IV SA/Wr 663/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Aleksandra Siwińska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 lutego 2008 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej uchyla decyzję I i II instancji. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595), Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. uznała J. G. za zdolnego do czynnej służby wojskowej przyznając mu kat. "A". Komisja rozpoznała u poborowego: 1. obustronne upośledzenie słuchu w zakresie tonów wysokich - § 21 pkt 1, 2. skrzywienie przegrody nosa nieupośledzające drożność nosa - § 26 pkt 3, 3. nieznaczne upośledzenie rozróżniania barw - § 14 pkt 5, 4. astmę oskrzelową epizodyczną - § 35 pkt 6, 5. sezonowy alergiczny nieżyt nosa - § 30 pkt 4., zał. Nr 2 do w/w rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2004 r., zwanego dalej zał. do rozporządzenia. W złożonym odwołaniu J. G. zakwestionował wydane orzeczenie. Wskazał na rozbieżności między oceną jego stanu zdrowia, a opinią lekarza orzecznika. Podał, że cierpi na astmę przewlekłą, a także ma alergię na kurz, roztocza i pleśń. Podał także, że na poprzedniej komisji dostał w związku z powyższym kategorię "B6". Nie zgodził się także z tym, że rozpoznana u niego astma ma charakter epizodyczny, ponieważ jak wynika z badań przeprowadzonych u lekarza alergologa, a także w szpitalu w O. Ś. jego astma ma charakter przewlekły. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 29 ust. 1 w związku z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 21, poz. 205.) oraz § 3 ust. 7, § 4 ust. 8, § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określania ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. Nr 151, poz. 1594) oraz § 22 ust.1 i 2, § 23 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595), Wojskowa Komisja Lekarska we W. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu wskazano, iż w świetle zgromadzonej dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej, nie stwierdzono nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i dlatego utrzymano je w mocy. Podano dalej, że ze zgromadzonej dokumentacji medycznej, w tym opinii konsultującego na potrzeby orzecznicze lekarza specjalisty pulmonologa-alergologa oraz otolaryngologa, nie wynika by aktualny stopień nasilenia schorzeń ze strony układu oddechowego upośledzał sprawność ustroju w stopniu uzasadniającym uznanie skarżącego za niezdolnego do czynnej służby wojskowej. Zdaniem organu odwoławczego nie było potrzeby przeprowadzenia dodatkowych badań specjalistycznych, ponieważ przedstawiona przez skarżącego dokumentacja medyczna w postaci zaświadczeń i badań lekarskich specjalistycznych (kserokopie z Poradni Alergologicznej w D., Oddział Chorób Płuc w O. Ś.), nie zawiera danych stojących w sprzeczności z ustaleniami dokonanymi przez badających na potrzeby orzecznicza przez uprawnionych lekarzy specjalistów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. G. podniósł, że cierpi na przewlekłą astmę, która kwalifikuje go do kategorii "D" jako osobę niezdolną do służby wojskowej. Uznał wydane orzeczenia za niezgodne z prawem i wniósł o ich uchylenie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując ich stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Do kompetencji sądu administracyjnego należy kontrola orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej będącego decyzją administracyjną organu wojskowego pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z postanowieniami art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowane jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. W świetle powyższego, kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich orzekających o zdolności do służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia kandydata, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana kwalifikacja zdolności kandydata do określonej służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie zasad określenia zdolności do służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach. Rozstrzyganie o zdolności do czynnej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Nie ulega wątpliwości, że w sprawach ustalenia zdolności do służby wojskowej zasadnicze znaczenie ma kwestia zebrania odpowiednich danych co do wiedzy medycznej. Wprawdzie istotą orzecznictwa wojskowych komisji lekarskich nie jest stwierdzenie stanu zdrowia kandydata, ale dopiero pełna wiedza medyczna pozwala na rozstrzygnięcie o zdolności do służby wojskowej oraz o zakwalifikowaniu do odpowiedniej kategorii tej służby. Oceniając pod względem zgodności z prawem materialnym i procesowym rozstrzygnięcie będące przedmiotem osądu, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie doszło bowiem do naruszenia przepisów postępowania co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wojskowe komisje lekarskie, podejmują rozstrzygniecie w indywidualnych sprawach, w zakresie spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych w przepisach orzeczeniami), które poddane są mocy obowiązującej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z jego art. 1 pkt 1. Przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, jako lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w k.p.a. W sprawach jednak nie uregulowanych w rozporządzeniu przepisy kodeksu znajdują zastosowanie w pełnym zakresie. Ustalając stan faktyczny w sprawie wojskowe komisje lekarskie są związane zasadami ogólnymi przyjętymi w k.p.a., w szczególności zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kodeksu, z której wynika obowiązek wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz właściwej jego kwalifikacji prawnej. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach wraz z załącznikiem nr 2 - wykazem chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa (Dz. U. Nr 151, poz. 1595), zwanego w dalszej części tego uzasadnienia rozporządzeniem. Według §14 tego rozporządzenia orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby - także obserwacji szpitalnej, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w § 6. Z przepisu § 17 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia wynika, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. Przepis art. 107 § 3 k.p.a. zaś stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 k.p.a. (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 §1 k.p.a.). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie jak i orzeczenie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z cytowanych przepisów wynika, że uzasadnienie orzeczenia jest integralną jego częścią, której podstawowym zadaniem jest wyjaśnienie powodów danego rozstrzygnięcia. Organy orzekające obu instancji nie sprostały tym wymaganiom. Wystarczy zapoznać się z lakonicznymi uzasadnieniami obu orzeczeń. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonującymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, OSNP 1995, nr 7, poz. 82, wyrok NSA z dnia 2 października 1998r. - III SA 7225/98, niepubl.). Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, która w rozpoznaniu stwierdza astmę oskrzelową w dokumentacji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano przepis § 35 pkt 6 zał. do rozporządzenia. Należy wskazać, że organy orzekające powołały się na przepis § 35 do rozporządzenia wyróżniające w pkt 6 astmę oskrzelową sporadyczną (epizodyczną) kwalifikującą do kategorii zdrowia "A" lub "D". Przy ogólnie sformułowanych w przepisach prawa przesłankach zaliczenia do kat. "A" albo do kat. "D" ("łagodne", "umiarkowane"" nieznacznie upośledzające", "znacznie upośledzające") na organie orzekającym spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia swego rozstrzygnięcia. Nie wystarczy zatem wymienić, rodzaj przeprowadzonych badań i stwierdzone jednostki chorobowe, ale trzeba także wyjaśnić jakie konkretne spostrzeżenia w toku danego badania zadecydowały o stwierdzeniu danej jednostki chorobowej ( por. wyrok NSA z 8 września 1999r sygn. akt. III SA 673/99, LEX nr 47319). Ponadto zgodnie z objaśnieniem do załącznika rozporządzenia, organ rozpoznając astmę oskrzelową sporadyczną (§ 35 pkt 6) winien rozpoznanie swoje oprzeć na podstawie dokumentacji medycznej z co najmniej 24- miesięcznej obserwacji choroby zawierającej badania czynnościowe oraz wyniki diagnostyki alergologicznej. Reasumując należy stwierdzić, iż w sytuacji, gdy omawiane rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową, której zaistnienie przy odpowiednim nasileniu kwalifikuje poborowego do kat. "A" - zdolny do czynnej służby wojskowej, bądź np. "D" jako niezdolnego, organ orzekający ze szczególną starannością powinien uzasadnić swoje rozstrzygnięcie. Jest to niezbędne zarówno do tego aby przekonać stronę o słuszności orzeczenia, ale i do tego aby umożliwić sądowi kontrolę zaskarżonego orzeczenia ( por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). Organ jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). W niniejszej sprawie zarówno orzeczenie wydane przez organ I instancji, jak i orzeczenie wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji, sprowadza się do wskazania jednostki chorobowej z przypisaniem odpowiedniego paragrafu załącznika do omawianego rozporządzenia oraz stwierdzenia o zaliczeniu poborowego do kategorii zdolności do służby wojskowej, co w żadnym wypadku nie czyni zadość omawianym powyżej wymogom przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Należy wskazać, że jak wynika z akt administracyjnych, Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. decyzją z dnia [...] r., nakazała u poborowego obserwację w kierunku astmy oskrzelowej, (bez §, bez punktu), uznając go za czasowo niezdolnego do czynnej służby wojskowej na okres 6 miesięcy i przyznając kat. "B6". W tym stanie rzeczy podnieść należy, iż dokonując po upływie sześciu miesięcy ustalenia zdolności J. G. do służby wojskowej należało odnieść się do poprzedniego orzeczenia Komisji Lekarskiej ustalającej przecież kategorię zdrowia poborowego - "B6". Organy winny wyjaśnić z jakiej przyczyny i na jakiej podstawie uznały zmianę stanu zdrowia poborowego, kwalifikując do kat. "A". Organy nie wyjaśniły w sposób odpowiadający zasadom procedury administracyjnej ( art. 7 i art. 77 § 1 kpa) czy nastąpiła zmiana (poprawa) stanu zdrowia poborowego, które poprzednio dawało podstawę do odroczenia poborowemu odbycia zasadniczej służby wojskowej na okres sześciu miesięcy, a także, w jakim stosunku pozostaje skarżone orzeczenie do poprzedniego orzeczenia uznającego niezdolność skarżącego do służby wojskowej. Tym bardziej, że w odwołaniu skarżący podniósł, że stan jego zdrowia nie pozwala mu na odbycie czynnej służby wojskowej, a w skardze podał, że cierpi na przewlekłą astmę oskrzelową. W związku z tym, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu.