IV SA/Wr 646/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Protokolant Jolanta Pociejowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] po rozpatrzeniu odwołania L. B., zam.[...] , przebyw. [...] od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Ś. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. Nr [...] z dnia [...] odmawiającej przyznania zasiłku celowego na opłacenie czynszu, pokrycie kosztów przeprowadzki, zakup biletów, opłacenie noclegów, zakup deski do prasowania i zakup leków, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz 3 ust. 4 w związku z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 z późn. zmianami) utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia podniesiono, że zaskarżoną decyzją organ I instancji odmówił L. B. przyznania zasiłku celowego na opłacenie czynszu w wysokości 400,00 zł, pokrycie kosztów przeprowadzki w wysokości 100 zł, zakup biletów w wysokości 44,00 zł, opłacenie noclegów w wysokości 50,00 zł, zakup deski do prasowania w wysokości 14,98 zł i zakup leków w wysokości 168,42 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że odmowa przyznania zasiłku celowego spowodowana jest faktem, że ogólna kwota zasiłku celowego ustalona została z Ośrodkiem pomocy Społecznej Dzielnicy W. M.st. W. na łączną kwotę 300,00 zł. Od decyzji L. B. wniosła w ustawowym terminie odwołanie, w którym domaga się przyznania zasiłku celowego zgodnie z wnioskiem z dnia 27 lipca br. Podała, że wydatki jakie poniosła w lipcu wyniosły ok. 1 100 zł, a cały jej dochód czyli pomoc z OPS - wyniósł 744 zł. Organ I instancji przekazując sprawę do rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze poinformował, że L. B. (lat 44) gospodaruje sama. Pobiera zasiłek stały w wysokości 444 zł. Zwróciła się do OPS z prośbą o pomoc finansową w formie zasiłku celowego na łączną kwotę 817,38 zł, a przyznano jej kwotę 300,00 zł. Wobec tego, że strona na stałe jest zameldowana w Warszawie, wysokość pomocy została uzgodniona z Ośrodkiem Pomocy Społecznej Dzielnicy W. M.st. W., który jest zobowiązany do zwrotu świadczenia przyznanego w miejscu pobytu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło i zważyło, co następuje: W dniu 27 lipca 2007 r. L. B. zwróciła się do organu I instancji z prośbą o przyznanie pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na czynsz w wysokości 400,00 zł, przeprowadzkę - 100,00 zł, przejazdy - 44,00 zł, nocleg - 50,00 zł, śpiwór - 19,99 zł, obuwie jesienne - 19,99 zł, deskę do prasowania - 14,98 zł, leki - 168,42 zł, a także o przyznanie pomocy w postaci usług opiekuńczych w DDP "Przystań" w Ś. Jak wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz załączonych dokumentów, L. B. (lat 44) jest osobą samotną, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności do 30 czerwca 2008 r. Na stałe zameldowana jest w W., obecnie przebywa w Ś. Nie posiada żadnych dochodów, utrzymuje się z zasiłku stałego w wysokości 444 zł miesięcznie. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł (kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej) - przy wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 (sieroctwo, bezdomność, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba, przemoc w rodzinie, potrzeba ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, brak umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudność w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudność w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizm lub narkomania, zdarzenie losowe i sytuacja kryzysowa, klęska żywiołowa lub ekologiczna) lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy - w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych napraw i remontów w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej). W rozpatrywanej sprawie dochód Strony jest niższy niż ustawowe kryterium dochodowe i występuje niepełnosprawność, dlatego odrębną decyzją z dnia [...] znak [...] przyznany jej został zasiłek celowy na żywność - 50,00 zł, dopłatę do czynszu - 100,00 zł, zakup śpiwora - 20,00 zł, zakup obuwia - 20,00 zł, dopłatę do leków - 50,00 zł, dopłatę do noclegów - 30,00 zł, dopłatę do zakupu deski do prasowania - 10,00 zł, dopłatę do biletów - 10,00 zł, dopłatę do przeprowadzki - 10,00 zł, w łącznej wysokości 300,00 zł. Również decyzją z dnia [...] znak [...] zostały stronie przyznane bezpłatne usługi opiekuńcze w Domu Dziennego Pobytu "Przystań" w Ś. w formie pobytu i świadczonych usług od dnia 13 sierpnia 2007 r. Zaskarżoną zaś decyzją odmówiono stronie przyznania zasiłku celowego w żądanej wysokości na opłacenie czynszu, pokrycie kosztów przeprowadzki, zakup biletów, opłacenie noclegów, zakup deski do prasowania i zakup leków. Celem pomocy społecznej jest zaspakajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin, które tej pomocy potrzebują, a jej forma i rozmiar winny być dostosowane do okoliczności uzasadniających jej udzielenie. Potrzeby osoby ubiegającej się o pomoc winny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej). Zatem celem pomocy społecznej nie jest zaspokajanie wszystkich zgłaszanych potrzeb i spełnianie żądań i oczekiwań, a zasiłek celowy jest świadczeniem uznaniowym, a nie obowiązkowym. Ośrodek Pomocy Społecznej rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego obowiązany jest mieć na względzie z jednej strony sytuację materialną i osobistą wnioskodawcy oraz cel, na który świadczenie ma być przeznaczone, z drugiej zaś strony - możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej oraz ilość osób potrzebujących tej pomocy i tak gospodarować środkami finansowymi, by starczyło ich na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb dla osób najbardziej potrzebujących. L. B. korzysta z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego w wysokości 444 zł miesięcznie, a także odrębną decyzją przyznany jej został zasiłek celowy na żywność oraz na dopłatę do innych wnioskowanych potrzeb w łącznej wysokości 300,00 zł., a także bezpłatne usługi opiekuńcze w Domu Dziennego Pobytu "Przystań" w Ś. Ze względu na miejsce stałego zamieszkania strony- w W., zgodnie z art. 101 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej, Gmina W. obowiązana jest do zwrotu wydatków Gminie Ś., która przyznaje świadczenia w miejscu pobytu strony. Jak wykazał OPS dzielnicy P. P. miasta st. W., miesięcznie rozpatruje około 800 wniosków o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego, zaś środki finansowe którymi dysponuje na tę formę pomocy wynoszą 215 000 zł miesięcznie. Kwota ta wystarcza tylko na częściowe zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb życiowych osób i ich rodzin. Swoje możliwości na refundację zasiłku celowego dla L. B. określił na kwotę 300,00 zł, co również pozwoli na częściowe pokrycie jej najniezbędniejszych potrzeb. Nie można natomiast zaspokoić wszystkich zgłoszonych przez stronę potrzeb. W skardze na decyzję Kolegium strona zarzuca, że decyzja jest dla niej krzywdząca, ponieważ ze względu na chorobę nie jest w stanie podjąć pracy na cały etat, co pozwoliłoby ponosić koszty utrzymania, natomiast gdyby podjęła pracę w mniejszym zakresie to zasiłek, który otrzymuje zmniejszony zostałby o zarobioną kwotę. Nadto wskazała, że ze względu na miejsce stałego zameldowania właściwa do zwrotu kosztów udzielonej jej pomocy jest OPS gminy W. W., a nie W. P. P. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja odwoławcza utrzymująca w mocy Decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. z dnia [...] nr [...] odmawiająca przyznania L. B. zasiłku celowego na opłacenie czynszu, pokrycie kosztów przeprowadzki, zakupu biletów, opłacenie noclegów, zakup deski do prasowania, zakup leków: w sumie 782 zł i 40 groszy. Należy jednocześnie zauważyć, że decyzją Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. z dnia [...] nr [...] orzeczono o przyznaniu L. B. zasiłku celowego m.in. na dopłatę do czynszu, dopłatę do przeprowadzki, dopłatę do biletów, dopłatę do noclegów, dopłatę do zakupu deski do prasowania, dopłatę do leków, ponadto na żywność, zakup śpiwora i zakup obuwia: w sumie 300 zł. Sąd dostrzega pewną sprzeczność w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji. Z jednej strony organ odmawia przyznania zasiłku celowego na opłacenie czynszu, pokrycie kosztów przeprowadzki, zakup biletów, opłacenie noclegów, zakup deski do prasowania, zakup leków w łącznej kwocie 782 zł 40 gr, z drugiej natomiast przyznaje świadczenie uwzględniające pomoc na wymienione cele (a nadto kilka innych), ale w mniejszej wysokości, niż żądała skarżąca (300 zł). W takiej sytuacji, gdy uwzględnia się jedynie część żądania należałoby przyznać świadczenie w określonej kwocie, zaś odmówić świadczenia w dalszej kwocie, wyczerpując całość żądania wnioskodawczyni oraz uzasadnić motywy w części odmawiającej spełnienie żądania strony. Zdaniem Sądu wskazane uchybienie formalne stanowiące wyraz pewnej nadgorliwości organu w dążeniu do jak najbardziej perfekcyjnego załatwienia sprawy pod kątem formalnym nie mogło mieć jednak wpływu na wynik rozstrzygnięcia. W ocenie składu orzekającego wskazane decyzje należy potraktować jako pewną całość, która interpretowana łącznie wskazuje dlaczego skarżącej przyznano zasiłek celowy w określonej kwocie, odmawiając świadczenia w dalszej kwocie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, która ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, rodzaj, forma i rozmiar pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających jej udzielenie. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 477 zł Zgodnie z art. 39 ust. 1 powołanej ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W ust. 2 tego unormowania wskazuje się przykładowy katalog celów na zaspokojenie których można przyznać przedmiotowy zasiłek. Użyty w tym przepisie zwrot "może być przyznany" wskazuje, że decyzja organu pomocy społecznej przyznająca zasiłek podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję odnośnie jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił, z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącej, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącej zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Jak zasadnie podkreślił organ drugiej instancji, pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Oznacza to udział pomocy społecznej w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudności materialnych i życiowych, ale nie obowiązek zaspokajania wszystkich potrzeb. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywanej przez sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania, i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 k.p.a., jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych. Organy orzekające, w tym zwłaszcza organ odwoławczy poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. W sprawie nie naruszono granic uznania administracyjnego. Skarżącej nie odmówiono przyznania świadczenia, lecz przyznano je w wysokości, która skarżącej nie usatysfakcjonowała, a oprócz tego skarżąca otrzymała bezpłatne usługi opiekuńcze w Domu Dziennego Pobytu "Przystań" w Ś. i pobiera zasiłek stały. W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy, granic uznania administracyjnego nie przekroczono, a o odmowie przyznania zasiłku celowego zadecydowały możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.