IV SA/Wr 669/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia WSA Wanda Wiatkowska Ilków (spr.) Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi J.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne I. oddala skargę, II. przyznaje radcy prawnemu T. P. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 23 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Decyzją z dnia [...] 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., po rozpatrzeniu odwołania J. T. od decyzji Kierownika Zespołu do Spraw Osób Bezdomnych i Uchodźców Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] 2012 r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne, kwestionowaną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podało, że w dniu 19 marca 2012 r. J.T. złożył wniosek o przyznanie prawa do zasiłku stałego. Jak ustalił organ I instancji w trakcie przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego, wnioskodawca jest osobą legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...] 2010 r. zaliczającym go do grona osób o znacznym stopniu niepełnosprawności od sierpnia 2008 r. na stałe. Przebywa w Domu Pomocy Społecznej dla osób somatycznie chorych w B. oraz osiąga dochód z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł, a także z tytułu zasądzonej postanowieniem Sądu Rejonowego dla W.- F. z dnia [...] 2010 r. kwoty spłaty udziału we wspólnym majątku małżeńskim, płatnej, zgodnie z postanowieniem Sądu Okręgowego we W. z dnia [...] 2011 r., sygn. akt [...], w 60 miesięcznych ratach po 660,00 zł. Mając powyższe na względzie, organ pierwszej instancji wydał decyzję, którą odmówił stronie prawa do zasiłku stałego, uzasadniając rozstrzygnięcie przekroczeniem kryterium dochodowego. Strona odwołała się od tej decyzji, wnioskując o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odwołaniu podniosła, że otrzymana kwota spłaty zasądzonej z tytułu podziału majątku wspólnego powinna zostać podzielona na 12 miesięcy począwszy od marca 2011 r., oraz że nie powinna być wliczana do dochodu. Jak dalej wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm.), dalej: ustawa, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Z kolei, stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". Artykuł 8 ust. 3 pkt 1-3 ustawy stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z przepisów powołanej ustawy wynika, że dochodem branym pod uwagę przy ustalaniu uprawnienia do zasiłku stałego jest każda suma miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Ponieważ ustawa nie wyłącza dochodów uzyskanych na mocy orzeczenia sądowego, np. z tytułu spłaty zasądzonej w wyniku podziału małżeńskiego majątku wspólnego, należy przyjąć, że wbrew twierdzeniom odwołującego się otrzymywane przez niego środki zasądzone na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla W.-F. z dnia [...] 2010 r. i wypłacane mu w ratach miesięcznych po 660 zł podlegają wliczeniu do jego dochodu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 w związku z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy. Skoro zasądzona na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla W.- F. z dnia [...] 2010 r. jak i postanowienia Sądu Okręgowego we W. z dnia [...] 2011 r., na rzecz odwołującego się kwota spłaty wynosząca 36608,50 zł została podzielona na 60 rat miesięcznych, a jej płatność ustalono od dnia 28 lutego 2011 r., nie można było przyjąć, że w marcu 2011 r. uzyskał on jednorazowy dochód w rozumieniu art. 8 ust. 11 ustawy. Począwszy od dnia 28 lutego 2011 r. odwołujący się uzyskuje okresowy dochód w kwocie 660,00 zł miesięcznie. Dochód ten, obok zasiłku pielęgnacyjnego, podlega wliczeniu do dochodu branego pod uwagę przy przyznawaniu prawa do zasiłku stałego. Stosownie do powyższego organ odwoławczy przyjął, że osiągnąwszy w lutym 2012 r. dochód w kwocie 813 zł, wnioskodawca przekroczył ustawowe kryterium dochodowe (477 zł), warunkujące przyznanie prawa do zasiłku stałego. Na powyższą decyzję J. T. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnosząc o "przywrócenie zasiłku stałego, głównie ubezpieczenia zdrowotnego oraz zasiłku pielęgnacyjnego." Podniósł, że "dla Urzędu Skarbowego spłata z podziału majątku nie jest dochodem i nie podlega opodatkowaniu". Zarzucił, że niesłusznie uznano formę spłaty rozłożonej przez Sąd na 60 rat, za dochód uzyskiwany w poszczególnych miesiącach. Wskazał również na art. 8 ust. 11 i ust. 12 ustawy twierdząc, że rzeczona spłata powinna zostać rozliczona na 12 miesięcy i "po tym okresie nie może być rozliczona na opłaty". Poinformował, że odmowa przyznania zasiłku stałego spowodowała jednoczesną utratę ubezpieczenia zdrowotnego. Przedstawił też obliczenia mające wykazać, że nie stać go na indywidualne ubezpieczenie zdrowotne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ponadto Kolegium podkreśliło, że w rozważanym przypadku nie znajduje zastosowania przepis art. 8 ust. 11 i ust. 12 ustawy, gdyż w sytuacji skarżącego nie doszło do jednorazowego wypłacenia kwoty przekraczającej pięciokrotnie kryterium dochodowe, a wypłaty z tytułu spłaty majątku wspólnego małżonków stanowią dochód uzyskiwany przez skarżącego w poszczególnych miesiącach. Odnosząc się natomiast do kwestii utraty ubezpieczenia zdrowotnego organ odwoławczy stwierdził, że skarżący może ubiegać się o częściowe lub całkowite zwolnienie z odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej, co pozwoliłoby na uzyskanie dodatkowych środków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną rozpoznania niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z jej art. 8 prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Jednym ze świadczeń oferowanych w ramach pomocy społecznej jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku stałego, o którym mowa w art. 37 ustawy. Stosownie do ust. 1 pkt 1 tego artykułu zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W przypadku osoby samotnie gospodarującej, zgodnie z treścią § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. nr 127, poz. 1055), kryterium dochodowe ustalone zostało w wysokości nieprzekraczającej 477 zł. W sprawie bezsporne jest, że skarżący jest osobą pełnoletnią, samotnie gospodarującą i całkowicie niezdolną do pracy, w związku z orzeczeniem wobec niego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności znacznego stopnia niepełnosprawności, powodującego jego całkowitą niezdolność do pracy od sierpnia 2008 r. na stałe. Kwestią sporną pozostaje natomiast, czy organy orzekające prawidłowo ustaliły dochód skarżącego i w konsekwencji czy słusznie stwierdziły, że przekroczył on określone ustawą kryterium dochodowe o wartości 477 zł. Sprzeciw skarżącego budzi bowiem uwzględnienie w obliczonym przez organy orzekające dochodzie kwoty ratalnej, comiesięcznej spłaty, ustalonego sądownie, podziału majątku wspólnego skarżącego i jego żony, w wysokości 660 zł. Za dochód w rozumieniu ustawy uważa się, zgodnie z jej art. 8 ust. 3 pkt 1-3, sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o świadczenie lub w przypadku utraty dochodu - z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Postanowieniem z dnia [...] 2011 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy we W. II Wydział Cywilny Odwoławczy zmienił postanowienie Sądu Rejonowego dla W.-F. Wydział XIV Cywilny w ten sposób, że zasądzoną na rzecz skarżącego kwotę 39608,50 zł tytułem spłaty jego udziału w majątku wspólnym rozłożył na 60 miesięcznych rat, przy czym pierwszą ratę ustalił na kwotę 668,50 zł, a następne 59 rat po 660 zł. Płatność rat Sąd wyznaczył do ostatniego dnia każdego miesiąca poczynając od dnia 28 lutego 2011 r. Opisane raty, zdaniem Sądu, stanowią część składową dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy. Mając na względzie wyznaczony okres spłaty, nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący kwotę 660 zł z powyżej wskazanego tytułu, otrzymał również w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc społeczną, z którego dochód stanowił podstawę do oceny, czy ziściła się przesłanka dotycząca kryterium dochodowego. Z analizy akt sprawy wynika również, że decyzją Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] 2010 r. skarżącemu zostało bezterminowo przyznane prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł miesięcznie. W tej sytuacji organy pomocy społecznej prawidłowo ustaliły, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o zasiłek stały, skarżący uzyskał dochód w wysokości 813 zł, który przekroczył kryterium dochodowe uprawniające osobę samotnie gospodarującą do świadczeń z pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy, nie znajdują więc żadnego uzasadnienia zarzuty skargi, dotyczące błędnych wyliczeń organów w tym względzie. Pomimo zgłaszanych przez skarżącego wątpliwości, nie istniała żadna podstawa prawna do tego, aby w jego miesięcznym dochodzie nie uwzględnić kwoty 660 zł. W sprawie nie mogły także znaleźć zastosowania przywołane przez skarżącego przepisy art. 8 ust. 11 i 12 ustawy, gdyż spłata majątku wspólnego nie miała charakteru jednorazowego. Z kolei, biorąc pod uwagę brzmienie art. 66 ust. 1 pkt 26 w związku z art. 73 pkt 9 i z art. 75 ust. 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2008 r., nr 164, poz. 1027 ze zm.), podkreślenia wymaga, że prawo do opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne uzależnione jest od uzyskania prawa do zasiłku stałego i obejmuje czas, na który zasiłek został przyznany. Powołane przepisy przewidują bowiem, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, zaś składki na ubezpieczenie zdrowotne tych osób opłaca ośrodek pomocy społecznej. Skoro organy pomocy społecznej odmówiły przyznania skarżącemu prawa do zasiłku, nie mogły orzec jednocześnie o opłacaniu za niego tego rodzaju składki. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie kwestionując trudnej sytuacji materialnej i bytowej skarżącego, w pełni podzielił argumentację organów pomocy społecznej, albowiem jest ona zgodna z obowiązującym prawem. Wydanie kwestionowanej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art.art. 7 i 77 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne. Na marginesie jeszcze tylko dodać można, że pomimo objęcia przez skarżącego jednocześnie przedmiotem zaskarżenia sprawy dotyczącej "przywrócenia (...) zasiłku pielęgnacyjnego", sprawa ta nie była przedmiotem tego postępowania. Tym samym, Sąd nie uznał za stosowne wypowiadać się w tej kwestii. Biorąc pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Orzeczenie o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu uzasadnia treść art. 250 cytowanego Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).