IV SA/Wr 662/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Jolanta Sikorska (spraw.) Po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 marca 2005 r. sprawy ze skargi J.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., powołując się na przepis art. 134 k.p.a. w związku z art. 144 i art. 219 k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia J. B. na postanowienie Zastępcy Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego W. z dnia [...]r. Nr [...]o odmowie wydania zaświadczenia o wpisaniu do ewidencji stowarzyszeń zwykłych stowarzyszenia pod nazwą "Stowarzyszenie Obrony Praw i Wolności Studentów S.O.S" – stwierdziło niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu podało, że wyżej wymienionym postanowieniem z dnia [...]r. Zastępca Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego W., działając jako organ nadzoru nad stowarzyszeniami, odmówił wydania zaświadczenia o wpisaniu do ewidencji stowarzyszeń zwykłych stowarzyszenia o nazwie: "Stowarzyszenie Obrony Praw i Wolności Studentów S.O.S". Postanowienie to zaskarżył J. B.. Rozpatrując zażalenie J. B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że jest ono niedopuszczalne. Wskazało, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczeń ma charakter administracyjny, ale nie jest postępowaniem administracyjnym, do którego odnosi się regulacja zawarta w przepisie art. 1 pkt 1 kpa. Mimo to do postępowania toczącego się na podstawie przepisów Działu VII kodeksu postępowania administracyjnego należy stosować pewne rygory i standardy administracyjnego prawa procesowego ze względu na status zaświadczenia jako prawnej formy działania organu administracji publicznej i jako dokumentu. Zasada ta dyktuje też sposób, w jaki należy dokonywać w tym postępowaniu oceny legitymacji podmiotu do zaskarżania postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia określonej treści. Organ odwoławczy wskazał, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w Dziale VII na oznaczenie osoby, do której skierowane są czynności właściwego w sprawie wydania zaświadczenia organu, posługują się określeniem "osoba ubiegająca się o zaświadczenie". Do osoby takiej mają zastosowanie przepisy art. 29 i art. 30 kpa. Skuteczność działań tak kwalifikowanego podmiotu uzależnione jest od spełnienia kryteriów wskazanych w przepisie art. 217 § 1 i § 2 kpa, a gwarancję tego stanowi przepis art. 218 kpa. Konsekwencją niespełnienia wskazanych w przepisach prawa warunków jest odmowa wydania zaświadczenia o żądanej treści, która następuje w formie zaskarżalnego zażaleniem postanowienia. W ocenie Kolegium podmiotem legitymowanym do skorzystania z możliwości weryfikowania takiego postanowienia jest wyłącznie osoba, która ubiegała się o wydanie zaświadczenia. Na takie ograniczenie kręgu podmiotowego w omawianym zakresie wskazują - zdaniem Kolegium - przepisy art. 217 § 1 i § 2 oraz art. 219 kpa. W niniejszej sprawie J. B., Wiceprezes Stowarzyszenia Obrony Praw i Wolności Studentów S.O.S., w imieniu Zarządu tego stowarzyszenia zwrócił się w dniu [...] r. do Urzędu Miejskiego W. - Wydziału Spraw Obywatelskich o wydanie zaświadczenia o wpisaniu stowarzyszenia do ewidencji stowarzyszeń zwykłych. Jego działania były zdaniem organu odwoławczego działaniami statutowego przedstawiciela osoby ubiegającej się o zaświadczenie - w rozumieniu przepisów kpa, czyli Stowarzyszenia Obrony Praw i Wolności Studentów S.O.S. J. B. jako działający imieniem własnym nie był już jednak taką osobą, zatem nie jest podmiotem uprawnionym do korzystania z zażalenia, przewidzianego przepisem art. 219 kpa, umożliwiającego weryfikowanie postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. Mając powyższe na względzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło jak w zaskarżonym postanowieniu. W skardze na powyższe postanowienie J.B. domagał się jego uchylenia. Zgłosił też wniosek o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym. Zarzucił: brak odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutu zażalenia, że adresatem postanowienia organu I instancji z dnia [...]r. (Nr [...]) nie jest Stowarzyszenie Obrony Praw i Wolności Studentów S.O.S. we W. ale adresatem jest osoba fizyczna; akceptację naruszenia przez organ I instancji art. 28 kpa polegającego na błędzie w ustaleniu strony; naruszenie art. 217 § 1 i 1 kpa przez wywiedzenie z nich normy ograniczenia kręgu podmiotowego podmiotu legitymowanego do wniesienia zażalenia oraz zarzut "niezborności myślowej i logicznej składu orzekającego SKO". Organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Zgłoszony przez skarżącego wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym pozostawił uznaniu Sądu. Ponadto w związku z zarzutami skargi dodał, iż argument skargi wskazujący na naruszenie przepisów art. 217 § 1 i 1 kpa wynika w ocenie Kolegium z niezrozumienia treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia przez wnoszącego skargę. Wbrew bowiem sugestiom skarżącego Kolegium nigdy nie twierdziło, że podmiotem legitymowanym do wniesienia zażalenia nie jest adresat postanowienia odmawiającego wydania żądanego zaświadczenia ale przeciwnie – wskazywało jednoznacznie na konieczność zachowania tożsamości podmiotu ubiegającego się o dokonanie przez właściwy organ czynności w trybie art. 27 kpa oraz podmiotu korzystającego z możliwości zweryfikowania postanowienia wydanego na podstawie art. 219 kpa. W tym kontekście wyjaśniło, że nie uznało J.B. za adresata postanowienia wydanego przez organ pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, sprawujący zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej uznał, że skarga nie jest zasadna. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd w niniejszej sprawie jest ocena pod względem zgodności z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...]o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia J. B. na postanowienie Zastępcy Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego W. z dnia [...]r. Nr [...]o odmowie wydania zaświadczenia o wpisaniu do ewidencji stowarzyszeń zwykłych stowarzyszenia pod nazwą "Stowarzyszenie Obrony Praw i Wolności Studentów S.O.S". Zważyć należy, że w/w postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...]r. jest postanowieniem wydanym w trybie przepisów Działu VII kodeksu postępowania administracyjnego: "Wydawanie zaświadczeń". Postępowanie dotyczące wydawania zaświadczeń stanowi rodzaj uproszczonego i w znacznym stopniu odformalizowanego postępowania o charakterze administracyjnym obowiązującego organy administracyjne przy podejmowaniu czynności materialno-technicznych polegających na urzędowym potwierdzeniu stanu faktycznego lub prawnego. Jest to postępowanie o zakresie stosowania bardzo szerokim pod względem podmiotowym albowiem obowiązuje ono wszystkie organy, o których mowa w art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. i dostępne jest wszystkim osobom, które na podstawie przepisu prawa lub bez względu na swój interes prawny muszą uzyskać poświadczenie prawa lub faktów, a jednocześnie ma ono wąski zakres stosowania przedmiotowy – wyłącznie dotyczy jednej grupy czynności materialno-technicznych administracji publicznej. Postępowanie administracyjne w sprawie wydawania zaświadczeń ma charakter uproszczony ze względu na niezbyt rozbudowaną jego regulację prawną, założoną w przepisach szybkość działania organu administracyjnego przy ograniczonym formalizmie czynności oraz szeroką dostępność tego postępowania dla różnych podmiotów. Minimalne rygory proceduralne muszą być w tym postępowaniu zachowane, ponieważ idzie tu o wystawienie dokumentu, który ma urzędowy charakter i który w myśl art. 76 k.p.a. stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. (por. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 3.wydanie, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2000, s.733). Zgodnie z przepisem art. 217 § 1 k.p.a. postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia jest wszczynane na podstawie żądania osoby uprawnionej. Osoba ubiegająca się o zaświadczenie powinna wykazać swój interes prawny lub powołać się przepis prawny dający podstawę do wystąpienia z wnioskiem o wydanie zaświadczenia. Podkreślić należy, iż w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że określona przepisem art. 217 § 1 k.p.a. reglamentacja wystawiania zaświadczeń spełnia postulat bezpieczeństwa obrotu prawnego. Zgodnie z przepisem art. 219 k.p.a. odmowa wydania zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Obowiązek zachowania przez organy administracji publicznej minimalnych rygorów postępowania administracyjnego w sprawach wszczętych wnioskiem o wydanie zaświadczenia wskazuje w jaki sposób należy dokonywać oceny legitymacji podmiotu zaskarżającego postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia określonej treści. Z powyższego wynika, że do "osoby ubiegającej się o zaświadczenie" o jakiej mowa w art. 217 § 1 k.p.a. mają zastosowanie przepisy art. 29 i art. 30 kpa. Skuteczność działań tak kwalifikowanego podmiotu uzależnione jest od spełnienia kryteriów wskazanych w przepisie art. 217 § 1 i § 2 kpa, a gwarancję tego stanowi przepis art. 218 kpa. Konsekwencją niespełnienia wskazanych w przepisach prawa warunków jest odmowa wydania zaświadczenia o żądanej treści, która następuje w formie zaskarżalnego zażaleniem postanowienia. Z poglądem organu odwoławczego w tym zakresie należy się zgodzić. Trafnie w tej sytuacji organ ten przyjął, że podmiotem legitymowanym do skorzystania z możliwości weryfikowania takiego postanowienia jest wyłącznie osoba, która ubiegała się o wydanie zaświadczenia. W niniejszej sprawie J. B., Wiceprezes Stowarzyszenia Obrony Praw i Wolności Studentów S.O.S., w imieniu Zarządu tego Stowarzyszenia zwrócił się w dniu [...] r. do Urzędu Miejskiego W. - Wydziału Spraw Obywatelskich o wydanie zaświadczenia o wpisaniu stowarzyszenia do ewidencji stowarzyszeń zwykłych. Jego działania były działaniami statutowego przedstawiciela osoby ubiegającej się o zaświadczenie w rozumieniu przepisów k.p.a., czyli Stowarzyszenia Obrony Praw i Wolności Studentów S.O.S. Z akt sprawy wynika, że na powyższe postanowienie J. B. złożył dwa zażalenia opatrzone tą samą datą. Jedno, działając imieniem własnym jako J. B., a drugie, działając w imieniu Stowarzyszenia Obrony Praw i Wolności Studentów S.O.S. jako Wiceprezes Stowarzyszenia obok Prezesa owego Stowarzyszenia – W. G.. Trafnie organ odwoławczy przyjął, że działający imieniem własnym J. B. nie jest podmiotem uprawnionym do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie organu pierwszej instancji, skoro to nie jego wniosek wszczął postępowanie o wydanie zaświadczenia określonej treści, a tym samym nie był on stroną postępowania toczącego się na wniosek z dnia [...]r. Stowarzyszenia Obrony Praw i Wolności Studentów S.O.S., w imieniu którego jako Wiceprezes tego Stowarzyszenia skarżący J. B. działał, składając ów wniosek. Dodać przy tym należy, że skarżący J. B. nie stał się stroną postępowania przez to, że organ pierwszej instancji doręczył mu kwestionowane przez niego zażaleniem postanowienie Zastępcy Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego W .z dnia [...]r. Nr [...], wskazując w owym postanowieniu J.B. jako osobę, która otrzymuje owo postanowienie, bez określenia funkcji jaką skarżący pełni we władzach Stowarzyszenia Obrony Praw i Wolności Studentów S.O.S. Skarżący nie był stroną postępowania przed organem pierwszej instancji. W zażaleniu wniesionym na w/w postanowienie organu pierwszej instancji nie twierdził także, że służy mu przymiot strony tego postępowania. W świetle powyższego trafnie organ odwoławczy przyjął, że skarżący J. B. nie był podmiotem legitymowanym do skorzystania z możliwości weryfikacji postanowienia wydanego w sprawie przez organ pierwszej instancji w związku z czym w oparciu o przepisy prawa wskazane w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia stwierdził niedopuszczalność wniesionego przez niego zażalenia. W tej sytuacji postanowienie zaskarżonej treści uznać należało za prawidłowe. Skargę zaś jako pozbawioną uzasadnionych podstaw oddalić, co orzeczono na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.