IV SA/Wr 662/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Protokolant st. asystent sędziego Aleksandra Dobosiewicz- Sass po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę w całości. Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem K.C. (zwanej dalej: stroną, skarżącą) z dnia 26 kwietnia 2017 r. (data wpływu do organu) o przyznanie jej świadczenia wychowawczego na kolejne dziecko – T. C.. Decyzją z dnia 9 maja 2017 r., nr [...] wydaną z powołaniem się na przepisy art.1, art. 4 , art.5, art.10 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 ze zm., dalej: u.p.p.w.d.) , z upoważnienia Prezydenta W. przez Administratora w Dziale Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. przyznano stronie świadczenie wychowawcze na dziecko – T. C., w kwocie 500 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 kwietnia 2017 r. do dnia 30 września 2017 r. W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła, że w już listopadzie 2016 r. złożyła wniosek o przyznanie jej świadczenia wychowawczego na kolejne dziecko , wobec tego żąda przyznania jej świadczenia wychowawczego od dnia 11 listopada 2016 r., tj. od dnia narodzin syna. W tym zakresie wskazała, że w dniu 24 listopada 2017 r. w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej złożyła wnioski dotyczące przyznania świadczeń na urodzonego dnia 11 listopada 2017 r. syna, w tym m. in. o przyznanie świadczenia wychowawczego. Po wypełnieniu wniosków przy pomocy pracownika organu nie zażądała potwierdzenia ich złożenia. Skoro nie otrzymała wpłaty świadczenia oznacza to, że urząd zgubił jej wniosek. W wyniku interwencji skarżącej w urzędzie kazano jej złożyć kolejny wniosek z opisem całej sytuacji. Strona tak uczyniła, jednak decyzją z dnia 9 maja 2017 r. otrzymała świadczenie dopiero od dnia 1 kwietnia 2017 r. , a nie od dnia 11 listopada 2016 r. Według odwołującej się dokonała ona wszelkich formalności w odpowiednim terminie. Natomiast , jeżeli organ nie jest w stanie ustalić, kto zgubił jej wniosek, organ powinien skorzystać z przepisu art. 81a, art. 139 k.p.a. lub z innych przepisów, by ewentualne wątpliwości rozstrzygnąć na korzyć jej dziecka. Decyzją z dnia 26 czerwca 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach decyzji ostatecznej Kolegium przytoczyło brzmienie art. 18 u.p.p.w.d. , zgodnie z którym prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 października do dnia 30 września roku następnego (ust.1 ) , zaś prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1, nie wcześniej niż od dnia odpowiednio urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką lub przysposobienia dziecka (ust. 2 ). Przechodząc do realiów rozpatrywanej sprawy Kolegium wskazało, że decyzję pierwszo-instancyjną wydano po rozpatrzeniu wniosku strony, który wpłynął do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. dnia 26 kwietnia 2017 r., a zatem organ I instancji prawidłowo określił datę początkową, na który przyznano żądane świadczenie. Wobec tego Kolegium, uwzględniając stan faktyczny i prawny sprawy, nie mogło orzec inaczej niż organ I instancji, a przede wszystkim nie mogło przyznać wnioskowanego świadczenia na okres wcześniejszy niż od dnia 1 kwietnia 2017 r. Z kolei odnosząc się do argumentacji odwołania Kolegium stwierdziło , że strona nie przedstawiła żadnego dowodu na to, że już w listopadzie 2016 r. wniosła o przyznanie jej świadczenia wychowawczego na kolejne dziecko. Natomiast aspirant pracy socjalnej w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W., która przyjmowała dnia 24 listopada 2016 r. różne wnioski strony - w adnotacji urzędowej z dnia 10 maja 2017 r. - wskazała, że strona tegoż dnia nie złożyła wniosku o przyznanie jej świadczenia wychowawczego na kolejne dziecko. Końcowo organ II instancji wyjaśnił, że stosownie do art. 16 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935; akt ten wszedł w życie dnia 1 czerwca 2017 r.), do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, z tym że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a-96n ustawy zmienianej w art. 1, natomiast przepisy art. 81a i art. 139a k.p.a. nie mają w rozpatrywanej sprawie zastosowania. Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na syna od dnia 11 listopada 2017 r. do 30 września 2017 r., zasądzenie wypłaty należnego świadczenia wychowawczego za okres 11 listopada 2016 r. do 30 marca 2017 r. w kwocie po 500 zł za każdy miesiąc, zasądzenie wypłaty ustawowych odsetek od zaległości od dnia wniesienia skargi do dnia zapłaty, zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego, ewentualnie uchylenie decyzji obu organów administracji w zaskarżonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarga oparta została na zarzucie naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art, 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a, art. 9 k.p.a,, art. 77 k.p.a., art. 5 u.p.p.w.d. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła ,że organy wydające decyzje błędnie przyjęły, że wniosek o świadczenie wychowawcze wpłynął dnia 24 kwietnia 2017 r. bowiem w tym dniu była w MOPS z interwencją w sprawie braku wpłat świadczenia na wniosek, jaki złożyła w dniu 26 listopada 2016 r. Co więcej, pracownica MOPS kazała jej ponownie złożyć wniosek, który miał być rozpatrzony w miejsce zaginionego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie , podnosząc ,że w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją nie rozpatrywano wniosku rzekomo wniesionego w listopadzie 2016 r., zaś dołączone do skargi załączniki nie potwierdzają twierdzeń skarżącej. Natomiast zaskarżona decyzja zapadła w postępowaniu wszczętym dnia 26 kwietnia 2017 r., a zatem w świetle art. 18 ust. 2 u.p.p.w.d. – świadczenia wychowawczego nie można było przyznać skarżącej wcześniej niż od dnia 1 kwietnia 2017 r. W piśmie procesowym z dnia 16 stycznia 2018 r. skarżąca podjęła polemikę ze stanowiskiem organu wyrażonym w odpowiedzi na skargę. Za chybiony uznała argument, że do skargi nie dołączyła żadnych dowodów na potwierdzenie faktu złożenia wniosku , ponieważ gdyby taki dowód posiadała to nie byłoby konieczności dochodzenia jej praw na drodze sądowej. Według skarżącej cały problem w sprawie polega na tym, że urząd zgubił jej wniosek, który złożyła w dniu 24 listopada 2016 r. i ani ona ani MOPS nie posiada dowodu jego złożenia. Natomiast z uwagi na kilkuletnie doświadczenie skarżącej w składaniu wniosków (jest matką czwórki dzieci, posiada trudną sytuację materialną), nieprawdopodobnym jest, aby nie złożyła wniosku w miesiącu urodzenia się dziecka. Nadmieniła, że urząd nigdy nie wydawał jej potwierdzeń złożenia wniosków. Zdaniem skarżącej, okoliczność, że przepisy k.p.a. o rozstrzyganiu wątpliwości na korzyść strony weszły dopiero w czerwcu 2017 r. nie oznacza, że nie można ich stosować do spraw wcześniejszych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W związku ze sformułowanym w skardze wnioskami skarżącej o "zasądzenie wypłaty należnego świadczenia wychowawczego za okres 11 listopada 2016 r. do 30 marca 2017 r. w kwocie po 500 zł za każdy miesiąc, zasądzenie wypłaty ustawowych odsetek od zaległości od dnia wniesienia skargi do dnia zapłaty" wyjaśnić na wstępie należy , że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego , o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tj. Dz.U. z 2016 r. , poz. 1066 ). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. A zatem przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych nie pozwalają na bezpośrednie kreowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron. Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd , następuje w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy , co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz.U. z 2017r. , poz.1369 ze zm. ) ( zwanej dalej p.p.s.a.). Zatem negatywna ocena zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Wskazać również należy ,że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami , lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy , o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a. Oceniając zatem wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził ,że wydano ją w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano przepisy prawa materialnego zgodne z przedmiotem sprawy , którym jest ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na kolejne dziecko skarżącej . Natomiast osią sporu między stronami jest wyłącznie kwestia, na jaki okres wnioskowane świadczenie powinno zostać przyznane. W badanej sprawie nie budzi bowiem wątpliwości, że wnioskodawczyni spełniała przesłanki do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na syna (kolejne dziecko) na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. W punkcie wyjścia oceny zasadności skargi wypada przytoczyć brzmienie art. 18 ust. 2 u.p.w.d., wedle którego prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1 (tj. od 1 października do dnia 30 września roku następnego), nie wcześniej niż od dnia odpowiednio urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką lub przysposobienia dziecka. Niewątpliwie złożenie wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego wszczyna postępowanie administracyjne w tym zakresie i jest jednocześnie czynnością procesową, podlegającą właściwym w tym zakresie przepisom kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z przepisem art. 63 § 4 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany potwierdzić wniesienie podania, jeżeli wnoszący tego zażąda. Z przepisu tego wynika, że osoba składająca w siedzibie organu pismo może, ale nie musi, domagać się od tego organu potwierdzenia przyjęcia tego pisma. To na wnoszącym pismo spoczywa obowiązek wykazania, że pismo określonej treści dotarło do organu. Dlatego też strona należycie dbające o swoje interesy winna zażądać od organu urzędowego poświadczenia odbioru , aby mieć dowód na to, że wnoszone podanie dotarło do organu. Tym samym gdy podmiot wnoszący do organu administracji podanie nie dysponuje żadnym dowodem potwierdzającym jego wniesienie, nie może pod adresem tego organu skutecznie postawić zarzutu , że zgubił pismo, jak czyni to skarżąca. W postępowaniach w sprawach indywidualnych , zainicjowanych wnioskiem strony i rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych , organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, albowiem to na stronie ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy. Wobec bowiem zobowiązania strony do przedstawienia wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, a tym samym, przeniósł ciężar dowodu na osobę, która z faktu wywodzi określone skutki prawne (por. np. wyroki NSA : z dania 25 października 2011 r., sygn. akt GSK 1075/10; z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11, publ. na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to ,że na stronie ubiegającej się o świadczenie i składającej podanie o jego przyznanie spoczywa ciężar wykazania ,że podanie złożyła. Z materiału aktowego badanej sprawy bezsprzecznie wynika, że przedmiotowy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na kolejne dziecko został złożony w dniu 26 kwietnia 2017 r. Prawidłowo zatem - stosownie do art. 18 ust. 2 u.p.w.d.- oba organy orzekające w sprawie określiły datę początkową okresu, na który przyznano skarżącej żądane świadczenie tj. od dnia 1 kwietnia 2017 r. Natomiast odnosząc się do twierdzeń skarżącej, wedle których podanie o przyznanie świadczenia wniosła znacznie wcześniej, bowiem już w miesiącu listopadzie 2016 r. stwierdzić należy , że skarżąca zarówno na etapie wnoszenia odwołania, jak i na etapie składania skargi do sądu administracyjnego , nie przedstawiła żadnego dowodu na poparcie jej twierdzenia, że taki wniosek złożyła po urodzeniu się dziecka tj. w listopadzie 2016 r. Brak złożenia wniosku w tym okresie potwierdza także adnotacja urzędowa z dnia 10 maja 2017 r. sporządzona przez pracownicę socjalną, która w dniu 24 listopada 2016 r. przyjmowała wnioski skarżącej o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka oraz zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na rzecz dziecka. Wobec powyższego jako nieuprawnione przedstawiają się twierdzenia skarżącej, według których urząd zgubił jej wniosek, podczas gdy skarżąca nie dysponuje żadnym dowodem wniesienia podania. Dlatego też zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony , o której mowa w art. 81a k.p.a. nie znajduje w omawianej sprawie zastosowania. Wbrew zarzutom skargi w analizowanej sprawie stan faktyczny jest bezsporny .Postępowanie zostało wszczęte na wniosek z dnia 26 kwietnia 2017 r. , a wydane w sprawie decyzje nie są decyzjami wydanymi na niekorzyść strony. W ocenie Sądu organy, zgodnie z postanowieniami art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. zgromadziły i właściwie oceniły materiał dowodowy, który był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie. Motywy podjętych rozstrzygnięć są jasne i wskazują co legło u podstaw wydania przez organy takiego, a nie innego rozstrzygnięcia z odwołaniem się do wskazanych w uzasadnieniu decyzji przepisów prawnych, mających zastosowanie. Natomiast fakt , że strona nie zaakceptowała zasadności przesłanek faktycznych i prawnych , którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy nie świadczy o naruszeniu przez organ prawa i zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej ( art.8 k.p.a.) . Nie wymaga się bowiem od organu osiągnięcia rezultatu , to znaczy przekonania strony ,że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem ( podobnie wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2010r. sygn. I OSK 124/10). Reasumując powyższe , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził ,że zarzuty skargi przedstawiają się jako niezasadne , zaś nie znajdując z urzędu naruszeń prawa, zobligowany był do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.