IV SA/Wr 684/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (spr.) Protokolant st. asystent sędziego Anna Rudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 18 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją z [...] IX 2017 r. (rozkaz personalny nr [...]) Komendant Wojewódzki Policji we W. po rozpatrzeniu odwołania M. G. (dalej jako "skarżący") od decyzji Komendanta Miejskiego Policji w W. z [...] VIII 2017 r. (rozkazu personalnego nr 872/2017) zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych na okres od dnia 8 IX 2017 r. do dnia 7 XII 2017 r. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z 6 IV 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2016 r., poz. 1782, ze zm.) – dalej jako "ustawa" - policjanta zawiesza się w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego - na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. W toku postępowania ustalono, że wobec skarżącego zostało wydane przez Prokuratora Rejonowego w K. postanowienie z [...] VII 2017 r. (sygn. akt [...]) o przedstawieniu zarzutów o czyn z art. 231 § 1 kk i art. 207 § 1 kk i art. 226 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, polegający na przekroczeniu uprawnień, poprzez znęcanie się psychiczne nad podległymi mu funkcjonariuszami policji oraz pracownikami cywilnymi. Mając na względzie okoliczność, że zarzucany czyn stanowi przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego zaktualizował się – zdaniem organu odwoławczego – obowiązek zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych na okres trzech miesięcy (decyzja obligatoryjna i związana). Organ wyjaśnił przy tym, że należało odmiennie oznaczyć początkowy termin zawieszenia, niż uczyniono to w decyzji organu pierwszej instancji. Organ pierwszej instancji wyznaczył bowiem trzymiesięczny termin zawieszenia od dnia 31 VIII 2017 r., nadając swojej decyzji klauzulę natychmiastowej wykonalności, jednak doręczył ją skarżącemu dopiero w dniu 7 IX 2017 r. Dlatego też – w ocenie organu odwoławczego – należało odmiennie ustalić początkowy termin zawieszenia, tj. od dnia 8 IX 2017 r., co też uczyniono w decyzji odwoławczej. W skardze na powyższą decyzję zarzucono naruszenie art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 8 i art. 11 kpa, poprzez nieustosunkowanie się do zarzutów odwołania, a także art. 39 ust. 1 ustawy, poprzez uznanie, że samo sporządzenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów bez jego ogłoszenia i przesłuchania w charakterze podejrzanego jest równoznaczne ze wszczęciem postępowania karnego przeciwko funkcjonariuszowi. Skarżący wyjaśnił, że faktem jest prowadzenie postępowania karnego o sygn. akt [...], jednak postępowanie to znajduje się w fazie in rem a nie w fazie in personam, gdyż do chwili złożenia skargi skarżącemu nie przedstawiono zarzutu. Tym samym działania organu były co najmniej przedwczesne i naruszały przepis z art. 39 ust. 1 ustawy. Skarżący podniósł, że w odwołaniu przytoczył nawet stosowne orzecznictwo sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego dotyczące stosowania art. 39 ust. 1 ustawy i potwierdzające stanowisko skarżącego. W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że celem stosowanego art. 39 ust. 1 ustawy jest szybkie odsunięcie funkcjonariusza od bieżącego wypełniania zadań Policji. Okoliczność odsunięcia skarżącego od czynności służbowych potwierdza też postanowienie Prokuratora Rejonowego w K. z 17 X 2017 r. o zastosowaniu wobec skarżącego środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych. Organ zwrócił uwagę, że z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że skarżący został już przesłuchany w charakterze podejrzanego, co niweczy stawiane w skardze zarzuty. Zdaniem organu zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy formalne określone w art. 107 § 1 i 3 kpa, przez co niezasadny jest też zarzut naruszenia przepisów procesowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z 25 VII 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz.1066) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "ppsa", sąd administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Skargę należało oddalić, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z motywów zaskarżonej decyzji wynika jednoznacznie na jakiej podstawie prawnej organ oparł swoje rozstrzygnięcie i jakie okoliczności faktyczne uznane zostały za istotne i stanowiły przedmiot ustaleń. Organ przedstawił również swoje stanowisko w przedmiocie zarzutów odwołania (tożsamych z zarzutami rozpatrywanej skargi) wyjaśniając, że za podstawę zawieszenia uznał okoliczność wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów. W ocenie organu wystarczającym przejawem uzewnętrznienia postanowienia o przedstawieniu zarzutów jest w tym przypadku okoliczność jego doręczania organowi (przełożonemu skarżącego). Organ wyjaśnił również, że powołane w odwołaniu wyroki zostały wydane w innych sprawach i nie mają charakteru wiążącego w sprawie skarżącego. Sąd zwraca uwagę, że organ administracji nie ma obowiązku odnosić się do przytoczonych przez stronę orzeczeń sądowych dotyczących innych spraw, czy polemizować z zawartymi w nich rozważaniami. Organ wydający decyzję administracyjną działa w ramach przysługującej mu na tym etapie samodzielności w zakresie interpretacji i stosowania przepisów prawa. Strona zaś ma możliwość uruchomić procedury mające na celu weryfikację prawidłowości dokonanej przez organ wykładni przepisów prawa. W konsekwencji Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 8 i art. 11 kpa. Zarówno komparycja zakwestionowanej decyzji jaki i jej uzasadnienie zawierają elementy formalne określone w przepisach art. 107 § 1 i 3 kpa. Jedyne uchybienie formalne, jakiego w tym zakresie dopatrzył się Sąd, to brak pouczenia o przysługującym stronie prawie ubiegania się o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 107 § 1 pkt 9 kpa). Uchybienie to nie miało jednak żadnego wpływu na wynik sprawy. W konsekwencji nie wystąpiły też podstawy do stwierdzenia naruszenia zasad określonych w art. 8 i art. 11 kpa. Oceniając prawidłowość zastosowania w zaskarżonej decyzji przepisu z art. 39 ust. 1 ustawy, potwierdzić należy, że zawieszenie policjanta w czynnościach służbowych następuje: "w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego". Wszczęcie przeciwko policjantowi postępowania karnego jest zatem warunkiem koniecznym zawieszenia w czynnościach służbowych, tak więc a contrario w sytuacji, gdy przeciwko policjantowi nie wszczęto postępowania karnego nie będzie podstaw do zawieszenia go w czynnościach służbowych. W okolicznościach niniejszej sprawy jest bezsporne, że Prokurator Rejonowy w K. wydał w dniu [...] VII 2017 r. postanowienie o przedstawieniu skarżącemu zarzutów (sygn. akt [...]) o czyn z art. 231 § 1 kk i art. 207 § 1 kk i art. 226 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, polegający na przekroczeniu uprawnień, poprzez znęcanie się psychiczne nad podległymi mu funkcjonariuszami policji oraz pracownikami cywilnymi. O fakcie tym powiadomiony został Komendant Miejski Policji w W. W ocenie skarżącego opisany wyżej stan rzeczy nie jest jednak wystarczający do zawieszenia go w czynnościach, ponieważ nie jest to jeszcze stan "wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego". Skarżący powołał się przy tym na akcentowane w piśmiennictwie karnoprocesowym rozróżnienie faz postępowania przygotowawczego w postaci śledztwa na fazę in rem i fazę in personam, przy czym ta druga następuje dopiero w przypadku wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów, na które składają się czynności: sporządzenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów, ogłoszenia go niezwłocznie podejrzanemu i przesłuchania się go (art. 71 § 1 w zw. z art. 313 § 1 kpk). Dopiero zatem ogłoszenie skarżącemu postanowienia o przedstawieniu zarzutów postanowienia i przesłuchanie go w charakterze podejrzanego oznaczać będzie, że śledztwo weszło w fazę in personam, a tym samym nastąpiło przeciwko niemu wszczęcie postępowania karnego w rozumieniu art. 39 ust. 1 ustawy. W istocie taki pogląd można odnaleźć również w orzecznictwie sądów administracyjnych, na co skarżący zwrócił uwagę w odwołaniu powołując się na wyrok WSA w Gdańsku z 2 IV 2014 r. (sygn. akt III SA/Gd 60/14) i wyrok WSA w Warszawie z 27 X 2015 r. (sygn. akt II SA 358/15). Sąd zwraca jednak uwagę, że pierwszy z powołanych wyroków nie przeszedł weryfikacji instancyjnej, zaś drugi został uchylony. W ocenie Sądu zaprezentowanego przez skarżącego stanowiska nie można podzielić z trzech powodów. Po pierwsze; stosowany w niniejszej sprawie przepis z art. 39 ust. 1 ustawy nie jest przepisem karnoprocesowym, a przepisem prawa administracyjnego. Służy on innym celom, bowiem zmierza do natychmiastowego odsunięcia od czynności służbowych osób podejrzanych o popełnienie określonych w tym przepisie przestępstw. Wszak tylko osoba o nieposzlakowanej opinii może być policjantem (art. 25 ust. 1 ustawy). Regulacje karnoprocesowe z art. 313 § 1 kpk pełnią zaś funkcje gwarancyjne, zapewniając podejrzanemu określone uprawnienia w postępowaniu. Przenoszenie ich in extenso na inny grunt, zwłaszcza obecnie rozpoznawanej sprawy nie jest poprawne. Zwłaszcza nie może znaleźć aprobaty z uwagi na inny charakter obu reżimów prawnych. Zatem transponowanie w procesie interpretacji przepisów ustawy uregulowań należących do postępowania karnego musi odbywać się z uwzględnieniem specyfiki służby, a także celu zawieszenia (tak też NSA w motywach wyroku z 10 XI 2017 r., I OSK 70/16, publ. CBOSA). Po drugie; przepis art. 39 ust. 1 ustawy posługuje się sformułowaniem "wszczęcie przeciwko niemu [policjantowi] postępowania karnego", a nie "wydanie postanowienia o przedstawieniu [policjantowi] zarzutów". Zatem nawet z literalnego punktu widzenia nie ma podstaw, by określoną w art. 39 ust. 1 ustawy przesłankę utożsamiać ściśle z czynnościami określonymi w art. 71 § 1 w zw. z art. 313 § 1 kpk. Sąd zwraca uwagę, że uregulowania procesu karnego same przewidują sytuacje, gdy mimo sporządzenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów nie dojdzie do jego ogłoszenia, a jednak osoba podejrzanego będzie już zidentyfikowana (przypadki ukrywania się podejrzanego czy jego nieobecności w kraju z art. 313 § 1 kpk). Po trzecie, organ administracji nie jest uprawniony do monitorowania oraz badania prawidłowości i skuteczności czynności procesowych realizowanych przez organ ścigania w toku śledztwa. Jeżeli zatem organ administracji powziął pochodzącą od prokuratora wiadomość o wszczęciu śledztwa przeciwko skarżącemu, nadto do jego pisma dołączono odpis o przedstawieniu zarzutów, to brak było powodu do kwestionowania spełnienia przesłanek z art. 39 ust. 1 ustawy (podobnie NSA w motywach wyroku z 10 XI 2017 r., I OSK 70/16, publ. CBOSA). Mając powyższe na względzie, oraz fakt, że zarzucany skarżącemu czyn stanowi przestępstwo umyślne (art. 231 § 1 kk i art. 207 § 1 kk i art. 226 § 1 kk w zw. z art. 8 kk) ścigane z oskarżenia publicznego (art. 231 § 1 kk i art. 207 § 1 kk i art. 226 § 1 kk w zw. z art. 9 kpk i art. 10 kpk), stwierdzić trzeba, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Tym samym skargę należało oddalić na zasadzie art. 151 ppsa.