ustawy prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie uczącej się. Ustawa ta w art. 5 stanowi, że zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód na jedną osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 504 zł lub 583 zł w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne. Zgodnie zaś z przepisem art. 6 ust. 1 ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom spełniającym kryteria dochodowe, do ukończenia przez dziecko 18 roku życia lub nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Z niekwestionowanych ustaleń poczynionych w sprawie przez organy ją rozpoznające wynika, że L. K. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego na córkę A. K., która w dniu [...]r. ukończyła [...] lat, uczęszczała do [...] klasy Liceum Profilowanego w Szkole Gastronomicznej ".A" we W., mieszkała z matką i pozostawała na jej utrzymaniu. Do płacenia alimentów został zobowiązany ojciec A. K.. Trafnie w tych okolicznościach faktycznych sprawy organy ją rozpoznające uznały, że L. K. spełnia warunki określone w art. 5 oraz art. 6 ustawy w związku z czym został jej przyznany zasiłek rodzinny na córkę wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Zgodzić się jednak należy ze stanowiskiem organów, że L. K. nie spełnia przesłanek do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z powodu samotnego wychowywania dziecka – A. K.. Zgodnie z brzmieniem art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu. Dodatek przysługuje również osobie uczącej się. Z treści art. 3 ust. 13 owej ustawy wynika, że przez osobę uczącą się należy rozumieć osobę pełnoletnią uczącą się, nie pozostającą na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub zasądzeniem od rodziców na jej rzecz alimentów. Trafnie organy uznały w związku z brzmieniem powyższego przepisu , że A. K. nie może zostać zakwalifikowana jako osoba pełnoletnia, ucząca się i nie pozostająca na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub zasądzeniem od rodziców na jej rzecz alimentów skoro takie okoliczności nie mają miejsca. Wskazać należy, że zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 ust. 17 powołanej ustawy samotne wychowanie dziecka oznacza wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowują dziecka z ojcem lub z matką dziecka. Z niekwestionowanych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że skarżąca w dacie orzekania przez organ odwoławczy pozostawała w związku małżeńskim z K. K.. Małżeństwo to zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego we W. z dnia [...]r. w sprawie sygn. akt [...], a zaskarżona decyzja została wydana w dniu [...]r. W tej sytuacji wyrok ten pozostaje bez wpływu na wynik niniejszego postępowania. Ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 60 ust. 2 stanowi, że osoba pozostająca w związku małżeńskim otrzymująca na dzieci do dnia wejścia w życie ustawy świadczenie z funduszu alimentacyjnego nabywa prawo do dodatku, o którym mowa w art. 12 przez okres jednego roku, jeżeli spełnia warunki określone w ustawie. Wprawdzie skarżąca L. K. jako osoba pozostająca w związku małżeńskim spełnia warunki określone w ustawie, to jednak nie pobierała na córkę A. do dnia wejścia w życie ustawy, to jest do kwietnia 2004r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Od [...]r. osobą pobierającą świadczenia z funduszu alimentacyjnego była córka skarżącej A. K., która – jak trafnie zauważa organ rozpoznający sprawę - w przypadku nie pozostawaniu na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub zasadzeniem na jej rzecz alimentów mogłaby ubiegać się o zasiłek rodzinny wraz z dodatkami. Sąd nie podziela wykładni przepisu art. 60 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawartej w skierowanym do skarżącej piśmie p.o. Dyrektora Departamentu Świadczeń Socjalnych w Ministerstwie Polityki Społecznej, według której w sytuacji, gdy świadczenie z funduszu alimentacyjnego do kwietnia 2004r. pobierało pełnoletnie dziecko we własnym imieniu, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka także przysługuje albowiem taka wykładnia w/w przepisu prawa w świetle jego brzmienia jest nieuprawniona. W tej sytuacji decyzję zaskarżonej treści uznać należy za prawidłową. W niczym bowiem nie narusza ona zarówno przepisów prawa materialnego będącego podstawą jej rozpoznania, jak też przepisów procedury administracyjnej. Skarga zatem jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).