IV SA/Wr 682/15

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z kolejnego wniosku Z. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi Z. Z. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [....] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o wskazanej treści postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 10 lutego 2016 r. oddalił skargę w całości. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 7 kwietnia 2016 r. pozostawiono bez rozpoznania, zawarty w piśmie skarżącego z dnia 3 marca 2016 r., wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Zarządzenie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu z dnia 13 maja 2016 r. wydanym po rozpoznaniu sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego. Postanowieniem referendarza sadowego z dnia 29 kwietnia 2016 r., po rozpoznaniu kolejnego wniosku o prawo pomocy, nadanego przez skarżącego w dniu 19 kwietnia 2016 r., przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego (pkt I sentencji) i umorzono postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (pkt II sentencji). Dnia 9 maja 2016 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła pełnomocnika z urzędu P. G. Wyznaczony pełnomocnik pismem z dnia 13 czerwca 2016 r. sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W dniu 4 lipca 2016 r. odpis tej opinii został doręczony skarżącemu wraz z pismem Sądu z dnia 22 czerwca 2016 r. informującym, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu tej opinii. W dniu 19 grudnia 2016 r. wpłynęło do Sądu pismo skarżącego z dnia 14 grudnia 2016 r., nazwane zażaleniem na zarządzenie "Sądu z dnia 11 maja 2016 r." W piśmie tym skarżący podał także, że wnosi o udzielenie pomocy prawnej, jeżeli by się okazało, że potrzebna jest pomoc wykwalifikowanego prawnika. Tego samego dnia do Sądu wpłynęło odrębne pismo skarżącego, opatrzone datą 6 czerwca 2016 r., w którym podał on, że powyższa opinia pełnomocnika z urzędu o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej łamie prawo, a pełnomocnik ten narusza kodeks etyki radcy prawnego. Tego samego dnia do Sądu wpłynął również złożony na niepodpisanym urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego i zwolnienie od kosztów sądowych. W rubryce obejmującej zaskarżony organ, skarżący podał WSA we Wrocławiu. Pismem Sądu z dnia 21 grudnia 2016 r. zwrócono się do skarżącego o podanie jakie zarządzenie kwestionuje w powyższym piśmie z dnia 14 grudnia 2016 r., gdyż w niniejszej sprawie, Sąd w dniu 11 maja 2016 r. nie wydał zarządzenia. Odrębnym pismem Sądu z dnia 20 grudnia 2016 r. przesłano Okręgowej Izbie Radców Prawnych kopię, powyższego pisma skarżącego z dnia "6 czerwca 2016 r." celem odniesienia się do jego treści i poinformowania o nim Sądu. Skarżący pismem z dnia 4 stycznia 2017 r., nadanym następnego dnia, napisał, że nie rozumie powyższego wezwania (pisma Sądu) z dnia 21 grudnia 2016 r. Postanowieniem Sądu z dnia 10 lutego 2017 r. odrzucono, zawarte w piśmie skarżącego z dnia 14 grudnia 2016 r., które wpłynęło do Sądu w dniu 19 grudnia 2016 r., zażalenie na zarządzenie Sądu z dnia 13 maja 2016 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Ponadto w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 28 grudnia 2016 r. do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który wpłynął do Sądu w dniu 19 grudnia 2016 r., poprzez jego podpisanie - skarżący nadesłał, podpisany w dniu 24 stycznia 2017 r., formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego i zwolnienie od kosztów sądowych w, którym skarżący wskazał jako zaskarżony organ WSA we Wrocławiu, który wpłynął do Sądu w dniu 19 grudnia 2016 r. (k-148) i następnie został uzupełniony podpisem skarżącego w dniu 24 stycznia 2017 r. (k-159). Wniosek ten został zakwalifikowany jako kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony po wydaniu powyższego wyroku oddalającego skargę. Przepis art. 249a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W myśl art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania (art. 243 § 1 ustawy). Z treści art. 245 § 1 p.p.s.a. wynika, m. in., że prawo pomocy obejmuje m . in. ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Kolejny wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu jest zbędny, gdyż z akt sprawy wynika, że prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 29 kwietnia 2016 r., tj. w pkt I sentencji tego postanowienia, stronie skarżącej zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 23 maja 2016 r. (k-80). Pomoc prawna w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu została przyznana na etapie postępowania międzyinstancyjnego, tzn. po wydaniu przez Sąd w dniu 10 lutego 2016 r. wyroku oddalającego skargę. Z kolei Okręgowa Izba Radców Prawnych dnia 9 maja 2016 r. wyznaczyła wyżej wymienionego pełnomocnika z urzędu. Istotne jest, że wyznaczony z urzędu pełnomocnik pismem z dnia 13 czerwca 2016 r. sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Pismem Sądu z dnia 22 czerwca 2016 r. przesłano odpis tej opinii stronie skarżącej, zgodnie z art. 177 § 4 p.p.s.a. Dnia 4 lipca 2016 r. odpis opinii został doręczony skarżącemu. Powyższe oznacza, iż skarżącemu zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy pranego z urzędu, zaś wyznaczony pełnomocnik udzielił pomocy prawnej stronie skarżącej. Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej mieści się w zakresie czynności pełnomocnika ustanowionego z urzędu (post. NSA z dnia 16 lutego 2010 r., sygn. akt II GZ 26/10, LEX nr 663543), a także treść nowo obowiązującego przepisu art. 177 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 (czyli również pełnomocnik ustanowiony z urzędu po wydaniu orzeczenia, od którego przysługuje skarga kasacyjna, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie) nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia. W myśl zaś art 177 § 5 p.p.s.a. nie stosuje się zdania trzeciego powołanego wyżej przepisu § 4, dotyczącego biegu termu do wniesienia skargi kasacyjnej, jeżeli sąd stwierdzi, że opinia nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. W takim przypadku sąd zawiadamia o tym właściwą okręgową radę adwokacką, radę okręgowej izby radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, która wyznacza innego pełnomocnika. Z powyższych regulacji, tj. art 177 § 5 w związku z art. 177 § 4 p.p.s.a. wynika zatem, że właściwa rada adwokacka wyznaczy innego pełnomocnika z urzędu w sytuacji, gdy otrzyma zawiadomienie sądu, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie została sporządzona przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu z zachowaniem zasad należytej staranności. W przypadku złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wyznaczenie innego pełnomocnika z urzędu przez radę adwokacką następuje zatem wskutek zawiadomienia Sądu, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie została sporządzona przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu z zachowaniem zasad należytej staranności. W rozpoznawanej zaś sprawie, jak już wyżej wskazano, skarżącemu doręczono odpis opinii przesłany przez Sąd, przy czym Sąd nie stwierdził nierzetelności tej opinii. Powyższej oceny nie zmienia fakt, iż z akt sprawy wynika, że pismem Sądu z dnia 20 grudnia 2016 r., przesłano Okręgowej Izbie Radców Prawnych kopię, powyższego pisma skarżącego z dnia "6 czerwca 2016 r.", w którym podał on, że doręczona opinia w braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej narusza prawo. Pismo to zostało przesłane do Okręgowej Izbie Radców Prawnych celem odniesienia się przez ten organ do jego treści i poinformowania o tym Sądu, przy czym na to pismo nie udzielono odpowiedzi. Nierzetelność opinii stwierdza Sąd, a nie strona niezadowolona z faktu jej otrzymania. Ponadto niezadowolenie strony ze sposobu świadczonej pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu nie uprawnia zatem Sądu do zmiany osoby pełnomocnika, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest władny do zmiany osoby pełnomocnika wyznaczonego z urzędu przez Okręgową Izbę Radców Prawnych. Sąd wydaje jedynie postanowienie w sprawie przyznania prawa pomocy, wskazane w art. 253 § 1 p.p.s.a., po spełnieniu przez skarżącego przesłanek uprawniających do przyznania tego prawa, natomiast wyznaczenie konkretnego pełnomocnika, w tym również nowego (kolejnego) pełnomocnika, należy do właściwości Okręgowej Izby Radców Prawnych, co wynika z treści art. 253 § 1 i 2 p.p.s.a. Z tych względów rozpoznanie kolejnego wniosku o ustanowienie radcy prawnego z urzędu stało się zbędne, a postępowanie wszczęte tym kolejnym wnioskiem podlega umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a. Zbędne okazało się również rozpoznanie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, skoro skarżący jest zwolniony z obowiązku ich ponoszenia na podstawie art. 239 pkt 1 lit "b" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. W tej sytuacji również postępowanie wszczęte kolejnym wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych podlega umorzeniu na podstawie art. 249a ustawy. Powyższe względy pozwalają na przyjęcie, że rozpoznanie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy należało uznać za zbędne, a postępowanie wszczęte tym kolejnym wnioskiem podlega umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 249a, art. 239 pkt 1 lit "b", art. 245 § 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.