IV SA/Wr 690/14

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata, ustanowionego z urzędu, Ł. S. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi Z. R. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 sierpnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 417/14 odrzucającym skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa postanawia: I. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adwokatowi, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w wysokości 180 zł wraz ze stawką podatku VAT w kwocie 41,40 zł, czyli ogółem 221,40 zł oraz zwrot wydatków w kwocie 8,40 zł z tytułu nadania przesyłek listowych; II. odmówić zwrotu wydatków z tytułu opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz odmówić zwrotu wydatków z tytułu nadania przesyłek listowych w kwocie przekraczającej kwotę 8,40 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. postanowieniem z dnia 6 października 2014 r. odrzucił skargę o wznowienie postępowania sądowego. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2015 r. zmieniono postanowienie Sądu z dnia 2 grudnia 2014 r. w ten sposób, że przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Dnia 14 stycznia 1015 r. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokata Ł. S. Pismem z dnia 20 stycznia 2015 r. wyżej wyznaczony pełnomocnik z urzędu udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego innemu adwokatowi do prowadzenia we wszystkich instancjach niniejszej sprawy sądowej. Następnie pismem z dnia 26 stycznia 2015 r. pełnomocnik substytucyjny sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wspomnianego postanowienia Sądu odrzucającego skargę o wznowienie postępowania sądowego. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 lutego 2015 r. odmówiono pełnomocnikowi substytucyjnemu przyznania wynagrodzenia za sporządzenie powyższej opinii z uwagi na to, że wynagrodzenie to przysługuje wyłącznie pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu przez okręgową radę adwokacką. W orzecznictwie sądowym prezentowany jest bowiem pogląd, zgodnie z którym pełnomocnictwo substytucyjne nie stanowi podstawy do ubiegania się przez dalszego pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielnej z urzędu i to niezależnie od tego, czy ubiega się on o wynagrodzenie na swoją rzecz, czy też na rzecz pełnomocnika z urzędu wyznaczonego przez właściwą radę ( postanowienie WSA w Warszawie z dnia 21 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 349/09). Po wydaniu powyższego postanowienia, wymieniony wyżej, pełnomocnik z urzędu wyznaczony przez okręgową radę adwokacką, odrębnym pismem, z dnia 18 lutego 2015 r., wskazał, że pełnomocnik substytucyjny dokonał analizy niniejszej sprawy pod kątem ewentualnego wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu odrzucającego skargę o wznowienie postępowania sądowego. W dniu 23 stycznia 2015 r. substytut przesłała skarżącemu opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego postanowienia, która znajduje się już w aktach sprawy wraz z potwierdzeniem jej nadania do Dziekan ORA. W piśmie tym pełnomocnik z urzędu wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 180 zł powiększonej o podatek VAT i o zwrot poniesionych wydatków związanych z nadaniem listem poleconym opinii skarżącemu, Dziekanowi ORA i Sądowi w łącznej kwocie 16,29 zł oraz o zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa substytucyjnego w wysokości 17 zł. Pismo to zawiera oświadczenie, że opłaty z tytułu udzielonej pomocy nie zostały opłacone w całości ani w części. Omówione wyżej pismo pełnomocnika z urzędu należało zakwalifikować jako wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia, znajdującej się w aktach sprawy, przez pełnomocnika substytucyjnego opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Opinia ta została przesłana przez substytuta na adres skarżącego, ORA i Sądu. Pełnomocnik substytucyjny złożył również wraz z tą opinią dwa potwierdzenia nadania tej opinii listem poleconym, tj. na adres skarżącego i adres ORA, z których wynika, że z tytułu nadania każdej tych przesyłek listowych uiścił kwotę 4,20 zł (2x4,20 zł). Pełnomocnik substytucyjny przedłożył również w dniu 20 stycznia 2015 r. elektroniczny wydruk (potwierdzenie operacji, k-73) z konta bankowego pełnomocnika wyznaczonego z urzędu przez ORA obejmujący polecenie przelewu, wykonane tego samego dnia, przez pełnomocnika wyznaczonego przez ORA, z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa substytucyjnego. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm. ). Przepis § 19 cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 5 oraz 2) niezbędne udokumentowane wydatki adwokata. Natomiast § 20 tego rozporządzenia stanowi, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Odmowa zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej na rzecz pełnomocnika substytucyjnego nie stanowi przeszkody do zasądzenia tych kosztów (przyznania wynagrodzenia i zwrotu wydatków) na rzecz pełnomocnika ustanowionego z urzędu i wyznaczonego przez właściwą radę adwokacką. W niniejszej sprawie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej sporządził i wniósł pełnomocnik substytucyjny. Udzielenie dalszego pełnomocnictwa powoduje powstanie określonego stosunku pomiędzy substytutem i stroną skarżącą. Osoby te łączy taki sam stosunek, jaki łączy stronę skarżącą i pełnomocnika. W konsekwencji strona ma dwóch równorzędnych pełnomocników procesowych. Wynikają z tego dalsze konsekwencje zarówno procesowe jak i materialnoprawne (np. w zakresie odpowiedzialności obligacyjnej wobec mocodawcy, vide uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2006 r. sygn. akt III CZP 27/06, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2004 r. sygn. akt IV CK 269/02, Lex nr 151640). Nie dokonuje się natomiast w wyniku powyższego zmiana osoby pełnomocnika ustanowionego z urzędu, wyznaczonego przez Okręgową Radę Adwokacką. Czynności podjęte przez dalszego pełnomocnika są zatem czynnościami procesowymi skarżącego, ale prawo do złożenia wniosku o wynagrodzenie i obowiązek złożenia stosownego oświadczenia każdorazowo ciąży na wyznaczonym pełnomocniku z urzędu. Z treści § 18 ust. 1 pkt 2 lit " b " rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam adwokat w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Stawka minimalna określona w pkt 1 wynosi w niniejszej sprawie 240 zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ). Wynagrodzenie adwokata wyznaczonego w niniejszej sprawie przez Okręgową Radę Adwokacką za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, wynosi 75% stawki minimalnej, czyli 180 zł (75 % x 240 zł), ponieważ nie prowadził on sprawy w I instancji. Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i sług; Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.). Mając powyższe na uwadze, należało przyznać wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości 221,40 zł (wynagrodzenie: 180 zł + podatek VAT: 41,40 zł (23% x180)=221,40 zł). Pełnomocnik wyznaczony z urzędu wniósł również o zwrot wydatków obejmujących związanych z nadaniem listem poleconym opinii skarżącemu, Dziekanowi ORA i Sądowi w łącznej kwocie 16,29 zł oraz o zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa substytucyjnego w wysokości 17 zł. W myśl § 19 pkt 2 rozporządzenia zwrotowi podlegają niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata. W świetle powyższej regulacji wniosek o zwrot wydatku z tytułu opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa substytucyjnego nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie można uznać go za niezbędny, gdyż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit "c" ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (tj. Dz. U z 2014 r. poz. 1628 ze zm.) dokumenty stwierdzające ustanowienie pełnomocnictwa w sprawach załatwianych na podstawie przepisów o pomocy społecznej nie podlegają opłacie skarbowej. Skarżący zaś żądał wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 sierpnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 417/14 odrzucającym skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie to dotyczyło zaś niezałatwienia przez Kolegium podania skarżącego z dnia 14 stycznia 2014 r. "o ponowne rozpatrzenie sprawy wywołanej postanowieniem Kolegium z dnia 10 grudnia 2013 r., w którym Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta z dnia [...] przyznającej dodatek mieszkaniowy, co wynika z treści odpowiedzi na skargę Kolegium w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 417/14, objętej skargą o wznowienie. Przedmiot sprawy o wznowienie postępowania sądowego jak i sprawy objętej skargą o wznowienie dotyczył postanowienia wydanego w sprawie zakończonej decyzją przyznającą dodatek mieszkaniowy. Sprawy z zakresu dodatków mieszkaniowych należą do kategorii spraw załatwiany na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej. wymienionych w art. 2 pkt 1 lit c ustawy o opłacie skarbowej. Skoro zatem dokument pełnomocnictwa substytucyjnego złożony w sprawach załatwiany na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej nie podlega opłacie skarbowej nie można wydatku z tego tytułu poniesionego przez pełnomocnika uznać za niezbędny i podlegający zwrotowi. Zwrotowi podlegają natomiast wydatki z tytułu nadania dwóch przesyłek listowych poleconych, na adres skarżącego i ORA, zawierających opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, w łącznej kwocie 8,40 zł (2x4,20=8,40 zł). Wydatki te zostały udokumentowane w postaci potwierdzeń nadania przez pełnomocnika substytucyjnego dwóch przesyłek listowych poleconych w kwocie 4,20 każda z nich (k-84). Nie zostały natomiast udokumentowany w powyższy sposób wydatek z tytułu nadania wspominanej opinii na adres Sądu. W tej sytuacji zwrotowi podlegały jedynie wydatki w łącznej kwocie 8,40 zł , a w pozostałym zakresie przekraczającym tę kwotę nie mogły zostać uwzględnione skoro nie zostały udokumentowane. Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit "b" i § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" oraz § 2 ust. 3 i § 19 pkt 2 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należało orzec jak w sentencji.