IV SA/Wr 690/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 28 listopada 2006r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Wójt Gminy Ł., na podstawie art. 104 kpa oraz art. 16, art. 20 w zw. z art. 48 ust. 2 i 3, art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003r. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) oraz ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881), uchylił z dniem [...]r. decyzję własną z dnia [...]r. Nr [...] i przyznał W. D. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności, w wysokości [...]zł miesięcznie na okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający wskazał, że decyzją z dnia [...]r. Nr [...] odmówił przyznania zasiłku pielęgnacyjnego W.D. z uwagi na upłynięcie terminu ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (wyrok Sądu Rejonowego w Świdnicy, sygn. akt IV U 583/05 z dnia 22 lutego 2006r.). Dalej podał, iż w dniu [...]r. W. D. dostarczył do Urzędu Gminy w Ł. – Komórki Świadczeń Rodzinnych postanowienie Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...]r. sygn. akt [...] o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w treści wyroku z dnia [...]r., która dotyczyła daty ważności orzeczenia. W związku z powyższym wznowione zostało z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia prawa W. D. do zasiłku pielęgnacyjnego. Na podstawie przedstawionych dokumentów ustalono, że spełnione zostały warunki do uzyskania przez niego zasiłku, jaki w kwocie [...] zł miesięcznie, przyznano od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. W odwołaniu od powyższej decyzji W. D. wniósł o jej unieważnienie, gdyż nie posiada ani jednego zdania dotyczącego jego sprawy rozpoznanej wyrokiem Sądu Rejonowego. Wskazał, że wyrok Sądu Rejonowego w Ś. został "bezprawnie podważony przez Urząd Gminy w Ł.". Podniósł, iż nie składał w Urzędzie Gminy żadnego wniosku dotyczącego zasiłku pielęgnacyjnego, a tylko dostarczył zgodnie z procedurą, orzeczenie Sądu Rejonowego [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ś.. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...]po rozpatrzeniu odwołania W. D. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art.16 ust. 2 pkt 2, art.24 ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że W. D.w dniu [...]r. przedłożył w Urzędzie Gminy Ł. wyrok Sądu Rejonowego w Ś. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r., sygn. akt [...]. W pkt I tegoż wyroku Sąd zmienił zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. z dnia [...]r. znak [...]w ten sposób, iż zaliczył stronę do znacznego stopnia niepełnosprawności. Natomiast w pkt II wyroku Sąd ustalił, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ma charakter okresowy i wydaje się je na okres [...] lat od daty złożenia wniosku tj. do [...]r. Dalej Kolegium podało, iż równocześnie W. D. złożył oświadczenie, iż nigdy nie pobierał zasiłku pielęgnacyjnego oraz, że w aktach sprawy znajduje się wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz odwołującego się także z dnia [...]r., własnoręcznie przez niego podpisany. Decyzją z dnia [...]r. znak [...]organ I instancji odmówił stronie przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z uwagi na upływ ważności orzeczenia o niepełnosprawności dnia [...]r. Od decyzji tej w ustawowym terminie strona nie wniosła odwołania zatem decyzja powyższa stała się ostateczna. Postanowieniem z dnia [...]r. Sąd Rejonowy w Ś. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt [...]sprostał oczywistą omyłkę w treści wyroku z dnia [...]r. w ten sposób, iż w pkt II wyroku w miejsce zwrotu "orzeczenie ma charakter okresowy i wydaje się na okres [...] lat od daty złożenia wniosku tj. do [...]r." wpisano zwrot "orzeczenie ma charakter okresowy i wydaje się na okres [...] lat od daty złożenia wniosku tj. od [...]r." Organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na sprostowanie orzeczenia Sądu organ I instancji w oparciu o przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 8 kpa postanowieniem z dnia [...]r. znak: [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia organ I instancji w dniu [...]r. powołując się na wskazane na wstępie przepisy prawa wydał zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że w myśl art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Stosownie do ust. 2 pkt 2 w/w przepisu zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje w wysokości 144,00 zł. miesięcznie (art.16 ust. 4). Jak stwierdził organ orzekający bezspornym w przedmiotowej sprawie jest, iż W. D., z uwagi na okoliczność zaliczenia go na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Ś. [...] Wydział Pracy Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. sygn. akt [...] do grona osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, przysługuje uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego i takie świadczenie zostało przyznane przez organ I instancji kwestionowaną decyzją. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14-16 i art. 15 b tej ustawy. Zasiłek pielęgnacyjny podobnie jak wszystkie inne świadczenia rodzinne, ma charakter uprawnienia przyznawanego na wniosek strony. Stosownie do art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Według art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego prawo ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony . W tym przypadku prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Przepis ten jest dopełnieniem przepisu zawartego w art. 24 ust. 2 w/w ustawy i łącznie z nim określa czas (okres) trwania świadczenia rodzinnego, uzależnionego od stopnia niepełnosprawności. Zatem początkową datą tego okresu jest miesiąc złożenia wniosku o przyznanie świadczenia wraz z wymaganą dokumentacją, a datą końcową do której przysługuje uprawnienie, jest ostatni dzień miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności. W dniu [...]r. W. D. osobiście zgłosił się do organu I instancji i w tym też dniu przedłożył dokument potwierdzający jego niepełnosprawność. Tego samego dnia został sporządzony wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego zawierający własnoręczny podpis wnioskodawcy. Tak więc, wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wbrew twierdzeniom strony został wniesiony w dniu [...]r. Zaznaczyć należy, że podpis wnioskodawcy warunkuje, że żądanie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego pochodzi od niego. W tej sytuacji kierując się zasadą określoną w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych początkowym okresem, od jakiego może być przyznany stronie zasiłek pielęgnacyjny jest dzień [...]r. Ustalenia organu I instancji w tym zakresie są prawidłowe, a decyzja co do zasady odpowiada prawu. Niemniej jednak organ ten dopuścił się naruszenia prawa, a mianowicie w zaskarżonej decyzji pomimo prawidłowego rozstrzygnięcia o istocie sprawy organ nie powołał w podstawie prawnej art. 151 § pkt 2 kpa. Przepis ten określa jeden z rodzajów decyzji kończących postępowanie w sprawie wznowienia postępowania i winien być zastosowany w przedmiotowej sprawie. Ponadto, jak dodało Kolegium, w osnowie postanowienia z dnia [...]r. znak [...]organ I instancji nie wskazał, w konkretnie jakiej sprawie zakończonej decyzją ostateczną wydanej dla strony, wznowił postępowanie. Jedynie z uzasadnienia postanowienia wynika, iż wznowienie dotyczy sprawy zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...]r. o odmowie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Jednakże powyżej wskazane uchybienia nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję z dnia [...]r. W. D. wniósł o wyrównanie zaległego zasiłku pielęgnacyjnego od dnia [...]r. do [...]r. włącznie, powołując się na wyrok Sądu Rejonowego w Ś.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność zaskarżonych aktów administracyjnych z prawem materialnym, a także badanie zgodności tych aktów z przepisami procedury administracyjnej. W razie stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd uchyla zaskarżony akt w całości lub w części. Rozpatrując skargę Sąd uznał, że nie mogła ona zostać uwzględniona. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.). Zgodnie z art. 2 tej ustawy świadczeniami rodzinnymi są: 1) zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego; 2) świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne. Według jej art. 16 ust. 2 zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat (ust. 2). Wysokość tego zasiłku została ustalona na [...]zł miesięcznie (ust. 4). Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (okres zasiłkowy – okres od [...] do [...] następnego roku kalendarzowego na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych – art. 3 pkt 10). Z kolei ust. 4 tego przepisu mówi o tym, że w przypadku ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego prawo ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Z dokonanej analizy akt sprawy wynika, że wniosek skarżącego o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wpłynął do Urzędu Gminy w Ł. w dniu [...]r. Do wniosku skarżący dołączył wyrok Sądu Rejonowego w Ś. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. sygn. akt [...], zmieniający orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. z dnia [...]r. znak [...]w ten sposób, iż zaliczono W. D. do grona osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, ustalając m.in., że niepełnosprawność datuje się od [...]r., a orzeczenie ma charakter okresowy i wydaje się je na okres [...] lat od daty złożenia wniosku, tj. do [...]. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...]r. sygn. akt [...]w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w wyżej wskazanym wyroku z dnia [...]r. w ten sposób, że w pkt II wyroku w miejsce zwrotu: "orzeczenie ma charakter okresowy i wydaje się na okres [...]lat od daty złożenia wniosku tj. do [...]r." wpisano zwrot "orzeczenie ma charakter okresowy i wydaje się na okres [...] lat od daty złożenia wniosku tj. od [...]r. Z prezentaty Urzędu Gminy w Ł. wynika, iż postanowienie wpłynęło do Urzędu w dniu [...]r., a więc po wydaniu przez Wójta Gminy Ł. decyzji z dnia [...]r. Nr [...] odmawiającej W. D. przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, wydanej w oparciu o ustalenia zawarte w wyroku Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...]r. W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...]r. znak [...]postępowanie w sprawie zostało wznowione, a decyzja Wójta Gminy z dnia [...]r. uchylona. W niniejszej sprawie przedmiot sporu sprowadza się do ustalenia początkowej daty, od której przysługuje skarżącemu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Organ orzekający w sprawie podał, iż niewątpliwie świadczenie to przysługuje W. .D. tyle, że począwszy od miesiąca, w którym wpłynął do Urzędu Gminy w Ł. jego wniosek, tj. od [...]r., nie zaś jak twierdzi skarżący od dnia [...]r., tj. daty złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Sąd stwierdził, że organ decyzyjny prawidłowo ustalił okres, na jaki przedmiotowy zasiłek przysługuje, gdyż ustawodawca wprost przewidział w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Niewątpliwie chodzi tutaj o wniosek złożony do organu ustalającego prawo i wypłacającego świadczenie rodzinne. Organem właściwym w zakresie świadczeń rodzinnych jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne (art. 20 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Należy również wyjaśnić, że powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności oraz wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności stanowią odrębne organy od organów właściwych w zakresie świadczeń rodzinnych. Z kolei wniosek o ustalenie m.in. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej wniosek (art. 23 ust. 2 powołanej ustawy) albo w ośrodku pomocy społecznej. Do wniosku należy dołączyć odpowiednio m.in. inne zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, w tym orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności (art. 23 ust. 4 pkt 4 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych). Własnoręcznie podpisany wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżący złożył w Urzędzie Gminy w Ł. w dniu [...]r., choć temu faktowi zaprzecza. W związku z powyższym zasadnie przyznano świadczenie od dnia [...]r., stosownie do art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pomimo żądania ustalenia prawa do zasiłku od dnia [...]r. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie zawierały unormowań odmiennie regulujących początkowy termin przyznania świadczeń rodzinnych niż to przewidziano w jej art. 24 ust. 2. Brak więc było, w sytuacji skarżącego, podstaw prawnych do wypłaty świadczenia za okresy poprzedzające złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia w Urzędzie Gminy w Ł.. Toteż, ustalając okres, na który przyznano skarżącemu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, tj. od dnia [...]r. do dnia [...]r. w niczym nie uchybiono przepisom ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podzielić także należy stanowisko organu odwoławczego, iż opisane w zaskarżonej decyzji uchybienia organu I instancji nie miały wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Dodatkowo Sąd spostrzegł, iż w postanowieniu z dnia [...]r. znak [...]Wójt Gminy Ł. błędnie powołał podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, tj. art. 145 § 1 pkt 8 kpa bowiem przesłanki, o których mowa w tym przepisie nie wystąpiły. Stąd też, jako podstawa prawna wznowienia postępowania winien zostać przywołany art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W ocenie Sądu wskazane uchybienie również nie miało wpływu na wynik sprawy. Wobec powyższego, stosownie do art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu, co orzeczono w sentencji wyroku.