IV SA/Wr 648/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Asesor WSA Ewa Kamieniecka Protokolant Małgorzata Rutkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokata M. S. kwotę 292,80 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. A. H. wystąpiła dnia [...] r. o przyznanie jej od dnia [...] r. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem D.. Do wniosku dołączyła wyrok Sądu Rejonowego dla W. Ś. z dnia [...] r. (sygn. akt [...]), zmieniający orzeczenie o niepełnosprawności D. H. wydane przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Zastępca Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych w MOPS we W. przyznał A. H. na okres od [...] r. do [...] r.: świadczenie pielęgnacyjne, składkę na ubezpieczenie społeczne oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Drugą decyzją, z dnia [...] r., Nr [...], organ I instancji odmówił A. H.przyznania na okres od dnia [...] r. do dnia [...] r.: świadczenia pielęgnacyjnego, składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek osoby zainteresowanej, który A. H. złożyła w [...] r. Od tej decyzji odwołała się A. H.. Powołała się na wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] r. stwierdzający, że jej syn jako dziecko niepełnosprawne wymaga w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. stałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, Wnioskowane świadczenie powinno być jej więc przyznane od [...] r., kiedy złożyła podanie o przyznanie zasiłku stałego w związku z niepełnosprawnością jej syna, a organ I instancji zawiesił postępowanie do wydania orzeczenia przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A.H., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 24 ust.1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, z późn. zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji powołał się na art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm.), albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Syn odwołującej się ma [...] lat. Spełnia więc kryterium wieku, ustalone w art. 3 pkt 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, według którego niepełnosprawne dziecko - to dziecko w wieku do ukończenia 16 roku życia, legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych. Według art. 6 i 6a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm) o niepełnosprawności orzekają: powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako I instancja; wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności – jako II instancja. Warunkiem przyznania odwołującej się świadczenia było zatem m.in. uznanie jej syna za dziecko niepełnosprawne w drodze orzeczenia właściwego organu i uznania w tym orzeczeniu, że wobec dziecka zachodzą wskazania, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Takim wskazaniem jest m.in. konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jako świadczenia rodzinnego następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 48 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych) na wniosek zainteresowanej osoby (art. 23 ust.1 ustawy). Prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 ustawy). Warunkiem przyznania odwołującej się żądanego świadczenia pielęgnacyjnego było więc złożenie wniosku wraz orzeczeniem o niepełnosprawności dziecka, wydanym przez właściwy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, zawierającym wskazania, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, m. in. o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z akt sprawy wynika, że Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we W., orzeczeniem z dnia [...] r., zaliczył syna odwołującej się, D.H.(urodzonego [...] r.) do osób niepełnosprawnych, nie wymagających stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie to zostało utrzymane w tej części mocy orzeczeniem z dnia [...] r. przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D.. Dopiero Sąd Rejonowy dla W. Ś., wyrokiem z dnia [...] r., zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu i uznał, że dziecko wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W następstwie tego odwołująca się złożyła w organie I instancji w [...] r. kolejny wniosek wraz z wymaganym orzeczeniem o niepełnosprawności i wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Biorąc pod uwagę przepis art. 24 ust. 2 ustawy, stanowiący, że prawo do świadczenia rodzinnego jest ustalane począwszy od miesiąca, w którym wpłynął stosowny wniosek wraz z wymaganymi dokumentami, wnioskowany zasiłek nie mógł zostać przyznany odwołującej się przed [...] r., tak jak to rozstrzygnął organ I instancji. Zgodnie z art. 58 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, osoba otrzymująca zasiłek stały na podstawie przepisów o pomocy społecznej do dnia wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w związku z pielęgnacją dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, nabywa prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17, do dnia 31 sierpnia 2005 r., jeżeli spełnia warunki określone w dotychczasowych przepisach. Odwołująca się pobierała zasiłek stały od [...] r., ale tylko do [...] r., na podstawie decyzji z dnia [...] r. nr [...], decyzji z dnia [...] Nr [...] oraz decyzji z dnia [...] r. Nr [...]. Odwołująca się wystąpiła wprawdzie we [...] r. o przyznanie zasiłku stałego, ale pozytywna dla odwołującej się decyzja w tym zakresie nie została wydana przez organ I instancji. W wyniku tego odwołująca się nie otrzymywała zasiłku stałego do dnia wejścia ustawy o świadczeniach rodzinnych, to jest do 1 maja 2004 r. W tej sytuacji odwołującej się nie można przyznać wnioskowanego świadczenia od [...] r. na zasadzie kontynuacji uprawnień do zasiłku stałego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. H. wniosła o uchylenie decyzji organów I i II instancji. Powołała się na to, że we [...] r. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku stałego pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego syna. Dnia [...] r. uzyskała wyrok Sądu Rejonowego, którym uznano jej syna za niepełnosprawnego. Złożyła ten wyrok w organie I instancji, który przyznał wnioskowane świadczenie począwszy od [...] r. W ten sposób skarżącą pozbawiono zasiłku za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca podkreśliła, że wyrok Sądu dotyczy także stwierdzenia niepełnosprawności jej syna za okres od dnia [...] r. Wypłata świadczeń powinna więc obejmować także ten okres. Zmiany ustawodawstwa nie mogą bowiem naruszać konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych. W rozpatrywanej sprawie dotyczy to świadczeń dla słabszych jednostek, których istota polega na zapewnieniu niezbędnej pomocy, której skarżąca została pozbawiona. Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Postępowanie administracyjne w sprawie przyznanie zasiłku stałego zostało wszczęte na wniosek skarżącej we [...] r., pod rządami ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, która w art. 27 ust. 1 regulowała przyznawanie takich zasiłków. Z uwagi na to, że skarżąca nie dysponowała orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności jej syna, ze wskazaniami, o których mowa w art. 6 b ust.3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm.), organ I instancji zawiesił postępowanie w sprawie przyznania zasiłku stałego, do czasu rozstrzygnięcia tej kwestii. Dopiero wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] r. stwierdzono występowanie tej przesłanki. Organ I instancji podjął wtedy zawieszone postępowanie. W tym czasie jednak, od dnia 1 maja 2004 r., nie obowiązywała już ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Została ona uchylona przez art. 160 nowej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593), która zgodnie z art. 161, weszła w życie dnia 1 maja 2004 r. Zgodnie przepisem międzyczasowym, zawartym w art. 150 nowej ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r., do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, stosuje się przepisy nowej ustawy. Ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. nie przewiduje już jednak świadczenia w postaci zasiłku stałego dla osoby niepozostającej w zatrudnieniu w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, odpowiedniego do określonego w art. 27 starej ustawy o pomocy społecznej. Nie było więc możliwe przyznanie skarżącej żądanego świadczenia ani w oparciu o przepisy ustawy z 29 listopada 1990 r., gdyż ustawa ta już nie obowiązywała, ani też w oparciu o przepisy nowej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. pomocy społecznej, gdyż ustawa ta nie przewiduje przyznawania takiego zasiłku. Skarżąca nie mogła także uzyskać świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych. W czasie wydawania decyzji administracyjnych, objętych niniejszym postępowaniem, skarżąca nie spełniała bowiem wymogów określonych w przepisie art. 58 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, określającym zasady transformacji na świadczenie pielęgnacyjne dotychczasowego zasiłku stałego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Zatem organ I instancji zasadnie odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia, a organ II instancji zasadnie utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Organ II instancji pouczył jednocześnie skarżącą, że ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, z późn. zm.), wprowadziła od dnia 1 maja 2004 r. nowe świadczenie rodzinne w postaci świadczenia pielęgnacyjnego, zastępującego dotychczasowy zasiłek stały. Zarzut skarżącej, że zmiany ustawodawstwa nie mogą naruszać konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych jest bezzasadny w odniesieniu do rozpatrywanej sprawy. Skarżąca nie nabyła bowiem uprawnień, ani nie została ich pozbawiona. Skarżąca dochodziła jedynie praw, które mogły jej być przyznane na podstawie decyzji administracyjnej. Uprawnienia te nie zostały przyznane, gdyż skarżąca nie spełniła wymogów ustawowych. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Taki wniosek spełniający wymogi ustawowe skarżąca złożyła dopiero w [...] r. i od tego miesiąca, zgodnie z ustawą, uzyskała żądane świadczenia. W świetle powyższego zaskarżone decyzje odmawiające żądaniom skarżącej należy uznać za prawidłowe. Skarga zatem jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu. Orzeczono tak na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.