IV SA/Wr 658/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 08 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odroczenia zasadniczej służby wojskowej uchyla zaskarżoną decyzję. Po rozpatrzeniu wniosku poborowego A. Ś. w sprawie udzielenia odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na ważne sprawy osobiste, decyzją z dnia [...] r. Wojskowy Komendant Uzupełnień we W], powołując się na art. 42, art. 39 ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r., Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.) oraz na art. 104 § 1 i art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego - nie udzielił odroczenia zasadniczej służby wojskowej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się na art. 39 ust. 3 i ust. 5 ustawy z 21 listopada 1967 r., według którego prawo do uzyskania odroczenia służby wojskowej ze względu na ważne względy osobiste i rodzinne poborowego, a w szczególności związane z zaistnieniem trudnej sytuacji osobistej lub rodzinnej, które nie upoważniają do udzielenia poborowemu odroczenia z tytułu sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny albo z powodu konieczności załatwienia spraw związanych z prowadzeniem przez poborowego przedsiębiorstwa, gospodarstwa rolnego albo innej działalności gospodarczej. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji, organ wskazał, że powoływana przez skarżącego okoliczność prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej (transportowej) i związania umowami handlowymi nie stanowi wystarczającej przesłanki umożliwiającej udzielenie odroczenia, gdyż poborowy rozpoczął swoją działalność w listopadzie 2005 r. będąc świadomym, że nieuregulowany obowiązek służby wojskowej może kolidować z jej prowadzeniem. Ponadto organ wskazał, iż podjął informację, że poborowy przebywa poza granicami kraju (w Irlandii), a termin jego powrotu jest nieznany. W odwołaniu od decyzji A. Ś. podniósł, że podejmując działalność miał świadomość nieuregulowania stosunku służbowego jednak ze względu na milczenie wojskowej komendy uzupełnień oraz fakt, że urodził się w tak zwanym wyżu demograficznym, a także na obowiązujący w momencie rozpoczęcia przez niego działalności gospodarczej przepis art. 46 ustawy o z dnia 21 listopada 1967 o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, czekał na przeniesienie go do rezerwy z dniem 3 stycznia 2006 r. Ponadto A. Ś. wskazał, że świadomość nieuregulowania służby wojskowej nie pozbawia prawa do rozpoczęcia działalności gospodarczej gdyż przyjmując argumentację organu przepis art. 39 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku wojskowym pozostawałby martwy. A. Ś. wniósł także o umorzenie postępowania i przeniesienie go do rezerwy uzasadniając to tym, że w dniu 8 stycznia 2006 r. skończył 28 lat i dlatego na mocy art. 5 ust. 1 w zw. z art. 7 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o służbie zastępczej (Dz. U. z 2005 r., nr 180, poz. 1496) podlegałby przeniesieniu do rezerwy na podstawie art. 46 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu sprzed 3 stycznia 2006 r. Powyższy wniosek odwołujący szeroko uzasadnił. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], powołując się na art. 4, art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podkreślił, że wszyscy obywatele polscy, uznani za zdolnych do służby wojskowej, podlegają powszechnemu obowiązkowi obrony, w ramach którego obowiązani są do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Zwolnienie od tego obowiązku lub jego odroczenie może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w ustawie. Organ II instancji stwierdził, że odwołujący się wskazując na prowadzoną działalność gospodarczą, jako przyczynę odroczenia służby, w sposób niewystarczający umotywował swój wniosek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. Ś. opisał stan faktyczny sprawy i powtórzył zarzuty wskazane w odwołaniu od decyzji I instancji. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie twierdząc, że wydane decyzje były zgodne z prawem. Organ powołał się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy art. 39 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z treścią art. 39 ust. 3 i 5 powołanej ustawy można udzielić odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na ważne względy osobiste i rodzinne poborowego, a w szczególności związane z zaistnieniem trudnej sytuacji osobistej lub rodzinnej, które nie upoważniają do udzielenia poborowemu odroczenia z tytułu sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny albo z powodu konieczności załatwienia spraw związanych z prowadzeniem przez poborowego przedsiębiorstwa, gospodarstwa rolnego albo innej działalności gospodarczej. Przepis art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 k.p.a. (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z cytowanych przepisów wynika, że uzasadnienie orzeczenia jest integralną jego częścią, której podstawowym zadaniem jest wyjaśnienie powodów danego rozstrzygnięcia, a także umożliwienie Sądowi kontroli zaskarżonego aktu. Organ II instancji nie sprostał tym wymaganiom. Wystarczy zapoznać się z lakonicznym uzasadnieniem orzeczenia. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonującymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, OSNP 1995, nr 7, poz. 82, wyrok NSA z dnia 2 października 1998r. - III SA 7225/98, niepubl.). Organ orzekający w sposób niewystarczający odniósł się do wszystkich zarzutów skarżącego przedstawionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a w szczególności do zarzutu, nieprzeniesienia skarżącego do rezerwy na podstawie art. 46 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. w brzmieniu sprzed 3 stycznia 2006 r. Powyższy zarzut został przez poborowego szeroko uzasadniony w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Tymczasem Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego rozpatrzył go w sposób lakoniczny ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że żądanie umorzenia postępowania i przeniesienie poborowego do rezerwy poparte jest błędną interpretacją przepisów prawa, oraz do stwierdzenia, że analiza zgromadzonej w sprawie dokumentacji świadczy o braku podstaw prawnych do uwzględnienia żądań odwołania. Wprawdzie więcej miejsca temu zagadnieniu organ odwoławczy poświęcił w odpowiedzi na skargę, ale to pismo procesowe nie może sanować błędów decyzji ostatecznej, tym bardziej, że Sąd kontroluje legalność decyzji administracyjnej, a nie odpowiedzi na skargę organu administracyjnego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja została wydana bez zachowania przedstawionych zasad procedury administracyjnej. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest uzasadniona i podlega uwzględnieniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie orzekł co do wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż jako orzeczenie negatywne nie może być wykonane.