IV SA/Wr 663/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Protokolant: Referent Przemysław Pawłowski, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi S.S. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 28 września 2022 r. nr DSE3-K0918-K1204751-14/22 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego I. oddala skargę w całości; II. przyznaje radcy prawnemu T.S. od Skarbu Państwa- Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) zł, w tym 23% podatku VAT, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. S. S. (dalej jako strona, wnioskodawczyni lub skarżąca) wnioskiem z dnia 27 lipca 2022r. (data nadania- 28 lipiec 2022r.) wystąpiła do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t. jedn. Dz.U. z 2023r., poz.775, dalej jako k.p.a.), o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej jako Kierownik Urzędu) z dnia 11 lutego 2008r., Nr DOIII/K0791/K-1204751/2/08, utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia 11 lipca 2007r., Nr DOIII/K0703/K-1204751/1/2007, odmawiającej stronie przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t. jedn. Dz. U. z 2021r., poz. 1858). Wnioskodawczyni podała, że powyższa decyzja została wydana w sytuacji, gdy strona nie brała udziału w postępowaniu bez swej winy, gdyż w czasie terminu do jej zaskarżenia była w złym stanie zdrowia i nie miała możliwości jej zaskarżenia. Zdaniem strony powyższe powoduje, że postępowanie toczyło się i zakończyło bez jej udziału w nim. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej jako organ lub Szef Urzędu) postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2022r., Nr DSE2-K0218-K1204751-12/22, odmówił wznowienia powyżej wskazanego postępowania administracyjnego. Powołując się na treść art. 148 k.p.a. organ podał, że decyzje Kierownika Urzędu zostały wnioskodawczyni doręczone w sposób prawidłowy, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru (decyzja z dnia 11 lipca 2007r. w dniu 17 lipca 2007r., zaś decyzja z dnia 11 lutego 2008r. w dniu 24 lutego 2008r.), dlatego też należy uznać, że w niniejszej sprawie nie został dochowany termin określony w art. 148 § 2 k.p.a. Po rozpoznaniu złożonego przez stronę zażalenia Szef Urzędu postanowieniem z dnia 28 września 2022r.,Nr DES3-K0918-K1204751-14/22, utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 17 sierpnia 2022r. W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, że poza tym, aby podstawa wznowienia, na której swój wniosek opiera strona mieściła się w katalogu przewidzianym w art. 145 § 1 k.p.a., ustawodawca wymaga by wniosek taki został złożony w miesięcznym terminie. Wniesienie takiego podania z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W tym kontekście ponownie stwierdzono, że w niniejszej sprawie nie został dochowany termin określony w art. 148 § 2 k.p.a., gdyż decyzje Kierownika Urzędu zostały wnioskodawczyni doręczone w sposób prawidłowy, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, odpowiednio decyzja z dnia 11 lipca 2007 r. w dniu 17 lipca 2007 r., zaś decyzja z dnia 11 lutego 2008 r. w dniu 24 lutego 2008 r. W skardze do tut. Sądu strona zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie został dochowany termin określony w art. 148 § 2 k.p.a., a także naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 148 § 2 k.p.k. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy nie zaskarżyła decyzji w terminie z uwagi na pobyt w szpitalu i złym stanie zdrowia, a o treści rozstrzygnięcia decyzji, jej znaczeniu i możliwości jej zaskarżenia i ocenie zasadności wniesienia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego dowiedziała się w dniu 13 lipca 2022 r. podczas udzielanej porady w punkcie nieodpłatnych porad prawnych w G., mimo wcześniejszego fizycznego jej odebrania, co doprowadziło do niewzięcia udziału w sprawie bez własnej winy oraz zachowania miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Domagając się uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia i przekazania spraw do ponownego rozpoznania organowi skarżąca przyznała, że przedmiotowe decyzje odebrała, jednakże nie zapoznała się z ich treścią i zawartym w niej rozstrzygnięciu, gdyż nie pozwalał jej na to stan zdrowia. Skarżąca oświadczyła przy tym, że do momentu nieodpłatnej porady prawnej nieznana była jej treść doręczonych dokumentów, dlatego też bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. rozpoczyna się dopiero w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2022r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodne zaś z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, zwanej dalej w skrócie u.p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 134 § 1 u.p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Według art. 145 § 1 u.p.p.s.a w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Rozpatrując w tych granicach przedmiotową skargę Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. Na wstępie rozważań należy objaśnić, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa (por. W. Dawidowicz: Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu. Warszawa 1962, s. 230; W. Dawidowicz: Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu. Warszawa 1983, 242). Procedura tego nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji ostatecznych została określona przepisami art.145-152 k.p.a. W postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego wyróżnia się fazę wstępną, w której dokonuje się oceny wniosku o wznowienie postępowania pod kątem dopuszczalności wznowienia postępowania oraz postępowanie rozpoznawcze, którego celem jest ustalenie, czy istnieją podstawy wznowienia, a także etap rozstrzygania o losach decyzji zapadłej w postępowaniu, które zostało wznowione. Pierwsza faza postępowania o wznowienie polega zatem na zbadaniu czysto formalnych przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania, po których pozytywnej weryfikacji można dopiero przejść do merytorycznej drugiej fazy tego postępowania. Negatywna weryfikacja w tej wstępnej fazie postępowania, czyli innymi słowy odmowa wznowienia postępowania przybierająca postać postanowienia (art. 149 § 3 k.p.a.) następuje wtedy, gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne, albo gdy uchybiono wymogom formalnym, w tym nie dochowano terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Z kolei termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. w sytuacji gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.). Uzasadnieniem odrębnego uregulowania terminu złożenia podania o wznowienie postępowania przy tej podstawie wznowieniowej jest założenie, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, a tym samym, iż nie zostały jej doręczone postanowienia i decyzje, od których przysługiwałyby środki zaskarżenia, w tym także skarga lub zażalenie do właściwego miejscowo wojewódzkiego sądu administracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przez "dowiedzenie się o decyzji" należy rozumieć powzięcie wiedzy o samym fakcie wydania rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający złożenie podania o wznowienie. Chodzi więc o takie dane, jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest natomiast konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji (por. wyroki NSA z dnia 4 grudnia 2019r., sygn. akt II OSK 168/18, i z dnia 30 września 2020r., sygn. akt II OSK 1464/20 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest zatem pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji. Wystarczające jest aby strona wiedziała czego dana decyzja dotyczy (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. B. Adamiak, J. Borkowski, wyd. 16, Warszawa 2019, s. 852-853). Zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję w stopniu pozwalającym jej na sformułowanie żądania o wznowienie postępowania. W powyższym kontekście należy zwrócić uwagę, że we wniosku o wznowienie postępowania skarżąca przyznała fakt doręczenia jej obu decyzji organu, zarówno tej z dnia 11 lipca 2007r., jak też i tej ostatecznej z dnia 11 lutego 2008r. Przyznana okoliczność z definicji przesądza o tym, że w jej przypadku daty dowiedzenia się o decyzjach z dnia 11 lipca 2007r. i z dnia 11 lutego 2007r. są tożsame z datami doręczenia tych decyzji, tj. odpowiednio dzień 17 lipca 2007r. i dzień 24 lutego 2008r. W konsekwencji zatem miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania opartego na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. rozpoczął bieg z dniem 24 lutego 2008r., co czyni wniosek strony z dnia 27 lipca 2022r. spóźnionym o kilkanaście lat. Na marginesie wskazać można, iż z dołączonych akt administracyjnych wynika, że na wniosek strony z dnia 25 marca 2008r. (data nadania 26 marzec 2008r.), po sprecyzowaniu żądania pismem z dnia 26 maja 2008r. (data nadania 28 maj 2008r.) Kierownik Urzędu wznowił postępowanie w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich, w wyniku czego decyzją z dnia 22 lipca 2008r., Nr DOIII/K0855/K-1204751/4/2008, odmówił uchylenia decyzji z dnia 11 lutego 2008r., Nr DOIII/K0791/K-1204751/2/08, oraz jej poprzedzającej z dnia 11 lipca 2007r., Nr DOIII/K0703/K-1204751/1/2007, którą to następnie decyzję utrzymał w mocy decyzją z dnia 17 listopada 2008r., Nr DOIII/K0880/K1204751/5/2008 (podstawa wznowieniowa był wówczas art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a.). W dalszej kolejności strona pismem z dnia 28 stycznia 2013r. (nadanym w dniu 19 lutego 2013r.) wniosła ponownie o wznowienie postępowania wskazując podstawę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Kierownik Urzędu postanowieniem z dnia 14 marca 2013r., Nr DO-III/K0936/K-1204751/6/2013, odmówił wznowienia postępowania, po czym, po wpłynięciu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2013r., Nr DO-6/K0383/K1204751/2013/7, utrzymał je w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawomocnym wyrokiem z dnia 5 września 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 328/13, oddalił skargę strony na wskazane postanowienie Kierownika Urzędu z dnia 9 kwietnia 2013r. Przedstawiona powyżej chronologia aktywności procesowej skarżącej w sposób jaskrawy przeczy prawdziwości podanych w skardze okoliczności mających świadczyć o istnieniu przesłanki wznowieniowej opartej o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., skargę należało oddalić w całości. W przedmiocie wynagrodzenia radcy prawnego ustanowionego w ramach pomocy prawnej orzeczono zgodnie z art. 250 § 1 u.p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t. jedn. Dz.U. z 2019r., poz. 68).