IV SA/Wr 65/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2008 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej we Wrocławiu M. W. sprawy ze skargi J. H.-S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym dla ucznia I. uchyla decyzję I i II instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej kwotę 30 (trzydzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J.H.-S. od decyzji Dyrektora Miejskiego Zarządu Placówek Oświaty w B. Nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym dla W. S. na okres od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 maja 2007 r. w wysokości 70,40 zł miesięcznie , tj. na łączną kwotę 352,00 zł, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 90 d ust. 1, 7, 8, 9 i 10 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało tę decyzję w mocy. Kolegium podało, że uzasadniając swą decyzję organ I instancji stwierdził, iż okres, na jaki przyznano stypendium skrócono, aby zaspokoić potrzeby wszystkich wnioskodawców. Gmina otrzymała dotację na okres od stycznia do czerwca 2007 r. w wysokości 255.791,00 zł, a rozdysponowano kwotę 255.616,00 zł. Do organu przyznającego świadczenia wpłynęło 641 wniosków, w tym 5 o zasiłek szkolny. Organ I instancji przedstawił także sposób rozdysponowania dotacji oraz poinformował, że tylko wnioskodawcom osiągającym najniższy dochód na osobę - w 114 przypadkach, przyznano stypendium na okres 6 miesięcy. Pozostałym zaś, z uwagi na brak środków - na okres 5 miesięcy, zgodnie z § 7 ust. 2 regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy B. Jak dalej wskazało Kolegium, w odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, że skracając okres wypłaty stypendium do 9 miesięcy, organ I instancji zignorował prawo, a ponadto dla zmylenia przedstawił wysokość dotacji przyznanej i rozdysponowanej. O rozdysponowaniu dotacji decyduje gmina. Decyduje sama i pomija fakt, że kwota rozdysponowana nie jest równa przyznanej. Znaczną część kwoty dotacji gmina zwróci w przypadku rezygnacji wnioskodawców ze świadczeń. Gmina winna wykazać jaka kwota została faktycznie wypłacona. Tak więc, odwołująca się wniosła o przyznanie stypendium także za miesiąc czerwiec. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że z wniosku o przyznanie stypendium szkolnego dla ucznia W. S., złożonego przez stronę w dniu 15 maja 2006 r. oraz z załączonych dokumentów wynika, że rodzina ucznia składa się z pięciu osób (rodzice i troje dzieci). W rodzinie występuje bezrobocie i miesięczna wysokość dochodu na osobę w gospodarstwie domowym nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Na dochód rodziny w kwietniu 2006 r. składały się: dodatek mieszkaniowy w wysokości 149,51 zł, zasiłek rodzinny w wysokości 339,00 zł, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 144,00 zł zasiłek z tytułu bezrobocia w wysokości 461,23 zł netto. Ogółem dochód rodziny wynosił 1.093,74 zł, a na osobę 218,75 zł. Wniosek został pozytywnie zaopiniowany przez Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] w B., do której uczęszcza syn strony W. Zgodnie z art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty, stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe. Kryterium dochodowe uprawniające do tej formy pomocy określone zostało w art. 90d ust. 7. Zgodnie z tym przepisem, miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), czyli 316 zł (w dacie złożenia wniosku). Miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia jest ustalana na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 ustawy o pomocy społecznej (art. 90d ust. 8 ustawy o systemie oświaty). Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej: za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na źródło i tytuł ich pochodzenia. Z wyżej cytowanych przepisów wynika, że uczeń może otrzymać stypendium szkolne po spełnieniu wszystkich wymienionych tam przesłanek, a mianowicie w przypadku trudnej sytuacji rodzinnej i po spełnieniu kryterium dochodowego. W rodzinie ucznia występuje trudna sytuacja rodzinna spowodowana bezrobociem, oraz spełnione jest kryterium dochodowe, bowiem dochód przypadający na osobę wynosi 218,75 zł. Z tego względu przyznana została wnioskowana pomoc na okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 maja 2007 r. Strona domaga się przyznania wnioskowanego świadczenia również na miesiąc czerwiec 2007 r. twierdząc, że przyznanie stypendium na okres krótszy niż 10 miesięcy narusza prawo. Wskazać należy, że zgodnie z art. 90d ust. 10 ustawy o systemie oświaty, stypendium szkolne jest przyznawane na okres nie dłuższy niż od września do czerwca w danym roku szkolnym. Oznacza to, że stypendium szkolne może być przyznane na okres krótszy niż 10 miesięcy, a okres wypłacania stypendium został pozostawiony uznaniu organu orzekającego o jego przyznaniu. Uznanie to winno być uzasadnione zarówno sytuacją osoby ubiegającej się o przyznanie stypendium oraz możliwościami finansowymi Gminy, która musi zadbać także o potrzeby innych osób wymagających wsparcia. Jak wynika z dokonanego przez organ I instancji rozliczenia, tylko wnioskodawcom osiągającym najniższy dochód na osobę (w granicach od 0 -70,20 zł i 70,21 -140,40 zł) łącznie w 114 przypadkach, przyznano stypendium na okres 6 miesięcy. Pozostałym, w tym wszystkim posiadającym dochody na osobę w rodzinie w granicach od 175,51 zł do 245,70 zł, z uwagi na brak środków - na okres 5 miesięcy, zgodnie z § 7 ust. 2 regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy B. Organ I instancji wykazał, że z otrzymanej dotacji w kwocie 255.791,00 zł rozdysponowano 255.616,00 zł przyznając 636 stypendiów w łącznej wysokości 254.016,00 zł oraz 5 zasiłków szkolnych w łącznej wysokości 1.600,00 zł. Tak więc, mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, iż brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. H.-S. wniosła o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu i instancji. Powołując się na wyrok NSA z dnia 3 października 2006 r. podniosła, że stypendium przysługuje na cały rok szkolny, tj. na 10 miesięcy. Nadto wskazała, że dotacja nie została właściwie rozdysponowana, sprzecznie z § 7 pkt 2 uchwały Rady Miejskiej w B., który stanowi, że jeżeli wysokość dotacji nie pokryje potrzeb wnioskodawców, to okres przyznania stypendium zostanie skrócony wszystkim wnioskodawcom, a w rzeczywistości skrócono ten okres jedynie ich części. Rozdysponowana kwota nie jest równa przyznanej dotacji, ponieważ kwota 45.906,50 zł pozostała niezrealizowana, co wskazuje, że organ I instancji nie udowodnił braku środków. Decyzja pierwszoinstancyjna z dnia [...] nie podaje też konkretnej podstawy prawnej w zakresie terminu realizacji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./). Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa materialnego poprzez błędną ich wykładnię. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., Nr 256, 2572 ze zm.). Zgodnie z jej art. 90d ust. 1 stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe. Ustęp 2 tego artykułu stanowi, że stypendium szkolne może być udzielane uczniom w formie: 1) całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych, w tym wyrównawczych, wykraczających poza zajęcia realizowane w szkole w ramach planu nauczania, a także udziału w zajęciach edukacyjnych realizowanych poza szkołą; 2) pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, w tym w szczególności zakupu podręczników. Stypendium szkolne może być także udzielone w formie świadczenia pieniężnego, jeżeli organ przyznający stypendium uzna, że udzielenie stypendium w formach, o których mowa w ust. 2, a w przypadku uczniów szkół ponadgimnazjalnych także w formie, o której mowa w ust. 4, nie jest możliwe, natomiast w przypadku słuchaczy kolegiów, o których mowa w ust. 3, udzielenie stypendium w formach, o których mowa w ust. 2 i 4, nie jest celowe (ust. 5). Kryterium dochodowe uprawniające do tego rodzaju pomocy zostało określone w art. 90d ust. 7 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Stypendium szkolne jest przyznawane na okres nie dłuższy niż od września do czerwca w danym roku szkolnym, a w przypadku słuchaczy kolegiów nauczycielskich, nauczycielskich kolegiów języków obcych i kolegiów pracowników służb społecznych - na okres nie dłuższy niż od października do czerwca w danym roku szkolnym (ust. 10). Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii długości okresu, na jaki wnioskowane świadczenie zostało skarżącej przyznane na dziecko. Skarżąca twierdzi, iż organ decyzyjny nie mając do tego podstawy prawnej skrócił ten okres, gdyż zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, stypendium szkolne przyznaje się na pełnych 10 miesięcy, tj. czas nauki w jednym roku szkolnym. Tymczasem, skarżąca oświadcza, iż do pełnych 10 miesięcy, zabrakło wypłaty świadczenia za miesiąc czerwiec 2007 r. Bezspornym natomiast jest, że spełnione zostały przesłanki warunkujące przyznanie tego rodzaju pomocy, określone w art. 90d ust. 1 i ust. 7 ustawy o systemie oświaty, z uwagi na występowanie w rodzinie bezrobocia, a w związku z tym ziszczenia się przesłanki nie przekroczenia ustalonego kryterium dochodowego. Jak wynika z całokształtu rozważanej sprawy, w okresie od dnia 1 września 2006 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. skarżąca pobierała stypendium szkolne na dziecko. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji przyznającą skarżącej pomoc rzeczową o charakterze edukacyjnym dla syna W. na kolejny okres, tj. od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 maja 2007 r. w wysokości 70,40 zł miesięcznie. Zatem, powołując się na uznanie administracyjne, przyznano skarżącej stypendium szkolne dla dziecka na okres 9 zamiast 10 miesięcy, o których stanowi przepis art. 90d ust. 10 ustawy o systemie oświaty. A przecież, okres przyznania stypendium szkolnego nie jest pozostawiony uznaniu organu, który może przyznać stypendium czasowe w okresie od września do czerwca, ale przyznaje je na cały rok szkolny, nie dłużej niż od września do czerwca (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2006 r., sygn. akt I OSK 574/06, LEX nr 290147). Niewątpliwie, stypendium szkolne jest formą pomocy materialnej udzielanej w celu zmniejszenia różnic w dostępie do edukacji, a cele te, nie będą mogły być osiągnięte, jeśli stypendium nie zostanie przyznane na cały okres trwania nauki w danym roku szkolnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 940/05, niepubl.). Wykładnia wskazanego powyżej przepisu prawa, zdaniem Sądu, nie pozostawia wątpliwości, że skracanie przez organ decyzyjny, w ramach uznania administracyjnego okresu, na jaki przyznawane jest stypendium szkolne, jest niedopuszczalne. Przy czym, nie ma wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie fakt przyznania skarżącej w grudniu 2007r. stypendium szkolnego dla dziecka za miesiąc czerwiec 2007 r., gdyż jak już zostało powiedziane, przepis art. 90d ust. 10 ustawy o systemie oświaty nie daje żadnych podstaw do regulowania długości okresu, na jaki świadczenie jest przyznawane. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogą pozostać w obrocie prawnym. Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 tej ustawy.