IV SA/Wr 680/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie: Asesor WSA - Ewa Kamieniecka ( spr. ) Asesor WSA - Alojzy Wyszkowski Protokolant: - Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego I. uchyla decyzję I i II instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja może być wykonana w całości. W dniu [...]r. B. B. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. z wnioskiem o przyznanie prawa do zasiłku okresowego. Zainteresowana podała, że pięcioosobowa rodzina utrzymuje się tylko z renty męża. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. na podstawie art. 38 oraz art. 147 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm. ) przyznał B. B. zasiłek okresowy od [...] do [...]r. w wysokości [...] zł miesięcznie ( w tym [...]zł dotacja, [...]zł środki własne ). Zgodnie bowiem z art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje rodzinie w szczególności ze względu na długotrwała chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zgodnie z art. 147 ustawy o pomocy społecznej w 2005 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku rodziny 20 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że pięcioosobowa rodzina utrzymuje się renty męża i dodatku mieszkaniowego, a dochód na osobę w rodzinie wynosi [...]zł. W odwołaniu od decyzji zainteresowana zarzuciła, że zasiłek okresowy został przyznany w zbyt niskiej wysokości. Rodzina składa się z pięciu osób, w tym trójki uczących się dzieci. Uzyskiwany dochód ledwo wystarcza na przeżycie. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.decyzją z dnia [...]r. nr [...]utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Rodzina strony składa się z pięciu osób, w tym mąż i troje dzieci. Mąż jest inwalidą II grupy, choruje na padaczkę. Strona jest bezrobotna bez prawa do zasiłku, dzieci uczęszczają do szkoły. Rodzina utrzymuje się ze świadczenia rentowego w wysokości [...]zł oraz dodatku mieszkaniowego w wysokości [...]zł. Łączny miesięczny dochód rodziny wynosi [...]zł. W myśl art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy ustala się w przypadku rodziny – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. W rozpatrywanej sprawie dochód rodziny wynoszący [...]zł jest niższy od kryterium dochodowego rodziny wynoszącego [...]zł ([...]) oraz występuje niepełnosprawność i bezrobocie. Z tego względu przyznano stronie zasiłek okresowy w wysokości [...] zł, czyli w kwocie nie niższej niż 20 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem rodziny. Różnica między kryterium dochodowym rodziny, a jej dochodem wynosi bowiem [...]zł ([...]zł – [...]zł ). Natomiast 20 % z kwoty [...]zł wynosi [...]zł. Zgodnie bowiem z art. 147 ustawy o pomocy społecznej w 2005 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku rodziny – 20 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła, że organy rozpatrujące sprawę bezpodstawnie przyjmują jako dochód rentę męża w pełnej wysokości, nie odliczając kwot wydatkowanych na zakup leków. Nie uwzględniono, że mąż jest inwalidą II grupy i ponosi wydatki na zakup leków. Pracownika socjalnego nie interesuje stan zdrowia męża i wydatki ponoszone na leczenie. Rodzina skarżącej jest w trudnej sytuacji finansowej i oczekuje pomocy w formie zasiłku okresowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2 ). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie nieważności decyzji w całości lub w części następuje, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach ( art. 145 § 1 pkt 2 ). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś., przyznającą B. B. zasiłek okresowy od [...]do [...]r. w wysokości [...]zł miesięcznie. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm. ). Przeprowadzona kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. i poprzedzająca ją decyzja Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. nie odpowiadają prawu, zatem skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych względów niż wskazane przez skarżącą. Przede wszystkim za nieuzasadniony należy uznać zarzut skarżącej odnośnie bezpodstawnego przyjęcia jako dochód rentę męża w pełnej wysokości, bez odliczenia kwot wydatkowanych na zakup leków. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku ( ... ) bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego w myśl ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze ( art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej ). W związku z powyższym organy orzekające w sprawie zasadnie przyjęły jako dochód pełną kwotę otrzymywanej przez męża skarżącej renty, bez odliczania wydatków ponoszonych na zakup leków. Jednocześnie należy wskazać, że stosownie do art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu ( art. 39 ust. 2 powołanej ustawy ). W myśl powyższego przepisu osoba lub rodzina, spełniająca kryteria przewidziane w ustawie do przyznania pomocy społecznej może ubiegać się o przyznanie zasiłku celowego na zakup leków. Należy również wyjaśnić, że przepisy ustawy o pomocy społecznej określają zarówno minimalną, jak i maksymalną wysokość zasiłku okresowego, jaka może być przyznana rodzinie ubiegającej się o pomoc. Stosownie art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy ustala się w przypadku rodziny do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. W myśl art. 38 ust. 3 pkt 2 powołanej ustawy kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie ( art. 38 ust. 4 cyt. ustawy ). Przy ustalaniu wysokości zasiłku należy również mieć na uwadze uregulowania wynikające z art. 147 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w 2005 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku rodziny 20 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny. Wobec powyższego w 2005 r. ustawodawca wyznaczył dla rodziny minimalną wysokość zasiłku okresowego w wysokości 20 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny ( nie mniej niż 20 zł ) oraz maksymalną wysokość zasiłku okresowego w wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Organ pomocy społecznej zobowiązany jest do przyznania zasiłku okresowego w tych granicach, jednak jego wysokość została pozostawiona uznaniu organów pomocy społecznej. Uznanie to nie może mieć dowolnego charakteru, lecz powinno być uzasadnione sytuacją rodziny potrzebującej pomocy oraz możliwościami finansowymi ośrodka pomocy społecznej, który musi zadbać także o potrzeby innych osób i rodzin oczekujących i wymagających pomocy. Organ przyznający zasiłek nie jest bowiem zobowiązany do spełnienia wszelkich żądań strony, która musi liczyć się z tym, że wysokość przyznanego zasiłku będzie mniejsza od tej wysokości, której oczekuje. W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie wyjaśniły w wydanych decyzjach, z jakich względów zasiłek okresowy dla pięcioosobowej rodziny skarżącej został przyznany w wysokości [...] zł, a więc poniżej jego maksymalnej wysokości wynikającej z przepisów ustawy o pomocy społecznej. Z decyzji organu pierwszej instancji wynika jedynie, że kwota [...]zł pokryta została z dotacji celowej z budżetu państwa, natomiast kwota [...]zł pochodzi ze środków własnych gminy. Nie wyjaśniono natomiast, w jakiej wysokości środkami finansowymi, pochodzącymi zarówno z dotacji celowej, jak i ze środków własnych, a przeznaczonymi na wypłatę zasiłków dysponował organ pomocy społecznej, w jaki sposób środki te były rozdysponowane dla poszczególnych grup świadczeniobiorców oraz z jakich względów nie przyznano skarżącej zasiłku w wyższej kwocie. Okoliczność dotycząca możliwości płatniczych organu pomocy społecznej powinna jednoznacznie wynikać z ustaleń dokonanych przez organ. Organ prowadzący postępowanie ma bowiem obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w takim stopniu, aby należycie i dokładnie ustalić stan faktyczny ( art. 7 i 77 k.p.a. ). Przepisy postępowania administracyjnego w art. 107 k.p.a. wskazują wymagania, jakim powinien odpowiadać akt administracyjny. Stosownie do art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja powinna zawierać między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa ( art. 107 § 3 k.p.a. ). Motywy rozstrzygnięcia powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strona ma prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem. Uzasadnienie stanowi też jeden z warunków skutecznej kontroli decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma znaczenie nie tylko prawne, ale i wychowawcze, bowiem winno pogłębiać zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. W tych okolicznościach Sąd uchylił decyzje organów obu instancji zgodnie z art. 145 § 1 pkt lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O możliwości wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 cyt. ustawy z uwagi na przyznanie skarżącej świadczenia.