IV SA/Wr 644/12

WyrokWSA we Wrocławiu2013-02-06

Skład orzekający: Wanda Wiatkowska - Ilków, Tadeusz Kuczyński, Jolanta Sikorska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów została wydana z naruszeniem przepisów prawa, w szczególności w zakresie składu organu orzekającego i stosowania przepisów prawa?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, uznając, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów prawa. Stwierdzono, że w składzie Odwoławczej Komisji Stypendialnej orzekały osoby nieuprawnione, a także doszło do naruszenia zasady wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu, gdy brał on udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Ponadto, decyzje zostały podpisane przez wiceprzewodniczącego bez udokumentowanego upoważnienia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania studentce A. O. stypendium rektora dla najlepszych studentów. Studentka zarzuciła organom naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie nieobowiązującego regulaminu oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Organy utrzymały w mocy decyzję o odmowie przyznania stypendium, powołując się na zmianę przepisów prawa o szkolnictwie wyższym od 1 października 2011 r. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżone decyzje.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Akademii Medycznej we W. Zasądzono od Rektora Akademii Medycznej we W. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Nie orzeczono w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia NSA Jolanta Sikorska Protokolant Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Akademii Medycznej we W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Akademii Medycznej we W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...]; II. zasądza od Rektora Akademii Medycznej we W. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją Odwoławczej Komisji Stypendialnej Akademii Medycznej [...] we W. z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 181 ust. 1, art. 175 ust. 3 i 4, art. 186 ust. 1 oraz art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. 2005, nr 164, poz. 1365, z późn. zm.), dalej jako ustawa, art. 104, 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeksu postępowania administracyjnego, zwanego dalej kpa, zgodnie z § 26-35 Zarządzenia Rektora AM we W. z dnia 30 września 2011 r. ze zm. w sprawie wprowadzenia w życie ,,Regulaminu przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów AM we W.", po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego od decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej Akademii Medycznej we W. z dnia 25 listopada 2011 r., numer 267/2012/2340110, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję o odmowie przyznania A. O. stypendium AM we W. dla najlepszych studentów. W motywach uzasadnienia tego orzeczenia stwierdzono, że Odwoławcza Komisja Stypendialna Akademii Medycznej we W. dnia [...] listopada 2011 r. podjęła decyzję numer [...] o odmowie przyznania A. O. stypendium Rektora AM we W. dla najlepszych studentów. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 175 ust. 3 i 4 w związku z art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz przepisy § 26 – 35 Zarządzenia Rektora AM we W. z dnia 30 września 2011 r. ze zm. w sprawie wprowadzenia w życie "Regulaminu przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów AM we W.". Po doręczeniu decyzji z dnia [...] listopada 2011 r., numer [...] A. O. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (wniosek został wniesiony w terminie). W niniejszej sprawie istotny jest fakt, iż ustawodawca z dniem 1 października 2011 r. zmienił przepisy dotyczące zasad przyznawania pomocy materialnej studentom m.in. przepisy dotyczące stypendiów rektora dla najlepszych studentów. Rektor AM we W. w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego dostosował jedynie do wymogów ustawowych brzmienie regulaminu w sprawie przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów AM we Wrocławiu (zgodnie z wymogami określonymi w art. 186 ust. 1 ustawy). Wobec zmiany uregulowań ustawowych, Rektor AM we W. nie mógł pozostawić zasad przyznawania stypendium dla najlepszych studentów w dotychczasowym, niezmienionym kształcie. Zaznaczyć należy, iż kształt zapisów regulaminu w sprawie przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów AM we Wrocławiu ustalony został w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Zgodnie z art. 202 ust. 1 i 2 ustawy "Studenci studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich prowadzonych przez uczelnię tworzą samorząd studencki. Organy samorządu studenckiego są wyłącznym reprezentantem ogółu studentów uczelni". Nie bez znaczenia jest także fakt, iż w art. 186 ust. 1 ustawy ustawodawca nie określił sztywnego terminu na ustalenie regulaminu przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów jak to uczynił np. w przypadku regulaminu studiów (art. 161 ust. 1 ustawy). Oznacza to, iż zasadą powinno być ustalenie przez Rektora Uczelni regulaminu przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów nie później niż przed rozpoczęciem roku akademickiego, w którym pomoc będzie przyznawana. Tak też było w rozstrzyganym przypadku "Regulamin przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów AM we Wrocławiu" wszedł w życie wraz z rozpoczęciem roku akademickiego 2011/2012. W skardze do sądu administracyjnego A. O. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej: 1. naruszenia prawa materialnego poprzez zastosowanie przy ocenie wniosku skarżącej § 26 - § 35 Regulaminu przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Akademii Medycznej we W. (Załącznik do zarządzenia nr 40/XIV R/2011 Rektora AM we W. z dnia 30 września 2011 r.) zamiast § 242 – 29 Regulaminu przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Akademii Medycznej we W. (Załącznik do zarządzenia nr 61/XIV R/2009 Rektora AM we W. z dnia 7 września 2009 r.), 2. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 35 oraz 36 Kodeksu postępowania administracyjnego. W motywach uzasadnienia skargi podniesiono, że organ wydając decyzję z dnia 22 czerwca 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 25 listopada 2012 r. w niniejszej sprawie błędnie zastosował przepisy regulaminowe obowiązujące na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej dotyczące przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów, po roku akademickim 2010-2011. Jako podstawę wydania zaskarżanej decyzji przyjął bowiem § 26 - 35 Zarządzenia nr 40/XIV R/2011 Rektora AM we W. z dnia 30 września 2011 r. i tym samym zastosował przy ocenie wniosku o przyznanie stypendium zasady, które nie obowiązywały w chwili w której miały miejsce zdarzenia uprawniające studentów którzy zakończyła rok akademicki 2010/2011 do ubiegania się o stypendium. Zaistniała więc sytuacja, którą używając języka potocznego, można by opisać jako zmianę reguły gry w jej trakcie (a w zasadzie nawet po jej zakończeniu). Podkreślić należy bowiem, że stypendia rektora dla najlepszych studentów przyznawane są za osiągnięcia uzyskane w poprzednim roku akademickim. Osoby uprawnione do ubiegania się o nie mają wpływ na to czy spełnią warunki niezbędne do jego uzyskania tylko w trakcie tego roku akademickiego. Mając na uwadze powyższe, zgodnie z zasadami logiki jak również zasadą pewności prawa oraz związaną z nią zasadą ochrony uzasadnionych oczekiwań, skoro kwalifikacje studentów do otrzymania stypendium oceniane są przy uwzględnieniu zdarzeń mających miejsce w okresie przeszłym, to podstawą do ich oceny powinny być kryteria obowiązujące w tym okresie. Tymczasem w niniejszej sprawie, po ukończeniu przez skarżącą roku akademickiego i uzyskaniu wyników w nauce uprawniających na ten dzień do uzyskania stypendium rektora dla najlepszych studentów, nastąpiła zmiana zasad przyznawania stypendiów, która pomimo tego że powinna mieć zastosowanie dopiero do zdarzeń przyszłych, w wyniku błędnego działania organu została wykorzystana jako podstawa do odmowy przyznania skarżącej prawa do stypendium. Odwoławcza Komisja Stypendialna powołała się bowiem na przepisy zarządzenia Rektora z dnia 30 września 2011 r. jako podstawę rozstrzygnięcia w sytuacji, która miała miejsce przed jego ogłoszeniem i wejściem w życie. Zdaniem skarżącej stanowi to złamanie jednej z istotnych zasad praworządności - lex retro non agit. Tymczasem zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji działają na podstawie przepisów prawa. Decyzje administracyjne mogą być wydawane tylko na podstawie prawa powszechnie obowiązującego. Przedstawione powyżej stanowisko poparte jest orzecznictwem. Organ, który wydał decyzję w niniejszej sprawie zobligowany jest stosować w sprawach rozpatrywanych przed nim nie tylko przepisy określone w ustawie z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, które w odniesieniu do stypendiów przyznawanych przez rektora dla najlepszych studentów nie mają charakteru uznaniowego, ale również ogólne reguły przeprowadzania postępowania administracyjnego oraz zasady ustrojowe. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji powołuje się na zmianę Ustawy z 27 lipca 2005 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 164 poz. 1365) Prawo o szkolnictwie wyższym i wejście w życie jej przepisów w tym zasad przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów w dniu 1 października 2011 r. i słusznie twierdzi, że zmiana powyższych przepisów była konieczna, natomiast sposób w jaki zmiana została dokonana, w szczególności fakt, że przepisy Regulaminu wprowadzone zarządzeniem Rektora AM we W. z dnia 30 września 2011 r. zostały wprowadzone z mocą wsteczną, jest działaniem bezpodstawnym, niesprawiedliwym i podjętym z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazuje, że Regulamin przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów został zmieniony w brzmieniu i kształcie ustalonym w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego, stosownie zatem do przepisów cytowanej ustawy - art. 202 ust. 2 organy samorządu studenckiego są wyłącznym reprezentantem ogółu studentów uczelni. Skoro organy samorządu są wyłącznym reprezentantem ogółu studentów, to tylko im w porozumieniu z innymi organami uczelni, przysługują uprawnienia w zakresie kształtowania treści regulaminów. Strona będąc studentką VI roku nie miała legitymacji do zaskarżenia niniejszego regulaminu. W niniejszej sprawie organ w sposób rażący naruszył: podstawową zasadę praworządności - niedziałania prawa wstecz, pomijając argumenty wynikające z logiki, trudno wyobrazić sobie bowiem sytuację, w której student po ukończeniu roku akademickiego (złożeniu indeksu i wymaganych dokumentów w dziekanacie) oraz uzyskaniu odpowiedniej średniej ocen, a zatem po spełnieniu kryteriów materialnych przewidzianych w Regulaminie przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów AM we W. (Zarządzenie nr 61/XIV R/2009 Rektora Akademii Medycznej z dnia 7 września 2009 r. ze zm.) i formalnych, dowiaduje się o zmianie obowiązujących zasad ze wstecznym skutkiem i nie może już dostosować swojego działania, a także zasadę zaufania wyrażoną w przepisie art. 8 k.p.a. Przepis art. 8 k.p.a. posiada kontekst konstytucyjny i unijny. Organy administracji publicznej są obowiązane, w ramach wykładni zgodnej z Konstytucją RP, uwzględniać, że po pierwsze, zasada zaufania, również w aspekcie procesowym, jest zasadniczym elementem zasady demokratycznego państwa prawa i jako taka ma swoje umocowanie i źródło w art. 2 Konstytucji RP, po drugie, w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Ponadto podniesiono, że Odwoławcza Komisja Stypendialna podejmując decyzje naruszyła zasadę szybkości postępowania wyrażoną w przepisie art. 12 oraz 35 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu Medycznego we W. wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację. Stwierdzono, że obowiązek dostosowania przepisów wewnętrznych Uczelni do przepisów prawa powszechnie obowiązującego wynikał z mocy ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym ... (Dz. U. z 2011 r., nr 84, poz. 455). Obowiązek ten należało zrealizować do dnia 1 października 2011 r. Podniesiono przy tym, że ustawodawca wprowadzając nowe regulacje dotyczące przyznawania stypendiów nie przewidział przepisów przejściowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu, choć z innych powodów niż podniesione przez skarżącą. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej zwanej ,,P.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w wypadku naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i zdaniem Sądu - z taką sytuacją mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie. Materialnoprawną podstawę rozpatrzenia sprawy, zainicjowanej wnioskiem skarżącej z dnia 11 października 2011 r. o przyznanie stypendium dla najlepszych studentów i wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - zwanej dalej ustawą. Stosownie do przepisu art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy, stypendium rektora dla najlepszych studentów stanowi jedną z form pomocy materialnej dla studentów ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa. Podkreślić należy, że w świetle przepisów art. 70 ust. 1 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn.zm.), świadczenia z tytułu pomocy materialnej studentom stanowią środek służący spełnieniu zasady powszechnego i równego dostępu do wykształcenia. Zgodnie z art. 175 ust. 2 i 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy w niniejszej sprawie, stypendia rektora dla najlepszych studentów są przyznawane na wniosek studenta przez rektora, a od decyzji rektora w sprawie stypendium dla najlepszych studentów, przysługuje wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Stosownie do ust. 4 art. 175 ustawy, na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej lub rektor przekazują uprawnienia w zakresie przyznawania stypendium socjalnego, stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, zapomogi oraz stypendium rektora dla najlepszych studentów odpowiednio komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej. Komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną, o których mowa w art. 175 ust. 3, powołuje odpowiednio kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej lub rektor spośród studentów delegowanych przez właściwy organ samorządu studenckiego i pracowników uczelni. Decyzje wydane przez komisje stypendialne i odwoławcze komisje stypendialne, o których mowa w art. 175 ust. 3, podpisują przewodniczący komisji lub działający z ich upoważnienia wiceprzewodniczący (art. 177 ust. 1 i 4 ustawy). Zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studenckich stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. W myśl art. 207 ust. 2 ustawy, decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Powołane regulacje prawne nie pozostawiają wątpliwości, że postępowanie w sprawie przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów winno być prowadzone z uwzględnieniem regulacji K.p.a., a faktu tego nie zmienia powierzenie kontroli instancyjnej rozstrzygnięć wydanych w tym postępowaniu temu samemu organowi w ramach postępowania wywołanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 K.p.a. w zw. z art. 207 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym). Zgodnie bowiem z art. 127 § 3 K.p.a., do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań, które z kolei (w art. 140 K.p.a.) odsyłają w sprawach nieuregulowanych do odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Nadto, organy odwoławcze zobowiązane są do stosowania przepisów wspólnych wszystkim postępowaniom uregulowanym w K.p.a. zawartych w Dziale I Kodeksu zatytułowanym "Przepisy ogólne". Pierwszą kwestię, którą należy rozstrzygnąć w tej sprawie jest ocena, czy skład Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uczelni był zgodny z przepisami prawa, t.j. art. 177 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i § 1 zarządzenia nr 52/XVR/2011 Rektora Akademii Medycznej we W. z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie powołania Odwoławczej Komisji Stypendialnej na rok akademicki 2011/2012 (zamieszczonego na stronie internetowej AM we W.: http:/www.zarz.am.wroc.pl/content) wydanego na podstawie upoważnienia art. 177 ust. 2 ustawy. Postanowienie § 1 powołanego zarządzenia wymienia 21 osób tworzących skład wskazanej Komisji. Istotne jest to, że zarządzenie Rektora nie przewiduje, aby poza osobami w nim wymienionymi zamiast tych osób w skład Komisji wchodziły inne osoby. Tymczasem, z analizy akt administracyjnych sprawy bezspornie wynika, że w wydaniu decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej AM we W. z dnia [...] listopada 2011 r. brali udział Z. P. w zastępstwie nieobecnego członka Komisji W. W. oraz K. F. w zastępstwie nieobecnego członka Komisji W. K., a w wydaniu decyzji z dnia 22 czerwca 2012 r. nieobecnego członka komisji W. W. zastąpił Z. P.. Osoby zastępujące nieobecnych członków Komisji, mimo że nie zostały powołane przez Rektora AM we W. w jej skład, nie tylko uczestniczyły w jej posiedzeniach, ale brały udział w ferowaniu decyzji, co wprost wynika ze wskazania w jej treści nazwisk osób podejmujących decyzję. W tej sytuacji uznać należy, że w składzie kolegialnego organu orzekającego brały udział osoby nieuprawnione. Wobec tego decyzje Komisji z dnia 25 listopada 2011 r. i 22 czerwca 2012 r. zostały wydane przez organ niewłaściwie reprezentowany, a więc dotknięte są wadą w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na marginesie tylko należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 177 ust. 4 ustawy decyzje wydane przez (...) odwoławcze komisje stypendialne podpisują przewodniczący tych komisji lub działający z ich upoważnienia wiceprzewodniczący. Reguła płynąca z tego unormowania jest zatem taka, że rozstrzygnięcia Komisji podpisują, co do zasady – jej przewodniczący, a wiceprzewodniczący – tylko na podstawie dającego się zweryfikować upoważnienia (najlepiej pisemnego) i tylko podczas nieobecności przewodniczącego w pracach komisji. Tymczasem, mimo że z akt administracyjnych sprawy wynika, że w podejmowaniu decyzji z dnia 25 listopada 2011 r. i 22 czerwca 2012 r. uczestniczył przewodniczący Komisji, prof. dr hab. M. J., to decyzję podpisał wiceprzewodniczący Komisji P.G., a w aktach sprawy brak jest dlań upoważnienia do podpisywania decyzji na okres obejmujący datę 25 listopada 2011 r. Kolejna kwestia związana jest z naruszeniem zasad działania Odwoławczej Komisji Stypendialnej. W myśl zał. Nr 2 do zarządzenia Rektora AM we W. nr 40/XVR/2011 z dnia 30 września 2011 r. w sprawie wprowadzania w życie regulaminu przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów AM we W., określającego zasady powoływania i działania Odwoławczej Komisji Stypendialnej (http:/www.zarz.am.wroc.pl/content), obowiązującego w dacie podejmowania decyzji w sprawie, z udziału w pracach Komisji wyłączone zostają osoby wskazane w art. 24 i 25 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeksu postępowania administracyjnego. Powołane przepisy dotyczą wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu (art. 24 kpa) lub organu od załatwienia danej sprawy (art. 25 k.p.a.). Zasada wyłączenia pracownika od udziału w sprawie w wyższej instancji stanowi dla strony gwarancję procesową bezstronnego, dwustronnego rozpoznania sprawy, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 15 k.p.a. Realizacja tej zasady ma na celu zapewnić, iż nikt nie będzie sędzią we własnej sprawie, gdyż z wydanym poprzednio rozstrzygnięciem zwykle się identyfikuje przy jego ponownej ocenie (tak Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06). Stąd rozpatrując sprawę ponownie w postępowaniu odwoławczym, bezwzględnie należy oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., w świetle którego pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Z tego samego powodu wyłączeniu od udziału w postępowaniu podlega członek organu kolegialnego, jakim niewątpliwie jest komisja stypendialna (art. 27 § 1 k.p.a.). W niniejszej sprawie analiza akt prowadzi do stwierdzenia, że P. G., jako wice-przewodniczący Odwoławczej Komisji Stypendialnej AM we W. podpisał w imieniu tego organu zarówno decyzję z dnia 25 listopada 2011 r. odmawiającą skarżącej przyznania stypendium rektora, jak i utrzymującą ją w mocy decyzję z dnia 22 czerwca 2012 r. Ponadto należy zauważyć, że z akt administracyjnych wynika bezspornie, że organ kolegialny dwukrotnie rozpoznawał przedmiotową sprawę skarżącej w znacznej części tożsamym składzie osobowym. Mając na uwadze zasady wykładni celowościowej powyższej regulacji wskazać należy, że wszyscy członkowie komisji stypendialnej (zarówno pracownicy uczelni, jak i studenci) - jako organu kolegialnego, któremu przekazana została kompetencja do sprawowania administracji publicznej (uprawnienia w zakresie przyznawania stypendium), czyli rozpoznawania indywidualnych spraw administracyjnych i wydawania decyzji podlegają wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W sytuacji złożenia przez studenta wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 175 ust. 3 zd. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym), ma bowiem zastosowanie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Niedopuszczalne było, więc w niniejszej sprawie rozpoznanie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy przez osoby, które brały już udział w wydaniu decyzji, której wniosek ten dotyczył. Wobec wskazanej powyżej zmiany przepisu art. 175 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i wynikającej z niej (od dnia 1 października 2011 r.) kompetencji do dwukrotnego rozpoznania sprawy nie tylko przez rektora, ale także do przekazania uprawnień w tym zakresie odpowiedniej komisji stypendialnej, obowiązkiem rektora uczelni jest zapewnienie, w porozumieniu z właściwym organem samorządu studenckiego, takiego zorganizowania trybu pracy organów kolegialnych (także ukształtowanie struktury ilościowej i osobowej), aby istniały szczegółowe uregulowania zapewniające przestrzeganie norm procedury administracyjnej, w tym wyeliminowanie sytuacji, kiedy ta sama osoba bierze udział w ponownym rozpoznaniu sprawy, w której brała udział w wydaniu zaskarżonej przez stronę postępowania decyzji. Obowiązujące regulacje ustawowe nie wprowadzają żadnych ograniczeń, które uniemożliwiałyby ukształtowanie składu i trybu pracy komisji stypendialnych w sposób gwarantujący rozpoznanie indywidualnych spraw administracyjnych studentów zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, w tym w sposób zapewniający obiektywne rozpoznanie sprawy co do istoty w dwuinstancyjnym postępowaniu. Stwierdzone naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, między innymi jeżeli decyzja wydana została przez pracownika, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24. W takim stanie sprawy rozstrzygnięcie sądu musiało dotyczyć w pierwszej kolejności zachowania przez organ administracji obowiązującej procedury administracyjnej w toku rozpoznawania wniosku skarżącego. Na obecnym etapie postępowania, uwzględniając konieczność ponownego rozpoznania sprawy merytorycznie przez organ administracji publicznej, odnoszenie się przez Sąd do zarzutów merytorycznych skargi dotyczących zastosowanej przez organ wykładni przepisów prawa materialnego byłoby przedwczesne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić ocenę prawną i wskazania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Stwierdzone naruszenie prawa, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., stanowi podstawę do wznowienia postępowania, stąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w pkt 2 wyroku podjęto stosownie do art. 152 p.p.s.a. O zasądzeniu kosztów postępowania na rzecz skarżącej A. O. Sąd orzekł na podstawie art. 200 w.w. ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło