IV SA/Wr 69/16

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. K. o zmianę pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi K. K. na działalność Wicedziekana Okręgowej Rady Adwokackiej we [...] w przedmiocie naruszenia zasady udzielania odpowiedzi na pisma stron postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o zmianę pełnomocnika z urzędu. Skarżąca pismem z dnia 20 maja 2016 r. wniosła o wyznaczenie innego adwokata, ponieważ nie zgadza się z opinią adwokata z urzędu P. B. Wniosek ten został zakwalifikowany jako wniosek o zmianę pełnomocnika z urzędu. Niezadowolenie z opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej skarżąca wyraziła również we wcześniejszym piśmie z dnia 5 maja 2016 r., do którego dołączyła własne oświadczenie, że dnia 5 maja 2016 r. w kancelarii adwokackiej pełnomocnika z urzędu udzielono jej porady prawnej o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega powyższy wniosek skarżącej z dnia 20 maja 2016 r. o wyznaczenie innego adwokata z urzędu (k-39). Przepis art. 249a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W myśl art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania (art. 243 § 1 ustawy). Z treści art. 245 § 1 p.p.s.a. wynika, m. in., że prawo pomocy obejmuje m . in. ustanowienie adwokata. Wniosek strony skarżącej z dnia 20 maja 2016 r. o zmianę pełnomocnika z urzędu jest zbędny, gdyż z akt sprawy wynika, że prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 6 kwietnia 2016 r. skarżącej zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym m. in. ustanowienie adwokata. Postanowienie to zostało doręczone dorosłemu domownikowi (matce) w dniu 11 kwietnia 2016 r. Pomoc prawna w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu została przyznana na etapie postępowania międzyinstancyjnego, tzn. po wydaniu przez Sąd w dniu 17 marca 2016 r. postanowienia odrzucającego skargę. Z kolei Okręgowa Rada Adwokacka we W. dnia 11 kwietnia 2016 r. wyznaczyła wyżej wymienionego pełnomocnika z urzędu. Wyznaczony z urzędu adwokat wraz z pismem z dnia 4 maja 2016 r. złożył pełnomocnictwo substytucyjne z dnia 29 kwietnia 2016 r. udzielone aplikantowi adwokackiemu w niniejszej sprawie do przeglądania akt sprawy. Pełnomocnik substytucyjny zapoznał się z aktami sprawy w dniu 4 maja 2016 r. Istotne jest, że wyznaczony z urzędu adwokat pismem z dnia 12 maja 2016 r. sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia i sporządzenia skargi kasacyjnej, która wpłynęła d Sądu w dniu 23 maja 2016 r. Pismem Sądu z dnia 23 maja 2016 r. wezwano adwokata z urzędu do nadesłania odpisu opinii, celem doręczenia przez Sąd stronie skarżącej, zgodnie z art. 177 § 4 p.p.s.a. Powyższe oznacza, iż skarżącej zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu, zaś wyznaczony adwokat udzielił pomocy prawnej stronie skarżącej. Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej mieści się w zakresie czynności pełnomocnika ustanowionego z urzędu (post. NSA z dnia 16 lutego 2010 r., sygn. akt II GZ 26/10, LEX nr 663543), a także treść nowo obowiązującego przepisu art. 177 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 (czyli również pełnomocnik ustanowiony z urzędu po wydaniu orzeczenia, od którego przysługuje skarga kasacyjna, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie) nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia. Z akt niniejszej sprawy wynika, zaś że pismem Sądu z dnia 23 maja 2016 r. wezwano adwokata z urzędu do nadesłania Sądowi odpisu powyższej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w celu doręczenia skarżącej. Wymagany odpis opinii na obecnym etapie postępowania nie wpłynął jeszcze do Sądu. W myśl zaś art 177 § 5 p.p.s.a. nie stosuje się zdania trzeciego powołanego wyżej przepisu § 4, dotyczącego biegu termu do wniesienia skargi kasacyjnej, jeżeli sąd stwierdzi, że opinia nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. W takim przypadku sąd zawiadamia o tym właściwą okręgową radę adwokacką, radę okręgowej izby radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, która wyznacza innego pełnomocnika. Z powyższych regulacji, tj. art 177 § 5 w związku z art. 177 § 4 p.p.s.a. wynika zatem, że właściwa rada adwokacka wyznaczy innego pełnomocnika z urzędu w sytuacji, gdy otrzyma zawiadomienie sądu, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie została sporządzona przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu z zachowaniem zasad należytej staranności. W przypadku złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wyznaczenie innego pełnomocnika z urzędu przez radę adwokacką następuje zatem wskutek zawiadomienia Sądu, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie została sporządzona przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu z zachowaniem zasad należytej staranności. W rozpoznawanej zaś sprawie, jak już wyżej wskazano, wymagana opinia wpłynęła do Sądu w dniu 23 maja 2016 r., jednakże na obecnym etapie postępowania do Sądu nie wpłynął jeszcze wymagany odpis opinii w celu doręczenia go skarżącej. Zauważyć również należy, iż w przypadku wątpliwości dotyczących pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu strona zainteresowana winna zwrócić się o ich rozstrzygnięcie do okręgowej rady adwokackiej. (art. 28 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, Dz. U. tj. z 2002r. nr 123, poz. 1058 ze zm.). Niezadowolenie strony ze sposobu świadczonej pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu nie uprawnia zatem Sądu do zmiany osoby pełnomocnika, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest władny do zmiany osoby pełnomocnika wyznaczonego z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką. Sąd wydaje jedynie postanowienie w sprawie przyznania prawa pomocy, wskazane w art. 253 § 1 p.p.s.a., po spełnieniu przez skarżącego przesłanek uprawniających do przyznania tego prawa, natomiast wyznaczenie konkretnego pełnomocnika, w tym również nowego (kolejnego) pełnomocnika, należy do właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej, co wynika z treści art. 253 § 1 i 2 p.p.s.a. Powyższe względy pozwalają na przyjęcie, że rozpoznanie wniosku o zmianę pełnomocnika z urzędu należało uznać za zbędne i podlegające umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 249a, art. 245 § 3 i art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.