IV SA/Wr 688/12
WyrokWSA we Wrocławiu2013-02-21
Skład orzekający: Lidia Serwiniowska, Julia Szczygielska, Alojzy Wyszkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy samo posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, bez faktycznego jej prowadzenia, wyklucza możliwość uzyskania statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, samo posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, niezależnie od faktycznego jej prowadzenia, stanowiło przesłankę do odmowy przyznania statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. Organy prawidłowo wznowiły postępowanie administracyjne w oparciu o nowo ujawnione okoliczności dotyczące wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.Stan faktyczny
Skarżący został zarejestrowany jako osoba bezrobotna i przyznano mu prawo do zasiłku. Po pewnym czasie organ I instancji dowiedział się, że skarżący w dniu rejestracji posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej, który został wykreślony dopiero w 2011 r. Organy administracji wznowiły postępowanie, uchyliły poprzednie decyzje i odmówiły przyznania statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku, uznając, że posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej wykluczało przyznanie tych świadczeń. Skarżący w skardze argumentował, że nie prowadził faktycznie działalności gospodarczej od 1995 r. i że literalna wykładnia przepisu jest zbyt rygorystyczna.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.), Protokolant Asystent sędziego Sylwia Zdyb, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 lutego 2013 r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania statusu osoby bezrobotnej i odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Wojewoda D., po rozpoznaniu odwołania Z. Z., dalej skarżący, utrzymał w mocy decyzję Starosty Z. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] uchylającą ostateczną decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] i orzekającą o odmowie przyznania skarżącemu:
1. statusu osoby bezrobotnej z dniem 4 sierpnia 2010 r. z powodu niespełnienia warunków do uzyskania statusu osoby bezrobotnej określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 ze zm.), dalej ustawa;
2. prawa do zasiłku od dnia 12 sierpnia 2010 r. z powodu niespełnienia warunku określonego w art. 71 ust. 1 ww. ustawy.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podał, że w dniu [...] sierpnia 2010 r skarżący zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy w Z. celem ponownej rejestracji jako osoba pozostająca bez pracy i jej poszukująca. Wskazał, że skarżący oświadczył na karcie rejestracyjnej, uprzedzony o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 Kodeksu karnego, że nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.
Decyzją Starosty Z. z dnia [...] sierpnia 2010 r. skarżący został uznany z dniem 4 sierpnia 2010 r. za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku od dnia 12 sierpnia 2010 r. do dnia 11 sierpnia 2011 r. w wysokości 890,60 zł miesięcznie w okresie pierwszych trzech miesięcy posiadania prawa do zasiłku i w wysokości 699,30 zł miesięcznie w okresie kolejnych miesięcy posiadania prawa do zasiłku.
Wskazał, że skarżący w dniu rejestracji otrzymał obszerną informację dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy. Zatem, został pouczony o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej, w tym, że status bezrobotnego może mieć osoba, która m.in. nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej albo nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników (część II pkt 10 informacji).
W dniu 4 sierpnia 2011 r. organ I instancji powziął wiadomość, że skarżący, w dacie rejestracji jako bezrobotny, posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej, co potwierdzała decyzja Burmistrza Miasta Z., dalej organ ewidencyjny, z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] (znak: [...]) o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej na zgłoszenie skarżącego wpisu dokonanego w dniu 27 stycznia 1994 r. pod numerem [...].
Zatem, postanowieniem z dnia [...] września 2011 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. z 2000 r. Dz. U. nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a., organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] sierpnia 2010 r. o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 4 sierpnia 2010 r. oraz o przyznaniu skarżącemu prawa do zasiłku od dnia 12 sierpnia 2010 r. do dnia 11 sierpnia 2011 r.
W toku prowadzonego postępowania, w piśmie z dnia [...] października 2011 r. organ ewidencyjny wyjaśnił, że skarżący figurował w ewidencji działalności gospodarczej pod numerem ewidencyjnym [...], z datą rozpoczęcia działalności gospodarczej 1 lutego 1994 r. Następnie w dniu 1 sierpnia 2011 r. skarżący złożył zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej wskazując datę jej zaprzestania 30 grudnia 1995 r. Podał, że zgodnie z art. 7 d ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. nr 101, poz. 1178 ze zm.) przedsiębiorca jest obowiązany zgłaszać organowi ewidencyjnemu informację o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej w terminie 14 dni od daty jej zaprzestania. Zawiadomienie takie skutkuje wykreśleniem wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, a dniem wykreślenia jest dzień uprawomocnienia się decyzji o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej dokonanego wpisu. Organ ewidencyjny podał, że decyzję z dnia 2 sierpnia 2011 r. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej wpisu skarżący odebrał osobiście w dniu 4 sierpnia 2011 r. i wskazał, że ww. decyzja stała się ostateczna w dniu 19 sierpnia 2011 r.
Mając na uwadze powyższe okoliczności organ I instancji, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., decyzją z dnia 26 października 2011 r. uchylił decyzję ostateczną z dnia 11 sierpnia 2010 r. i orzekł o odmowie uznania skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 4 sierpnia 2010 r. z powodu niespełnienia przez skarżącego warunków do uzyskania statusu osoby bezrobotnej określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z powyższym przepisem bezrobotny to osoba, która nie posiada wpisu do działalności gospodarczej.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] organ odwoławczy uchylił ww. decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, ponieważ organ I instancji nie rozstrzygnął w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych.
Organ I instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. uchylił ostateczną decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2010 r. i odmówił uznania skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 4 sierpnia 2010 r. oraz odmówił przyznania prawa do zasiłku od dnia 12 sierpnia 2010 r. do dnia 11 sierpnia 2011 r.
W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.
Dalej wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nową okolicznością było posiadanie przez skarżącego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, tj. w dniu 4 sierpnia 2010 r. Nowym dowodem w sprawie i okolicznością stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego była m.in. decyzja organu ewidencyjnego z dnia 2 sierpnia 2011 r. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej na zgłoszenie skarżącego wpisu dokonanego w dniu [...] 1994 r. pod numerem [...]. Posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w dniu 4 sierpnia 2010 r. uniemożliwiało uzyskanie przez skarżącego statusu bezrobotnego oraz przyznanie mu prawa do zasiłku.
Organ I instancji wskazał, że w toku prowadzonego postępowania skarżący wyjaśnił, że działalność gospodarczą prowadził tylko do dnia 30 grudnia 1995 r. oraz, że data 2 sierpnia 2011 r. nie jest datą zaprzestania działalności, lecz datą wystawienia wniosku informacyjnego z urzędu miasta dla powiatowego urzędu pracy o wskazanej dacie zaprzestania działalności gospodarczej. Organ I instancji odnosząc się do ww. wyjaśnień podał, że definicja osoby bezrobotnej nie zawiera zwrotów niedookreślonych i nie pozostawia miejsca na dowolną interpretację. Podał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie rejestracji, bezrobotny to osoba, która nie posiada wpisu do działalności gospodarczej. Zatem, z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że status osoby bezrobotnej został powiązany nie z faktem rzeczywistego prowadzenia działalności gospodarczej, lecz z faktem posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, bez potrzeby badania, czy działalność ta rzeczywiście była prowadzona. Organ I instancji wskazał, że skarżący posiadając wpis do ewidencji działalności gospodarczej, nie spełniał przesłanek do nabycia statusu osoby bezrobotnej z dniem 4 sierpnia 2010 r. Jednocześnie podał, że w myśl art. 71 ust. 1 ustawy, prawo do zasiłku przysługuje wyłącznie osobie posiadającej status bezrobotnego, zatem skarżący nie spełniał również warunku do uzyskania prawa do zasiłku od dnia 12 sierpnia 2010 r.
Od decyzji pierwszo-instancyjnej skarżący złożył odwołanie podnosząc, że nie figuruje w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Podkreślił, że działalność gospodarczą prowadził tylko w okresie od lutego 1994 r. do grudnia 1995 r., co potwierdził zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. G. Wskazał, że w sierpniu 2011 r. złożył wniosek, w celu wyjaśnienia, że działalność już nie istnieje od grudnia 1995 r. Jego zdaniem, organ ewidencyjny nie zinterpretował właściwie tego wpisu, jako przedawnionego na podstawie art. 118 Kodeksu cywilnego, a mylnie go uprawomocnił decyzją z dnia 2 sierpnia 2011 r. Zarzucił, że organ ewidencyjny nie miał żadnych podstaw tak uczynić, ponieważ w swojej księdze posiadał już nieaktualny, przedawniony wpis sprzed 16 laty z jawnymi brakami formalnymi, tj.: REGON, kod PKD 2005, a później PKD 2007 i dodał, że numerów tych nigdy nie otrzymał. Ponadto wskazał, że nie zrozumiał dlaczego przedawniony wpis z 1994/95 r. nie szkodził mu, kiedy był bezrobotnym i pobierał zasiłek w okresie od dnia 15 sierpnia 2003 r. do dnia 14 sierpnia 2004 r., a przy rejestracji w dniu 4 sierpnia 2010 r. organ uchyla decyzję przyznającą prawo do zasiłku. Dodał, że nie wie, czy wynika to z przepisów prawa czy interpretacji.
Organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] lutego 2012 r. wpłynęło pismo skarżącego zawiadamiające o wznowieniu postępowania administracyjnego w organie ewidencyjnym w sprawie anulowania wpisu o numerze ewidencyjnym [...] z działalności gospodarczej prowadzonej w okresie od 1994 r. do dnia 30 grudnia 1995 r. z powodu przedawnienia.
Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. zawiesił postępowanie w sprawie rozpatrzenia odwołania skarżącego od decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. Dalej podał, że postępowanie to zostało podjęte postanowieniem organu odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 r., bowiem organ ewidencyjny decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] odmówił uchylenia ostatecznej decyzji własnej z dnia [...] sierpnia 2011 r., na mocy której orzekł o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dokonanego przez skarżącego. W uzasadnieniu organ ewidencyjny wskazał, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2011 r. nie jest dotknięta wadą wymienioną w art. 145 § 1 pkt 1, 3 - 5 k.p.a. i dodał, że ww. decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...].
Wojewoda D. decyzją z dnia [...] września 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia [...] lutego 2012 r. W uzasadnieniu podał, że w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy, przez bezrobotnego rozumie się osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo osobę niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, jeżeli nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej albo nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Powołany przepis brzmienie to otrzymał na mocy ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2007 r. nr 176, poz. 1243), która weszła w życie w dniu 26 października 2007 r. i w takim brzmieniu obowiązywał do dnia 31 stycznia 2011 r. Zatem wskazany przepis miał zastosowanie przy rejestracji skarżącego jako osoby bezrobotnej w dniu 4 sierpnia 2010 r. Nie miał natomiast zastosowania przy poprzedniej rejestracji skarżącego jako bezrobotnego w dniu 7 sierpnia 2003 r.
Podzielił stanowisko organu I instancji, że zgodnie z brzmieniem wskazanego przepisu, sam fakt posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, bez względu na to, czy działalność ta jest prowadzona, nawet w sytuacji niepodlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, stanowi przesłankę uzasadniającą odmowę przyznania statusu bezrobotnego, a co za tym idzie, związanych z tym świadczeń. Wskazał, że w przepisie tym wymienione są dwie niezależne od siebie okoliczności (warunki), których spełnienie pozwala na uznanie osoby za osobę bezrobotną. Pierwsza - to nieposiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, druga - niepowiązana z pierwszą - to niepodleganie na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Dla odmowy przyznania statusu bezrobotnego lub jego utraty wystarczy niespełnienie jednego z tych warunków. Nie jest zatem istotne dla sprawy dużo wcześniejsze "wyrejestrowanie" działalności w urzędzie skarbowym. W zakresie obowiązków ewidencyjnych "gospodarzem sprawy" jest bowiem organ ewidencyjny, a nie organ podatkowy. Wskazał, że w niniejszej sprawie udowodnione jest, że wniosek o zaprzestaniu działalności gospodarczej skarżący złożył w organie ewidencyjnym dopiero w dniu 1 sierpnia 2011 r., natomiast w dniu 2 sierpnia 2011 r. organ ewidencyjny wydał decyzję o wykreśleniu tego wpisu. Zdaniem organu odwoławczego, powyższe jednoznacznie wskazuje, że w dniu 4 sierpnia 2010 r., tj. w dniu rejestracji jako bezrobotny skarżący posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dokonany w dniu [...] 1994 r. Zatem, posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej stanowiło przeszkodę w uzyskaniu statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku, bez względu na podniesioną przez stronę okoliczność, wcześniejszego zaprzestania jej prowadzenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając błędną wykładnię i zastosowanie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy, poprzez przyjęcie, że samo figurowanie w ewidencji działalności gospodarczej bez faktycznego wykonywania tej działalności skutkuje utratą statusu bezrobotnego, a tym samym pozbawia skarżącego prawa do zasiłku. Podniósł, że uwzględniając cel ustawy i system obowiązującego prawa, prawidłowa wykładnia tego przepisu nie upoważnia do pozbawienia automatycznie statusu bezrobotnego, pomimo formalnego figurowania w ewidencji gospodarczej, jeżeli działalność taka nie jest prowadzona. Uzasadniając powyższe wskazał, że przyjęta przez organy obu instancji literalna interpretacja wskazanego przepisu, nie jest jedyną możliwą wykładnią zwłaszcza, że definicja osoby bezrobotnej, powinna być poddana wykładni celowościowej oraz w oparciu o obowiązujący system prawa. Jego zdaniem, istotą definicji bezrobotnego jest założenie, że chodzi o osobę, niemającą pracy i nieprowadzącą działalności gospodarczej. Podniósł, że w sytuacji, gdy przepisy prawa uzależniają podjęcie i wykonywanie działalności gospodarczej od dodatkowych wymogów bez spełnienia, których tej działalności, mimo wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, nie może prowadzić, to nadmiernie rygorystycznym, niezgodnym z celem ustawy jest uznanie, że osoba taka nie może być uznana za osobę bezrobotną. Podkreślił, że działalność zakończył w grudniu 1995 r., co wynika z przedłożonych przez niego dokumentów. Dodał, że nie potrafi wyjaśnić z jakiego powodu nie został wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej. Wskazał, że w okresie od grudnia 1995 r. do sierpnia 2011 r. był przekonany, że nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej, stąd jego oświadczenie złożone w sierpniu 2010 r. Podkreślił, że stan faktyczny od zaprzestania prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, tj. od grudnia 1995 r. nie uległ zmianie, a tylko następowała wielokrotna zmiana przepisów, czego dowodem jest obecnie brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, co jednoznacznie wskazuje na odstąpienie ustawodawcy od dotychczasowego stanowiska.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a.
Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Wojewody jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji należało mieć przede wszystkim na uwadze to, że została ona wydana w trybie nadzwyczajnym, to jest po wznowieniu postępowania administracyjnego z urzędu.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania sprawy i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją administracyjną ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją podjęto, było dotknięte wadliwością. Skoro instytucja ta stanowi odstępstwo od zasady z art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wadliwość ta musi mieć charakter kwalifikowany, a jej rodzaje zostały wyczerpująco wyliczone w przepisach prawa procesowego.
W postępowaniu zwykłym głównym przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie w trybie przewidzianym w prawie procesowym i zgodnie z przepisami prawa materialnego sprawy administracyjnej Natomiast w postępowaniu nadzwyczajnym przedmiotem postępowania jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Postępowanie to ma własną odrębną podstawę prawną i polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją w celu sprawdzenia, czy któraś z wad wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. nie wpłynęła na treść decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym.
Powołany jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. określa, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.
Postępowanie wznawia się zatem, gdy spełnione zostaną łącznie trzy przesłanki: po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć wpływ na zmianę decyzji w kwestiach zasadniczych; po drugie, nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej; po trzecie, okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję.
Organy administracji obydwu instancji prawidłowo ustaliły, że wskazane wyżej przesłanki wznowienia zaistniały w sprawie.
Po wydaniu przez organ I instancji decyzji ostatecznej z dnia 11 sierpnia 2010 r. w przedmiocie o uznaniu strony z dniem 4 sierpnia 2010 r. za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku od 12 sierpnia 2010 r. do 11 sierpnia 2011 r.
W dniu 4 sierpnia 2011 r. organ I instancji powziął wiadomość, że skarżący, w dacie rejestracji jako bezrobotny, posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej, co potwierdzała decyzja Burmistrza Miasta, z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej na zgłoszenie skarżącego wpisu dokonanego w dniu [...] 1994 r.
Wobec tego organ I instancji postanowieniem z dnia [...] września 2011 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] sierpnia 2010 r. o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 4 sierpnia 2010 r. oraz o przyznaniu skarżącemu prawa do zasiłku od dnia 12 sierpnia 2010 r. do dnia 11 sierpnia 2011 r.
W toku prowadzonego postępowania, w piśmie z dnia 7 października 2011 r. organ ewidencyjny podał, że skarżący figurował w ewidencji działalności gospodarczej pod numerem ewidencyjnym [...], z datą rozpoczęcia działalności gospodarczej 1 lutego 1994 r. Następnie w dniu 1 sierpnia 2011 r. skarżący złożył zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej wskazując datę jej zaprzestania 30 grudnia 1995 r. Wskazał, że zgodnie z art. 7 d ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. nr 101, poz. 1178 ze zm.) przedsiębiorca jest obowiązany zgłaszać organowi ewidencyjnemu informację o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej w terminie 14 dni od daty jej zaprzestania. Zawiadomienie takie skutkuje wykreśleniem wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, a dniem wykreślenia jest dzień uprawomocnienia się decyzji o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej dokonanego wpisu. Decyzja stała się ostateczna 19 sierpnia 2011 r.
Z tej racji zasadnie organy orzekające przyjęły, że po wydaniu przez organ I instancji decyzji o uznaniu strony z dniem 4 sierpnia 2010 r. za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku od 12 sierpnia 2010 r. do 11 sierpnia 2011 r. ujawnione nowe okoliczności faktyczne wskazują na brak podstaw do uznania skarżącego za osobę bezrobotną, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy.
Prawidłowo organy rozpoznające sprawę przyjęły, że materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy, w myśl którego bezrobotnym jest osoba nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie (...) zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli między innymi – nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej albo nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów – obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników.
Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika jednoznacznie, że skarżący posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej z datą jej rozpoczęcia z dniem 1 lutego 1994 r. i został wykreślony z ewidencji działalności decyzją organu ewidencyjnego z dnia 2 sierpnia 2011 r., która stała się ostateczna 19 sierpnia 2011 r.
W świetle powyższego jest jednoznaczne, że skarżący, rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy również w całym okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych - nie spełniał wymogu, od którego obowiązujące w tym czasie przepisy uzależniały uzyskanie statusu bezrobotnego, a co za tym idzie - nabycie prawa do zasiłku, będącego wszak świadczeniem przysługującym w świetle art. 71 ustawy wyłącznie osobie bezrobotnej.
Zasadnie więc organy obydwu instancji - uzyskawszy informację o tym fakcie - uznały, że w sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uzasadniająca wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.
Ustosunkowując się do zarzutów podnoszonych w skardze należy wskazać, że art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f) ustawy stanowi, iż okolicznością wykluczającą uzyskanie statusu bezrobotnego było już samo posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej i to bez względu, czy działalność ta była faktycznie prowadzona, czy też nawet w ogóle podjęta. Wbrew twierdzeniom strony, odmienne rozumienie tego unormowania nie było w niniejszej sprawie możliwie. Jakkolwiek bowiem warto odnotować, że w orzecznictwie pojawił się pogląd aprobujący wykładnię systemową i celowościową cytowanego przepisu (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 2298/11 - dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), to jednak wykładnia ta sprowadza się do konieczności odczytywania tej regulacji w powiązaniu z treścią art. 14 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r., nr 155, poz. 1095 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 31 marca 2009 r. (to jest po wejściu w życie zmiany wprowadzonej do jej art. 14 na mocy ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2009 r., nr 18, poz. 97). Do orzeczeń takich należy obok opisanego powyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2012 r., także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 524/10.
Stan prawny w tym zakresie zmienił się z dniem 31 marca 2009 r., kiedy, na mocy art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 18, poz. 97) wszedł w życie znowelizowany przepis art. 14 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Unormowanie to należy poddać analizie, gdyż obowiązywało ono także w dacie rejestracji skarżącego jako bezrobotnego. Na mocy zmienionego art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorca mógł podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Jednak w myśl dodanego przepisu art. 14 ust. 3, przedsiębiorca miał prawo we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej określić późniejszy dzień podjęcia działalności gospodarczej, niż dzień złożenia wniosku. O ile przedsiębiorca z tego prawa skorzystał i określił we wniosku o wpis późniejszy dzień podjęcia działalności gospodarczej, domniemanie wynikające z takiego wpisu oznaczało, że przedsiębiorca podejmie wykonywanie działalności gospodarczej z dniem określonym we wniosku. W konsekwencji domniemanie to wskazuje na uzyskanie statusu przedsiębiorcy z dniem określonym we wniosku jako dzień podjęcia działalności gospodarczej. Posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, nie może być wówczas rozumiane inaczej, niż posiadanie wpisu w charakterze przedsiębiorcy, od dnia określonego we wniosku jako dzień podjęcia wykonywanie działalności gospodarczej. Z takiego wpisu wynika też domniemanie, że do dnia określonego we wniosku jako dzień podjęcia działalności gospodarczej osoba wpisana nie podjęła działalności gospodarczej – nie jest przedsiębiorcą. Powyższe rozważania zostały przedstawione w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2012 r., sygn.. akt I OSK 2298/11.
Zdaniem zatem Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylenie decyzji pozbawiającej statusu osoby bezrobotnej jest możliwa, jeśli mimo wpisu do działalności, osoba z dniem wydania decyzji o uznaniu za bezrobotnego nie podjęła jeszcze działalności gospodarczej, gdyż zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności wskazała datę późniejszą jej podjęcia niż data wpisu do ewidencji działalności. Okoliczność ta nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie.
Ponadto warto równocześnie zwrócić uwagę, że pogląd sformułowany w tych orzeczeniach nie okazał się dominujący. Wystarczy bowiem wspomnieć, że sam Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w swoim późniejszym wyroku z dnia 3 sierpnia 2011 r., sygn. akt III SA/Łd 549/11 poddał tę tezę krytyce i zajął stanowisko odmienne.
Z tej racji skład orzekający uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Okoliczności sprawy dawały bowiem podstawy do wznowienia postępowania, a następnie uchylenia decyzji, na mocy których skarżącego uznano za osobę bezrobotną i przyznano mu prawo do zasiłku. W treści tych oświadczeń wskazano bowiem wyraźnie i jednoznacznie, że chodzi o nieposiadanie wpisu, nie zaś o nieprowadzenie działalności gospodarczej.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło