IV SA/Wr 663/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędziowie Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi S.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 6 września 2023 r. nr SKO 4502.103.2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Wrocławia z dnia 14 lipca 2023 r. nr DZSW/DW/000721/2023. Zaskarżoną decyzją dnia 6 września 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Wrocławia z dnia 14 lipca 2023 r. odmawiającą S. F. przyznania dodatku węglowego. Jak wynikało z akt sprawy w dniu 2 listopada 2022 r. Skarżący złożył wniosek o przyznanie dodatku węglowego. Decyzją z dnia 20 grudnia 2022 r. organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego prawa. Opisane orzeczenie organu I instancji zostało uchylone w trybie odwoławczym decyzją z dnia 7 marca 2023 r. wydaną na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.), a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji kasacyjnej wskazano na uchybienia procesowe polegające na nieskutecznym przeprowadzeniu koniecznego w tej sprawie wywiadu środowiskowego. Skarżącego nie powiadomiono z odpowiednim wyprzedzeniem o terminie tej czynności, nadto nie podjęto działań w trybie art. 10 k.p.a. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji odmówił Skarżącemu przyznania dodatku węglowego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że Skarżący w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (dalej: CEEB) złożył dwie deklaracje dotyczące źródeł ciepła i spalania paliw dla adresu, tj. w dniu 3 listopada i 7 listopada 2022 r. Tym samym nie dochował terminu wskazanego w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r., poz. 141 ze zm., dalej: u.d.w.). W złożonych deklaracjach wykazał jako główne źródło ogrzewania kocioł na paliwo stałe zasilany węglem i paliwami węglopochodnymi oraz ogrzewanie elektryczne, bojler elektryczny. Mając na uwadze fakt, że wpis do CEEB nastąpił po dniu 11 sierpnia 2022 r. organ, powołując się na art. 2 pkt 15g u.d.w., podjął czynności celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i jego udokumentowania. W dniu 8 grudnia 2022 r. pracownik organu udał się pod wskazany adres, jednakże Skarżący nie wpuścił go do domu. W dniu 16 maja 2023 r. organ przeprowadzający czynności wywiadu środowiskowego wskazał, że weryfikacja wniosku nie jest możliwa gdyż pracownicy nie są wpuszczani do domu i nie możliwości wejścia na posesję. Czynność została poprzedzona zawiadomieniem z wyznaczeniem terminu na 10 maja 2023 r. Zawiadomienie uznano za doręczone po dwukrotnym jego awizowaniu. Z adnotacji pracownika socjalnego wynika, że podjęto kilka prób weryfikacji wniosku – w dniach 20 i 28 kwietnia 2023 r. oraz w dniach 5 i 10 maja 2023 r. jednakże za każdym razem nie zastano nikogo w domu. Organ ustalił, że na wskazany adres: W. "ul. [...]", został złożony wniosek o przyznanie dodatku elektrycznego w dniu 19 stycznia 2023 r. przez Skarżącego, który rozpoznano odmownie. Zawiadomieniem z dnia 30 maja 2023 r. organ poinformował Skarżącego o uprawnieniach wynikających z art. 10 oraz 79a k.p.a. Ponieważ źródło ogrzewania nie zostało zgłoszone lub wpisane do CEEB do dnia 11 sierpnia 2022 r. a Strona uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego organ odmówił przyznania wnioskowanego dodatku węglowego. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. Organ wskazał, że wprowadzone w życie nowelizacje ustawy o dodatku węglowym, obejmujące sprawy wszczęte a niezakończone przewidywały możliwość przyznania tego świadczenia także osobom, które nie dokonały zgłoszenia źródeł ciepła do CEEB w zakreślonym ustawą terminie do 11 sierpnia 2022 r. W takiej sytuacji, w przypadku złożenia wniosku, organ zgodnie z art. 2 ust. 15g u.d.w. weryfikuje zasadność przyznania świadczenia poprzez wywiad środowiskowy. W rozpoznawanej sprawie organ skorzystał z tej regulacji i podjął czynności zmierzające do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. Z dowodów zgromadzonych w sprawie, tj. adnotacji urzędowej wynika, że pracownik czterotonie udał się pod wskazany adres jednakże nie został wpuszczony na teren posesji zabezpieczonej łańcuchami i kablami, bez dzwonka. Ostatnia wizyta była zapowiedziana – pismo w tej sprawie zostało skierowane do Strony w dniu 24 kwietnia 2022 r. i zawierało wskazanie planowanej daty przeprowadzenia czynności wywiadu środowiskowego oraz prośbę o kontakt w przypadku niemożliwości realizacji czynności we wskazanym terminie. Pismo zawierające opisane informacje doręczono Stronie stosownie w trybie art. 44 k.p.a. po dwukrotnym awizowaniu i niepodjęciu w terminie uznano za doręczone. Stronę poinformowano o prawach wynikających z art. 10 k.p.a. W tych okolicznościach organ uznał, że strona utrudniała lub wręcz uniemożliwiała zgromadzenie materiału dowodowego, co uzasadniało odmowę przyznania Skarżącemu dodatku węglowego. W skardze Strona wskazała, że była u lekarza i nie spotkała się z kontrolą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 i § 2, ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli stosują środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 1634 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Uchylenie zaskarżonej decyzję następuje w razie stwierdzenia, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie organy naruszyły przepisy prawa procesowego w stopniu opisanym w powołanych przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, to zaś nakazywało uchylenie orzeczeń organów obu instancji celem powtórzenia wymaganych prawem czynności. Uchybienia dotyczą naruszenia obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, zasady zaufania obywatela do organów administracji oraz zasady czynnego udziału Strony w postępowaniu. Stanowią one w istocie powielenie błędów popełnionych przez organ I instancji, a dostrzeżonych uprzednio przez organ odwoławczy i opisanych decyzji z dnia 7 marca 2023 r. W istocie Sąd w całej rozciągłości podziela pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu wyrażony w tej decyzji. Ponownie przeprowadzając postępowanie organ I instancji starał się wypełnić zalecenia wynikające z decyzji kasacyjnej jednakże zawiadomienie kierowane do Skarżącego o planowanym terminie przeprowadzenia wymaganego prawem wywiadu środowiskowego skutek procesowy wywołało już po upływie terminu wyznaczonego na dokonanie czynności procesowej. Z akt sprawy wnika, że pismo organu zawierające zawiadomienie o planowanym wywiadzie środowiskowym wyznaczonym na dzień 10 maja 2023 r. oraz informujące o trybie postępowania w przypadku braku możliwości przeprowadzenia czynności we wskazanym terminie zostało wysłane do Skarżącego w dniu 26 kwietnia 2023 r. Wobec nieobecności adresata w miejscu zamieszkania w dniu 13 maja 2023 r. pismo awizowano powtórnie w dniu 23 maja 2023 r. Adresat nie podjął przesyłki, którą zwrócono nadawcy 1 czerwca 2023 r. Zatem termin uznania przesyłki za doręczoną upływał 29 maja 2023 r. (poniedziałek), czyli znacząco po upływie terminu wyznaczonego ww. pismem na dokonanie czynności, od której uzależnione jest przyznanie świadczenia. Sąd podziela pogląd organu odwoławczego, że strona postępowania powinna być powiadomiona o terminie planowanej czynności procesowej i to z odpowiednim wyprzedzeniem, czego nie realizowało postępowanie organu I instancji, zaakceptowane przez organ odwoławczy. Co istotne to z akt sprawy nie wynika aby Skarżący nie wpuścił pracownika socjalnego na teren posesji świadomie odmawiając czy utrudniając przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Jakkolwiek w treści notatki służbowej z dnia 16 maja 2023r. użyto stwierdzenia, że "klient nie wpuścił do domu pracownika socjalnego i nie dał możliwości potwierdzenia czy głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe", to z dalszych zapisów wynika, że tezę tę wsparto na braku możliwości dostania się na posesję z uwagi na zaryglowanie bramki kablami i brak dzwonka. Z rozmów z sąsiadami ustalono także, że dawno nie widzieli Skarżącego. Przedstawiony opis nie dowodzi zatem, że w dniu 10 maja 2023 r. Skarżący był obecny w domu i nie wpuścił pracowników na teren posesji i do domu. Fakt ten w połączeniu z doręczeniem (uznaniem za doręczoną) przesyłki informującej o terminie przeprowadzenia czynności długo po wyznaczonym terminie wywiadu środowiskowego powoduje, że nadal nie jest możliwie uznanie, że Skarżący odmawia przeprowadzenia czynności w postaci wywiadu środowiskowego. Z niezwykle lakonicznych pism Strony wynika, że swoją nieobecność w miejscu wskazanym jako miejsce zamieszkania uzasadniania wizytami lekarskimi, co może dowodzić problemów zdrowotnych i usprawiedliwionej nieobecności w domu. Istotne jest również, że Skarżący pomimo doręczeń do niego pism w trybie domniemania doręczenia reaguje na wydane decyzje składając środki odwoławcze i środki zaskarżenia. Jakkolwiek Sąd ma świadomość trudności z jakimi boryka się organ I instancji w celu skontaktowania się ze Skarżącym i przeprowadzenia wymaganych prawem czynności, jednak w takiej właśnie sytuacji gwarancją uznania działań organu za prawidłowe jest dochowanie wymogów procesowych, z którymi prawo wiąże określone skutki. Zatem dla uznania wywodzonego w decyzjach organów obu instancji skutku odmowy przyznania świadczenia wobec uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego konieczne jest prawidłowe powiadomienie wnioskodawcy o planowanym terminie czynności oraz próba jej podjęcia we wskazanym terminie. W pozostałym zakresie Sąd w pełni podziela argumentację organów, co do zasadności zastosowania w tej sprawie przepisu art. 2 ust. 15g u.d.w., co łączy się z koniecznością przeprowadzenia opisanej już czynności wywiadu środowiskowego. Stwierdzone uchybienia procesowe polegające na naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 10 w zw. z art. 8 k.p.a. legły u podstaw uchylenia decyzji organów obu instancji, co ma umocowanie w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 p.p.s.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu należy przeprowadzić dotkniętą wadą czynność z zachowaniem opisanych przez Sąd wymogów.