IV SA/Wr 662/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.), Sędzia NSA Henryk Ożóg, Protokolant Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 lutego 2008 r. sprawy ze skargi K. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla decyzję I i II instancji. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, ust. 4, art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity z 2006 r. Dz. U. nr 139, poz. 992 z późn. zm.) - po rozpatrzeniu odwołania K. F. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Ż. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. z dnia [...]roku nr [...] o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko M. F. w wysokości 153,00 zł na okres od sierpnia 2007 roku do 30 kwietnia 2008 roku utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia podniesiono, że K. F. wnioskiem z dnia 28 sierpnia 2007 roku zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. z prośbą o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na córkę M. F. ur. 1 maja 1992 roku. Organ I instancji po rozpatrzeniu ww. wniosku decyzją z dnia [...]roku nr [...] przyznał zasiłek pielęgnacyjny na dziecko w wysokości 153,00 zł miesięcznie na okres od 1 sierpnia 2007 roku do 30 kwietnia 2008 roku. Od decyzji tej w ustawowym terminie wniosła odwołanie K. F., podnosząc, że Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności orzekł, że niepełnosprawność córki istnieje od 17 maja 2006 r., a organ I instancji przyznał zasiłek pielęgnacyjny dopiero od 1 sierpnia 2007 roku. Ponadto wskazała, że córka jest dzieckiem szczególnej troski co związane jest ze znacznymi wydatkami finansowymi na leki, dojazdy do lekarza. Kolegium Odwoławcze ustaliło i zważyło, co następuje: Córka wnioskodawczyni M. F., lat 15, na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ś. z dnia [...] roku nr [...] została zaliczona do osób niepełnosprawnych na okres do 30 kwietnia 2008 roku. Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje (art. 16 ust. 2 ustawy): 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności: 3) osobie, która ukończyła 75 lat. Pojęcie niepełnosprawnego dziecka zostało określone w art. 3 pkt 9 ustawy i oznacza dziecko w wieku do ukończenia 16 roku życia legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Z zestawienia przedstawionego powyżej stanu faktycznego ze stanem prawnym bezspornie wynika, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające przyznanie dziecku M. F. świadczenia rodzinnego w formie zasiłku pielęgnacyjnego. Kwestia dotycząca okresu na jaki przyznawane są świadczenia rodzinne uregulowana została w art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zasadą jest, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, który zgodnie z art. 3 pkt 10 trwa od 1 września do 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych, z wyjątkiem dodatku z tytułu urodzenia dziecka, dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, dodatku z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania, zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku z tytułu urodzenia się żywego dziecka (art. 24 ust. 1 ustawy). W przypadku ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego prawo ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. W przedmiotowej sprawie bezsporny jest fakt, że K. F. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na córkę złożyła w organie I instancji 28 sierpnia 2007 roku, a zatem organ I instancji działając zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyznał zasiłek pielęgnacyjny od 1 sierpnia 2007 roku, a zatem żądanie strony dotyczące przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności tj. od dnia 17 maja 2006 roku nie może być uwzględnione. Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w sentencji. Na powyższą decyzję K. F. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skarżąca podniosła, że organ I instancji wnioski o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wydaje dopiero wtedy, gdy strona uzyska orzeczenie o niepełnosprawności. Zdaniem skarżącej organ I instancji powinien wydawać wnioski o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, osobom, które już pobierały zasiłek pielęgnacyjny i stają po raz kolejny na komisję celem ustalenia niepełnosprawności. Ponadto skarżąca wskazała, że jest osobą samotnie wychowującą niepełnosprawne dziecko, co wiąże się z dużymi nakładami finansowymi na leczenie i rehabilitację. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Stwierdzono, że zarzut strony dotyczący nie wydawania przez organ I instancji wniosków o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego przed uzyskaniem aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności jest bezpodstawny, bowiem jak wynika z pisma Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. z dnia 11 grudnia 2007 roku nr [...] wnioski o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, w tym także wnioski o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego są wydawane na każde żądanie osoby zainteresowanej, a nadto osoby są informowane o zasadach udzielania poszczególnych świadczeń rodzinnych zgodnie z art.10 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargę wniesioną w rozpoznawanej sprawie należy uwzględnić, ale z innych powodów niż podniesione przez skarżącą. Zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem o szczególnym charakterze, przyznawanym w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek ten przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, oprócz przytoczenia treści art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych zawierającego wskazanie, komu przysługuje zasiłek pielęgnacyjny, powołano się ponadto na przepis art. 24 ust. 3 "a" powyższej ustawy. Mimo tego w uzasadnieniu tej decyzji brak jakiegokolwiek odniesienia czy komentarza, wskazującego na kontekst, czy też cel zamieszczenia tego przepisu w podstawie rozstrzygnięcia. Przepis ten stanowi, że w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Powołanie w podstawie prawnej przedmiotowego unormowania mogłoby wskazywać, że chodzi o kontynuację orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, co w oczywisty sposób rzutuje na termin ustalenia prawa do świadczenia z ustawy o świadczeniach rodzinnych. W takim przypadku do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności dołącza się jedynie zaświadczenie właściwej instytucji, potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności /art. 24 ust. 3 "b" ustawy/. Tymczasem, w podstawie decyzji odwoławczej poza art. 16 ustawy powołano się na art. 24 ust. 4 rozważanego aktu prawnego, który stanowi że w przypadku ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego prawo ustala się czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. W motywach odwołano się także do przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami /.../. Powyższe mogłoby zatem wskazywać, że przedmiotowe świadczenie nie zostało przyznane w warunkach kontynuacji orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, lecz dotyczy wniosku o zasiłek pielęgnacyjny złożonego po raz pierwszy. Warunkiem zatem przyjęcia w świetle powyższego, że skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na córkę w dniu 28 sierpnia 2007r. jest uprzednie jednoznaczne ustalenie, że wniosek ten był pierwszym wnioskiem o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, czego w postępowaniu, zwłaszcza w świetle wykluczających się podstaw prawnych obu rozstrzygnięć, miarodajnie nie dokonano, a co także nie wynika jasno z materiału aktowego sprawy. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca bardzo nieprecyzyjnie podniosła, że "kilkakrotnie pobierała zasiłek pielęgnacyjny na córkę", a "zasiłki były wpłacane przez zakład pracy i wszystkie roszczenia wstecz były wyrównywane". Z dniem 1 września 2005r. nastąpiła zmiana właściwości organów przyznających zasiłki pielęgnacyjne. Do dnia 31 sierpnia 2005r. właściwość organu do rozpatrywania wniosków w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego była natomiast ustalana zgodnie z art. 48 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Organ powinien zatem wyjaśnić, czy skarżąca otrzymywała zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności córki u pracodawcy i jeżeli tak, to czy ten fakt ma znaczenie prawne dla oceny obecnie pobieranego zasiłku jako kontynuowanego lub przyznanego po raz pierwszy. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały zatem wydane z naruszeniem przepisu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Organ pierwszej instancji powinien więc ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącej, uwzględniając powyższą ocenę prawną. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, orzekł jak w sentencji wyroku.