IV SA/Wr 686/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędziowie : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Alojzy WQyszkowski Protokolant : Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 7 lutego 2013 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta W., Starszy Administrator ds. świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. przyznał zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności dla dziecka poniżej 16 roku życia, na rzecz Ł. K., w kwocie 153 zł miesięcznie na okres od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. W odwołaniu od ww. decyzji M. K., dalej skarżącą, zakwestionowała termin, od którego przyznano świadczenie na rzecz jej syna. Podniosła, że jej syn był uprawniony do zasiłku pielęgnacyjnego od kilku miesięcy swojego życia. Stwierdziła, że przedmiotowy zasiłek winien być przyznany od lipca 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że skarżąca w dniu [...] maja 2012 r. wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o przyznanie na rzecz jej syna zasiłku pielęgnacyjnego na kolejny okres. Do wniosku załączyła wyrok Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] r. sygn. akt [...], którym zaliczono syna skarżącej do osób niepełnosprawnych i wskazano, że niepełnosprawność datuje się od dnia 27 stycznia 2012 r., a symbol przyczyny niepełnosprawności to 07-S. Wskazał, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych i opiekuńczych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej ustawa. Zgodnie z przepisem art. 16 ust. 1 tej ustawy, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby, w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat (art. 16 ust. 2). Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia (art. 16 ust. 3). Podał, że terminy przyznawania świadczeń zostały wskazane w art. 24 ustawy. W myśl art. 24 ust. 1 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9 i art. 14-17. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 ustawy). Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 2a). Zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy, w przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego. Z kolei w myśl art. 24 ust. 3a ustawy, w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności i ponownego ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, jeżeli osoba spełnia warunki uprawniające do nabycia tych świadczeń oraz złożyła wniosek o ustalenie: 1) niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności w terminie miesiąca od dnia utraty ważności poprzedniego orzeczenia i 2) prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia. Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (art. 24 ust. 4 ustawy). Podał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że syn skarżącej ma 13 lat. Na mocy decyzji organu I instancji z dnia 2 lipca 2009 r. nr [...] był uprawniony do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od dnia 1 września 2008 r. do dnia 30 czerwca 2011 r. Wówczas wyrokiem Sądu Rejonowego dla W. z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt [...] został zaliczony do osób niepełnosprawnych do dnia 30 czerwca 2011 r., a jako symbol przyczyny niepełnosprawności wskazano 02-P. Następnie wyrokiem Sądu Rejonowego dla W. z dnia 16 kwietnia 2012 r. sygn. akt [...] został zaliczony do osób niepełnosprawnych na czas określony - do ukończenia 16 roku życia i stwierdzono, że niepełnosprawność datuje się od dnia 27 stycznia 2012 r., a symbol przyczyny niepełnosprawności to 07-S. Zdaniem organu odwoławczego, z analizy wyroków stwierdzających niepełnosprawność syna skarżącej wynika, że w okresie od lipca 2011 r. do stycznia 2012 r. syn skarżącej nie posiadał orzeczenia o niepełnosprawności, a zatem nie spełniał w tym okresie przesłanek do uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego. Dodatkowo wskazał, że wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2012 r. syn skarżącej został zaliczony do osób niepełnosprawnych, lecz z innych przyczyn niż uczyniono to wyrokiem Sądu z dnia 28 maja 2009 r. Zatem, orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 16 kwietnia 2012 r. nie stanowiło kontynuacji wcześniejszego orzeczenia. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy uznał, że organ I instancji mógł przyznać zasiłek pielęgnacyjny od dnia 1 stycznia 2012 r., tj. począwszy od miesiąca, w którym datuje się powstanie niepełnosprawności. Dodał, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują możliwości uznaniowego określania terminu przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi wywiedzionej przez skarżącą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W ocenie skarżącej, brak jest przepisów prawnych, które - w sytuacji zmiany symbolu przyczyny powstania niepełnosprawności - uniemożliwiają przyznanie zasiłku na okres stanowiący kontynuację wcześniej przyznanego świadczenia. Wyjaśniła, że jej syn od urodzenia pobiera zasiłek pielęgnacyjny, a orzeczenie o niepełnosprawności, którym się aktualnie legitymuje, stanowi kontynuację wcześniejszego orzeczenia. Ponadto podniosła, że organ odwoławczy działa na szkodę jej dziecka. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjny (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Podstawą materialno-prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do sądu decyzji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej ustawa. Zgodnie z przepisem art. 16 ust. 1 tej ustawy zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osobie w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zgodnie z ust. 2 cytowanego przepisu zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat. W myśl art. 24 ust. 1 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9 i art. 14-17. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 ustawy). Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 2a). Zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy, w przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego. Z kolei w myśl art. 24 ust. 3a ustawy, w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności i ponownego ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, jeżeli osoba spełnia warunki uprawniające do nabycia tych świadczeń oraz złożyła wniosek o ustalenie: 1) niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności w terminie miesiąca od dnia utraty ważności poprzedniego orzeczenia i 2) prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia. Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (art. 24 ust. 4 ustawy). Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie daty, od jakiej przysługuje synowi skarżącej zasiłek pielęgnacyjny. Orzekające w sprawie organy uznały, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego należy przyznać od dnia 1 stycznia 2012 r., to jest od pierwszego dnia miesiąca, od którego wyrokiem Sądu Rejonowego dla W. z dnia 16 kwietnia 2012 r. datuje się niepełnosprawność syna skarżącej. Natomiast skarżąca twierdzi, że przedmiotowy zasiłek winien zostać przyznany od dnia od dnia 1 lipca 2011 r., bowiem orzeczenie o niepełnosprawności (wyrok Sądu z dnia 16 kwietnia 2012 r.) stanowi kontynuację poprzedniego orzeczenia. Przede wszystkim wskazać należy na stanowisko wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 listopada 2010 r. sygn. akt P 32/09 (OTK-A 2010/9/100). Otóż, wyrokiem tym Sąd orzekł, że od momentu wskazanego przez władzę publiczną w decyzji ustalającej wystąpienie niepełnosprawności danego stopnia zainteresowany ma prawo uzyskać – w ustawowym trybie – zasiłek pielęgnacyjny w ustawowo określonej wysokości. Z tą datą jego interes w uzyskaniu takiego zasiłku jest chroniony konstytucyjnie. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, zasiłek pielęgnacyjny spełnia bowiem efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt l OSK 2080/10 (lex nr 1079752) podzielił przytoczoną powyżej argumentację podnosząc, że osoba niepełnosprawna winna otrzymać zasiłek pielęgnacyjny za okres, w którym jest - zgodnie z orzeczeniem właściwej władzy publicznej - niepełnosprawna w stopniu uzasadniającym jego przyznanie (...) oraz że istotne jest nie to, kiedy niepełnosprawny wystąpił z wnioskiem o kontynuację świadczenia, ale to, czy rzeczywiście, w świetle orzeczenia właściwej władzy publicznej, był niepełnosprawny w odpowiednim dla przyznania zasiłku pielęgnacyjnego stopniu. Odnosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, że syn skarżącej ma 13 lat (urodzony w dniu [...] r.). Na mocy decyzji organu I instancji z dnia [...] 2009 r. był uprawniony do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od dnia 1 września 2008 r. do dnia 30 czerwca 2011 r. Wówczas wyrokiem Sądu Rejonowego dla W. z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt [...] został zaliczony do osób niepełnosprawnych do dnia 30 czerwca 2011 r., a jako symbol przyczyny niepełnosprawności wskazano 02-P. Następnie Powiatowy Zespół do Spaw Orzekania o Niepełnosprawności we W., po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia 23 maja 2011 r., orzeczeniem z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] nie zaliczył syna skarżącej do osób niepełnosprawnych. Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. orzeczeniem z dnia [...] października 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. Skarżąca złożyła odwołanie od orzeczenia organu II instancji do rejonowego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Wyrokiem Sądu Rejonowego dla W. z dnia 16 kwietnia 2012 r. sygn. akt [...] syn skarżącej został zaliczony do osób niepełnosprawnych na czas określony - do ukończenia 16 roku życia i stwierdzono, że niepełnosprawność datuje się od dnia 27 stycznia 2012 r., a symbol przyczyny niepełnosprawności to 07-S. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, zasadnie organ odwoławczy wskazał, że syn skarżącej w okresie od lipca 2011 r. do stycznia 2012 r. nie posiadał orzeczenia o niepełnosprawności, a w związku z tym nie spełniał w tym okresie ustawowych przesłanek do uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego. Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego nie mogło zostać ustalone od dnia 1 lipca 2011 r., ale od dnia 1 stycznia 2012 r., tj. począwszy od miesiąca, w którym datuje się powstanie niepełnosprawności zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego dla W. z dnia 16 kwietnia 2012 r., na czas określony, tj. do ukończenia przez syna skarżącej 16 roku życia, a zatem do dnia 31 grudnia 2014 r. (art. 24 ust. 3 ustawy). Prawidłowo organ odwoławczy wskazał, wbrew twierdzeniu skarżącej, że orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 16 kwietnia 2012 r. nie stanowi kontynuacji wcześniejszego orzeczenia, bowiem syn skarżącej został zaliczony do osób niepełnosprawnych z innych przyczyn niż podane w wyroku Sądu z dnia 28 maja 2009 r., o czym świadczy symbol przyczyny niepełnosprawności. Mając na uwadze powyższe skład orzekający w niniejszej sprawie podzielił stanowisko organów obu instancji, że syn skarżącej nabył prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2014 r., bowiem w tym okresie został zaliczony wyrokiem Sądu z dnia 16 kwietnia 2012 r. do osób niepełnosprawnych. Zatem decyzje organów obu instancji uznać należało za prawidłowe. W niczym bowiem nie naruszają one zarówno przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę orzekania w sprawie, jak i przepisów procedury administracyjnej. W związku z powyższym brak jest podstaw do uznania zasadności wniesionych w skardze zarzutów. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).