IV SA/Wr 673/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Wanda Wiatkowska - Ilków Sędziowie: Sędzia NSA - Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia WSA - Lidia Serwiniowska Protokolant: Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 104 kpa, art. 36 pkt 1b i art. 38 ust. 1 pkt 1-2, ust. 2 oraz art. 147 ust. 1 i art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zwanej dalej ustawą, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w P. Z. przyznał E. S. zasiłek okresowy na okres od dnia [...] do dnia [...]r. w wysokości po [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji podano, że na podstawie wywiadu środowiskowego stwierdzono, że skarżący spełnia wymogi określone w art. 3, art.4 i art. 38 ust.1 ustawy. Od decyzji tej odwołał się E. S. zarzucając naruszenie art. 38 ust. 3 i art. 106 ustawy. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]na podstawie art. 138 § 1 kpa, art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 4, ust. 5, art. 147 ust. 3 pkt 1 ustawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 4, art. 147 ust. 3 pkt 1 ustawy zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej do wysokości różnicy miedzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł. miesięcznie. Kwota zasiłku okresowego ustalona w powyższy sposób nie może być niższa niż 35 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. W każdym przypadku kwota zasiłku nie może być jednak niższa niż 20 zł. Ponieważ skarżący jest osobą bezrobotną, nie osiąga żadnych dochodów, tak więc spełnia on przesłanki do otrzymania zasiłku okresowego. Sporna w sprawie jest wysokość przyznanego zasiłku okresowego. Wskazano dalej, że ustawa precyzyjnie określa do jakiej wysokości może być przyznany zasiłek okresowy. W omawianym przypadku górna wysokość zasiłku będzie stanowić różnicę pomiędzy kryterium dochodowym (461 zł), a dochodem E. S.( [...] zł) i wynosić będzie [...] zł. Jednak kwota zasiłku okresowego nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Zasiłek okresowy nie może być niższy niż 35 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, czyli w omawianym przypadku [...]zł. Rada Miejska w P. Z. nie podjęła uchwały o podwyższeniu minimalnej kwoty zasiłku okresowego. Z powyższego wynika, że organ I instancji mógł przyznać skarżącemu ww. świadczenie w wysokości od [...] zł do [...]zł. Zdaniem organu odwoławczego nieuzasadniony jest zarzut skarżącego o naruszeniu przez organ I instancji art. 38 ust. 3 ustawy. W 2006 i 2007 r. do ustalenia minimalnej wysokości zasiłku okresowego ma zastosowanie art. 147 ust. 3 ustawy, a nie art. 38 ust. 3 ustawy. Dlatego też minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi 35 % różnicy pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, nie zaś 50 % tej różnicy. W odwołaniu E. S. twierdził, że decyzja narusza treści art. 106 ustawy. Ponieważ E. S. nie podał w odwołaniu na czym jego zdaniem polega naruszenie tego przepisu, organ II instancji ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja został wydana zgodnie z treścią art. 106 ust.1, ust. 3, ust. 4 ustawy ponieważ świadczenie przyznano w formie decyzji administracyjnej, na [...] miesiące, a wydanie decyzji poprzedzono przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego. W myśl art. 38 ust. 4 ustawy, okres na jaki przyznawany jest zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Z pisma Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. Z. wynika, że zasiłek okresowy został przyznany E. S. na [...] miesiące ([...] i [...]r.). Przyznając świadczenia na krótki okres czasu organ I instancji miał na celu zmotywowanie strony do większej aktywności w poszukiwaniu jakiejkolwiek pracy. E. S. mimo, że jest silnym, zdrowym człowiekiem, swoją aktywność na rynku pracy ogranicza wyłącznie do podpisywania raz na dwa miesiące listy w Urzędzie Pracy. Obecnie przyznano mu kolejny zasiłek okresowy na [...] miesiące. Organ odwoławczy podał, że w miesiącu [...]r. organ I instancji przyznał 46 osobom zasiłki okresowe, średnia wysokość zasiłku wynosiła około 180 zł. Natomiast w maju [...]r. przyznano zasiłki okresowe 47 osobom, a średnia wysokość zasiłku wyniosła około 170 zł. E. S. zaskarżył powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wskazując że narusza ona prawo, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 107 kpa w związku z art. 38 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 oraz art. 106 ustawy. Podniósł, że organ administracyjny stosuje nieprawidłową podstawę prawną do ustalenia zasiłku okresowego. Obowiązkiem organu jest rozpoznać sprawę na podstawie obowiązującego prawa mającego zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym oraz nie jest dopuszczalna interpretacja jakiegokolwiek przepisu prawa, która by naruszała zagwarantowane konstytucyjnie prawa obywatelskie, a także pozostawała w sprzeczności z innymi przepisami obowiązujących ustaw. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zwanej dalej ustawą. Zgodnie z jej art. 38 ust. 1 pkt 1 zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (ust. 1 pkt 1). Zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie (ust. 2 pkt 1). Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (ust. 4). Okres, na jaki przyznawany jest zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (ust. 5). Rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć minimalne kwoty zasiłku okresowego, o których mowa w ust. 2 i 3. Zgodnie z art. 147 ust. 3 pkt 1 ustawy w 2006 r. i 2007 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku osoby samotnie gospodarującej – 35 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, w których się znalazły i nie są w stanie ich pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z art. 4 ustawy zaś wynika, że osoby korzystające ze świadczeń są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Według art. 8 ust. 1 cytowanej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Nie budzi wątpliwości, że E. S. jako bezrobotny spełnia ogólne przesłanki warunkujące uzyskanie zasiłku okresowego. Ustawa o pomocy społecznej precyzyjnie określa zaś, do jakiej wysokości może być przyznany zasiłek okresowy. W omawianym przypadku górną wysokość zasiłku skarżącego stanowiła różnica pomiędzy kryterium dochodowym (461 zł), a dochodem E. S.( [...] zł), wynosząca 461 zł. Jednak kwota zasiłku okresowego nie mogła być wyższa niż 418 zł miesięcznie, a zasiłek okresowy nie może być niższy niż 35 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, czyli w omawianym przypadku 161,35 zł. Należy wskazać, że Rada Miejska w P. Z. nie podjęła uchwały o podwyższeniu minimalnej kwoty zasiłku okresowego. Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo ustaliły wysokość przyznanego zasiłku, który mógł być przyznany skarżącemu w wysokości od 161, 40 zł do 418 zł. Przyznany w kwocie [...] zł zasiłek okresowy mieści się zatem w powyższej granicy. Zgodnie z obowiązującymi przepisami organ pomocy społecznej mógł przyznać zasiłek okresowy na okres [...] miesięcy. Przyznając zasiłek na okres [...] i [...] r. organ I instancji słusznie miał na celu motywowanie skarżącego do większej aktywności w poszukiwaniu pracy. Jak wynika bowiem z akt sprawy E. S. swoją aktywność na rynku pracy ogranicza wyłącznie do podpisywania raz na dwa miesiące listy w Urzędzie Pracy. Rozpatrując niniejszą sprawę trzeba mieć na względzie, że osoby i rodziny powinny przezwyciężać trudne sytuacje życiowe wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Dopiero niemożność pokonania w ten sposób trudnych sytuacji życiowych stanowi przesłankę włączania się instytucji państwa. Pomoc społeczna ma zatem charakter uzupełniający. Zakres tej pomocy uzależniony jest przy tym od możliwości organu administracyjnego i osobistej aktywności zainteresowanego. Zatem przepisy ustawy wyraźnie nakładają obowiązek współudziału osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Problemem możliwości zaspokojenia praw osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej zajmował się Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r. sygn. SK 15/01 (OTK 2001/8/252) zwrócił uwagę, że "pomoc społeczna ma w odniesieniu do ubezpieczenia czy zaopatrzenia społecznego jedynie charakter uzupełniający. Cechą wyróżniającą pomoc społeczną, w porównaniu do innych systemów świadczeniowych, jest brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy, co wynika w szczególności z zasady indywidualizacji leżącej u podstaw koncepcji pomocy społecznej (...). Pomoc społeczna jest ostatnim ogniwem w systemie zabezpieczenia społecznego i ma charakter uzupełniający. Polityka udzielania pomocy przez państwo winna brać pod uwagę subsydiarny charakter pomocy w stosunku do aktywności samego zainteresowanego w staraniach o znalezienie i podjęcie pracy. Ilustracją tego aspektu jest nałożenie w przepisach ustawy na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązku współudziału w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej". Za nietrafny należy uznać zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przepisów ustawy, w szczególności art. 38 ust. 3. Należy bowiem zauważyć, że w 2006 r. i 2007 r. do ustalenia wysokości zasiłku okresowego ma zastosowanie art. 147 ust. 3 ustawy, a nie art. 38 ust. 3. Minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi 35 % różnicy pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, nie zaś 50 % tej różnicy jak podaje skarżący. Podkreślić przy tym należy, że organ pomocy społecznej nadal udziela skarżącemu wsparcia (przyznanie zasiłku na kolejne miesiące). Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje, nie naruszyły prawa. W związku z tym, stosownie do art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak na wstępie.