IV SA/Wr 647/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Asesor WSA Alojzy Wyszkowski /sprawozdawca/ Protokolant: Małgorzata Rutkiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...]r. nr [...]wydaną na podstawie art. 105 § 1 kpa w związku z art. 22 ust 3 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego umorzył postępowanie administracyjne z uwagi na złożenie wniosku przez Pana A. S. po terminie określonym w art. 22 ust 3 ustawy, który stanowił, że wnioski o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4, z zastrzeżeniem ust. 4, mogą być kierowane, w trybie, o którym mowa w ust. 1, do dnia 31 grudnia 1998 r. przez osoby zamieszkałe na stałe w Polsce, a do dnia 31 grudnia 1999 r. przez osoby zamieszkałe poza granicami Polski. Od powyższej decyzji wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o przyznanie uprawnień kombatanckich. Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]r. nr [...] podtrzymując swoje ustalenia faktyczne i prawne w niej zawarte. Od powyższej decyzji strona złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję utrzymaną nią w mocy, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15.04.2003 r. sygn. akt SK 4/02, który orzekł, że art. 22 ust 3 ustawy jest niezgodny z Konstytucją ( art. 2, 32, 19, 30). Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r. nr [...]wydaną na podstawie art. 1- 4 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42 poz. 371 ze zm.) odmówił Panu A. S. przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu podał, że wnioskodawca pełnił służbę w Armii Czerwonej od [...]r. do [...]r., a ten rodzaj służby nie jest objęty ustawą. W wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wskazała, że zaskarżoną decyzją odmówiono jej uprawnień kombatanckich przyjmując związek ze służbą wojskową w Armii Czerwonej, podczas, gdy w rzeczywistości był ofiarą represji stalinowskich przez przymusowe wcielenie do tej armii, mimo, że nigdy nie wyzbył się obywatelstwa polskiego. Służbę pełnił na S. w jednostce wojskowej nr [...]w miejscowości I. koło W., której żołnierzami byli obywatele innych niż wchodzące w skład ówczesnego ZSRR narodowości w tym Polacy. Warunki służby miały fizycznie i psychicznie unicestwić i zniszczyć pełniących tam służbę, ponieważ panował głód i nie było żadnej ochrony przed mrozem sięgającym do - 45 °C. Nie było żadnej ochrony opieki medycznej. Posiłki o znikomej racji składały się wyłącznie z suszonych ziemniaków i zanieczyszczonej kaszy. W jednostce panowała ogromna śmiertelność z powodu głodu i wycieńczenia oraz chorób infekcyjnych, a także zamarznięcia, samobójstw, oraz rozstrzeliwań bez sądów, za próby ucieczki. Do Polski przyjechał jako repatriant w dniu [...]r. Dalej strona podnosi, że z tego tytułu powinna otrzymać uprawnienia kombatanckie należne represjonowanym, jak też związane z pobytem jej na S. t.j "dodatek syberyjski". Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]r. podtrzymując swoje ustalenia faktyczne i prawne wskazując, że ustawodawca w art. 1 - 4 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371) szczegółowo określił jaką działalność można uznać za działalność kombatancką, za równorzędną z działalnością kombatancką, a także do jakiego rodzaju represji należy stosować niniejszą ustawę. Dalej podał, że strona, jako tytuł do przyznania uprawnień kombatanckich wskazuje okoliczności doznanych "represji okresu stalionowskiego", związanych z odbywaniem służby wojskowej w armii radzieckiej. Z treści przetłumaczonego na język polski zaświadczenia Ministerstwa Sprawa Wewnętrznych ZSRR z dnia [...]r. wynika, że Pan A. S. odbywał terminową służbę wojskową w okresie od [...]r. do [...]r. w charakterze strzelca Zmilitaryzowanej Ochrony. Dnia [...]r. został przedtermionowo zwolniony do rezerwy sowieckiej - armii, rozkaz Nr [...]z dnia [...]r. Bezspornym w sprawie jest fakt, iż podnoszone przez stronę okoliczności nie są represjami w rozumieniu ustawy i nie mogą zostać potraktowana jako działalność kombatancka ani jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący powtórzył okoliczności podane w odwołaniu wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie uprawnień kombatanckich uprzednio odebranych decyzją z dnia [...]r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując ustalenia faktyczne i prawne podane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Skargę nie można uznać za zasadną. Zarzut skarżącego jest nieuzasadniony, że Kierownik Urzędu błędnie ustalił stan faktyczny, ponieważ fakt pełnienia służby wojskowej przez skarżącego w Armii Rosyjskiej w Batalionie Strzelców Zmilitaryzowanej Ochrony w/cz. [...] p. INTA AZSRR nie jest kwestionowany, potwierdza go bowiem zaświadczenie Ministerstwa Sprawa Wewnętrznych ZSRR z dnia [...]r., z którego wynika, że Pan A. S. odbywał terminową służbę wojskową w okresie od [...]r. do [...]r. w charakterze strzelca Zmilitaryzowanej Ochrony i [...]r. został przedtermionowo zwolniony do rezerwy sowieckiej armii, rozkazem nr [...] z dnia [...]r. Aby uzyskać status kombatanta Pan A. S. winien spełnić jedną z przesłanek określonych w art. 1- 4 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42 poz. 371 ze zm.). Art. 1. 1. Kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Za działalność kombatancką uznaje się: 1) pełnienie służby wojskowej w Wojsku Polskim lub w polskich formacjach wojskowych przy armiach sojuszniczych podczas działań wojennych prowadzonych na wszystkich frontach przez Państwo Polskie, 2) uczestniczenie w ramach polskich formacji i organizacji wojskowych w I wojnie światowej, w powstaniach narodowych i walkach o odzyskanie lub utrzymanie terytoriów Rzeczypospolitej Polskiej, 3) pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945, 4) pełnienie służby wojskowej w armiach sojuszniczych, a także w sojuszniczych organizacjach ruchu oporu w okresie wojny 1939-1945, z wyjątkiem formacji Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (NKWD) oraz innych specjalnych formacji, które prowadziły działalność przeciwko ludności polskiej, 5) pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych na terytorium Państwa Polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. oraz w granicach powojennych w okresie od wkroczenia armii Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) do końca 1956 r., jeżeli były to formacje lub organizacje stawiające sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej, 6) uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu, 7) uczestniczenie w tzw. Niszczycielskich Batalionach ("Istriebitielnych Batalionach") na dawnych ziemiach polskich w województwach: lwowskim, stanisławowskim, tarnopolskim i wołyńskim w obronie ludności polskiej przed ukraińskimi nacjonalistami, w latach 1944-1945. Art. 2. Za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uznaje się: 1) pełnienie funkcji cywilnych we władzach powstań narodowych oraz w administracji podziemnego Państwa Polskiego w okresie wojny 1939-1945, a także w podziemnych niepodległościowych organizacjach cywilnych w latach 1945-1956, 2) udział w okresie do 31 grudnia 1945 r. w walkach o zachowanie suwerenności i niepodległości Państwa Polskiego w zmilitaryzowanych służbach państwowych, 3) prowadzenie w okresie wojny 1939-1945 zorganizowanego i profesjonalnego tajnego nauczania dzieci i młodzieży, 31) dawanie schronienia osobom narodowości żydowskiej lub innym osobom, za których ukrywanie w latach 1939-1945, ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej - groziła kara śmierci, 4) zaokrętowanie marynarzy polskich w charakterze członków załogi na statku bandery własnej lub bandery koalicyjnej, przeznaczonym do działań wojennych w okresie wojny 1939-1945, 5) uczestniczenie w latach 1914-1945 w walkach o polskość i wolność narodową Śląska, Wielkopolski, Ziemi Lubuskiej, Gdańska, Pomorza i Ziemi Kaszubskiej oraz Warmii i Mazur, a także innych ziem zagarniętych przez zaborców, 6) czynny udział w zbrojnym wystąpieniu o wolność i suwerenność Polski w Poznaniu w czerwcu 1956 r., który spowodował śmierć lub uszczerbek na zdrowiu, 7) poniesienie śmierci, uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia na czas powyżej siedmiu dni w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu wskutek działania wojska lub milicji podczas wystąpień wolnościowych. Art. 3. Do okresów działalności kombatanckiej lub równorzędnej z działalnością kombatancką zalicza się również czas przebywania: 1) w niewoli lub obozach internowanych oraz w obozach podległych Głównemu Zarządowi do Spraw Jeńców Wojennych i Internowanych (GUPWI) NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, i obozach podległych Wydziałowi Obozów Kontrolno-Filtracyjnych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, spowodowanego działalnością kombatancką, o której mowa w art. 1 ust. 2, 2) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady oraz w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także w więzieniach i poprawczych obozach pracy oraz poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych (GUŁag) NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, a także w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski - spowodowanego działalnością, o której mowa w art. 1 ust. 2 i art. 2. Stosownie do art. 4. 1. przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania: 1) z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych: a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady, b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, 2) z przyczyn narodowościowych i rasowych w gettach, 3) z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych: a) w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, b) na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR, 4) w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. 2. Przepisy ustawy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia. Żadnej z powyższych działalności skarżący nie spełnił. A zatem nie można przyznać skarżącemu statusu kombatanta. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd orzekł jak w sentencji.